देवासुराख्याति — पृष्ठ 121–126

* देवासुरख्यातिः [ ८१. स्यादिति पश्यन्ति ( १,८४,०३,२०,००० ) तंत्र बहवः काला आदियुगे वह वा देवयुगे सन्निविष्टाः स्युरथान्ये काला पस्यादि-त्रेतायुगस्य प्रमाणं सम्भाव्यते । प्रतिमन्वन्तरकालं सर्वा नरजातिद्विधा विभज्यते । यज्जा-तीयो मनुरभवत् सा देवजातिरेका । तेन मनुना चोत्पादिता मनुष्यजातिरपरा । तत्र देवजातिर्मन्वन्तरभेदात् सप्तधा व्याख्याता ब्रह्माण्डे तृतीयस्योपोद्यातपादस्य चतुर्थाध्याये - जाया: - तुषिताः, सत्या:, हरयः, वैकुण्ठाः, साध्याः, श्रादित्याश्चेति । मनुष्यजाति-रप्येवं मन्वन्तरभेदात् सप्तधैव व्याख्यायते पाद्म े सृष्टिखण्डे सप्तमा-ध्याये – यमाः, तुषिताः, भानवः, साध्याः, श्रभूतरजसः, लेना, श्रादित्याश्चेति 1 । पूर्वमन्वन्तरे ये मनुष्या आसन् त एवोत्तरस्मिन्न-न्तरे देवा भवन्तीत्यविशेषेणोभये गरणा देवा एवोच्यन्ते इत्यन्यदेतत् । इह हि वैवस्वतमन्वन्तरे देवयुगे तावददित्यामुत्पन्ना आदित्या-नाम देवा आसन् । एवमादित्यस्य वैवस्वतमनोः पुत्रतः सूर्यवंश्या कन्यातश्चन्द्रवंश्याः उत्पन्ना इत्यतः प्रधानतया तदादित्या एव सर्वे मनुष्या इष्यन्ते । एतेन - " नूनं जनाः सूर्येण प्रसूताः " इति मन्त्रा-क्षरमप्यनुगृहीतं भवति । इत्थं चादित्रेतायुगे त्रेधा साध्याः स्मर्यन्ते । ते चैते साध्या-नाम देवा नाके वसन्तः सर्वतः पूर्वं वेदानू हित्वा यज्ञविद्यां प्रवर्तय / -मासुः । द्विविधा हि सा यज्ञविद्या भिद्यते - नियतिसिद्धा, विधेया चेति । यत्र सूर्यचन्द्रपृथ्वीमनुष्यशरीरादयो निरूप्यन्ते । सा यज्ञ-

८ । * देवासुरख्यातिः विज्ञानविद्याः प्रथमा । अथैतदनुसारिण एव कृत्रिम इमेऽमिहोना-दर्शपूर्णमासादयो यत्र कर्तव्यतया विधीयन्ते सा विधेया द्वितीया । तत्र यज्ञ विज्ञानमूहित्वा तदनुसारेणैव यज्ञप्रचारं कारयामासुः । कृत्रि-मेण च तेन तेन यज्ञेन ते प्रकृत्या सिद्धं यज्ञमयजन्तेति आदित्रेता-युगे धर्माण्यासन् । अथ पश्चात् तृतीयदेवयुगेऽप्यववो देवास्त स्मिन्नेव नाके यज्ञबिद्यां शिक्षयन्तस्तत्रैव प्रायेण यज्ञं कुर्वन्ति स्मेति वेदमन्त्र्ादवगम्यते । यथोक्त ' देवयुगेऽर्वाचीनैर्देवं भंगवता नारायणेन भगवता दीर्घतमसा च महर्षिणा श्रथैतन्मनु जातिसमा जे ये साध्या ग्रासन्ना भवन् बभूवुः । संसारप्रवणाः केचिदन्ये यज्ञप्रवणाः केचिदन्ये । तदित्थं त्रिविधाः

{ ॥ श्रीः क शुद्धयशुद्धिपत्रम् भार ३ पृष्ठाङ्कः पंक्ति अशुद्धम् " शुद्धम् tf २ क निचिदभ्यु कानिचिदभ्यु $ 5 नीत्येव नीत्येवं 33 ५ १८ प्रवात्तहेतवे प्रवृत्तिर्दृतवे जिग्युर्वेषा जिग्युर्येषा ! शकरण : ,, शकर्ररणा 124 ऋषयः ऋषयः 93 १६ ऋषीणां एषा ऋषीण एषां प्रधोभागे " २१ विभिघन्ते प्रद्योभागे विभिद्यन्ते २२ चारित चाति १५ २३ सेना स्मर्थ्यन्ते सेनात्मर्य्यन्ते २४. पुनस्त्रि पुनस्त्रि आसस्ते श्रसस्ते २६ देवेन्द्राधिष्ठित देवेन्द्राधिष्ठितं 99 तिरेकभूल तिरेकमूल t? I सपिगरणा सर्षिगणा * (

* ३२ " ३६ ३७ e L ६ 39 ४७ ५० " " ५१ ५२ " " " " पंक्ति: TOOFT १६. ११ ( स्व ) अशुद्धम् मधिष्ठात्रीणा दामाद ब्रह्मपरिष सप्त सप्तसु हेमकूट चिकेत्तदा 2 अयं धवो विष्णुपद ध्रु 1 पुनविषुव प्रान्तभागत्वे प्रान्तभागवाचि चतुवशमे वार्श. चेय पृथ्वा सूय्यप्रकाश वृष्ठवृर्व ध्रुवत् चत्वारिंशचतुर्विश... नियुक्का मानुषा दुवस्तु शुद्धम् मधिष्ठातॄणा दुपरान ब्रह्मपरिषत् दशः दशसु हेमकूटं चिकेद्रदा अयं ध्रुवो विष्णुपदनिध पुनर्विव भाग‌द‌ौ भागवा चतुर्विशमेवारां चेयं पृथ्वी सूर्यप्रकाश वृत्तं कृतं ध्रुवात चत्वारिंशचतुर्विशु-नियुक्ताः मानुषाः देवस्तु

५३ ५४ न्तविशतीनि रूपेणोपनयते ( ( ) ) सुखम् न्तर्बिशतीति रूपेोपनीयते: ज्ञान .19 इन २१ 19 सामाजिक सामाजिक द्रभु द्र वि यं से गायत्र्याच पल चातुवर्ण्य: गभसमुद्भवं 19 २० $ 9 " 1 ६२ योनिविद्या मानीन्द्रवश्वला संस्कारविवय बालक मर्याविप से सू गाययाद्युपल अग्नीन्द्रवैश्व देल्य संस्कारविशेषाच चातुर्वर्ण्य गर्भसमुद्भवं ब्राह्मणवालक ब्राह्मण योनिर्विद्या ६४ १६ पशुपक्षादिवद् पशुपक्ष्यादिषद् ६५ व्यक्तिविशेषः व्यक्तिर्विशेषः ६६ ४ जादिर्याज जादिर्गोत्रं 93 " x 6 सकृदाख्याति द्वितीय २० सफेतिवानि 4 ., २१ पृथ्वी.. सकृदाख्यात द्वितीयं संकेतितानि पृथिवी

( घ पृष्ठाङ्कः पतिः ७० ७७ " " 33 ८० अशु मंति Do भवत देवयुगेऽपि संस्कृताः X युग स्थानीयो देवयुगेऽग् संस्कृत: युग स्थानीय-देवयुगं देवयुग १३ सप्लव पक संप्लव " E 33 ८२ महर्षिणा इति देवासुरख्यातिशुद्धिपत्रं-॥ समाप्तम् ॥ सृष्टिखराडे स्थरथान्यस्युस्थीत्ये सृष्ठिखड नैर्देव ने महर्षिणा शंकर 118 शिक्षायतन पुस्तकालय ** नई दिल्ली