सुश्रुत संहिता चौखम्बा — पृष्ठ 141–150

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri उत्तरतन्त्रस्थविषयानुक्रमः । १३५ विषयाः--'शोकजातिसारलक्षणम् आमातिसारलक्षणम् सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः १३-१४ १० ९ ४ १५-१६ II आमपक्कमललक्षणम् १७-१८ 39 अतिसारस्य असाध्यलक्षणानि १ ९ -२१ १० ९ ५ अनुक्तातिसाराणां दोषजेष्वेवान्तर्भावः २२-३३ १० ९ ६ • अतिसार चिकित्सा २४-३४ 99 आमातिसारे पाचनयोगाः ३५-५१ १० ९ ७ - सशूलेऽतिसारे कतिपययोगाः ५२-५७ १० ९९ आमातिसारे आहारकल्पना ५८-५९ " पैत्तिके आमातिसारे पाचनयोगः ६०-६६ ११०० पक्वपित्तातिसारे शमनयोगाः ६७-७९ ११०१ अतिसारे पुटपाकयोगाः ८०-८८ ११०२ अतिसारे कौटजं फाणितम् ८ ९ -१० ११०३ अतिषारे यवागृयोगाः ९ १ - ९ २ 39 शतिसारे कतिपये योगाः ९ ३ - ९ ८ ११०४ अतिसारे क्षीरयोगाः ९९ -१०२ 29 सरक्तेऽतिसारे कतिपये योगाः १०३-१०५ ११०५ अतिसारे वमनम् अतिसारे बस्तियोगाः १०६ 39 १०७-१११ 99 अतिसारे गुददौर्बल्यचिकित्सा ११२ ११०६ अतिसारे शूलोपद्रवचिकित्सा ११३ 99 अतिसारे आहारोपयोगीनि द्रव्याणि ११४-११५ 99 रक्तातिसारलक्षणम् ११६ 99 रक्तातिसारचिकित्सा ११७-१२८ ११०७ अतिसारे अवस्थावशेन विरेचनकर्म १३०-१३१ ११०८ निःसारकलक्षणं, तच्चिकित्सा च १३२-१३७ 39 प्रवाहिका लक्षणम् १३८-१३९ ११० ९ प्रवाहिका चिकित्सा १४०-१५७ 19 अतिसारे यवागूप्रशंसा १५८ १११२ अतिसारे हेतुविपरीतचिकित्सा १५ ९ -१६० 39 दोषाणां समवाये पूर्व पित्तप्रतीकारः १६१ 35 CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

१३६ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहिताया: -विषया: -सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः अतिसारनिवृत्तिलक्षणम् १६२ १११२ कर्मजदोषजभेदेन रोगस्य द्वैविध्यम् १६३-१६६ ग्रहणी निदानम् १६६-१६८ १११३ ग्रहण्याः स्थाननिरूपणम् १६ ९ 99 ग्रहणीलक्षणम् १७०-१७२ १११४ ग्रहणीपूर्वरूपाणि १७३ 99 ग्रहण्या विशिष्टलक्षणम् १७४-१७७ 39 ग्रहणी चिकित्सा १७८-१८२ १११५ ४१ एकचत्वारिंशोऽध्यायः । शोषप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ १११६ शोषस्य रोगराजत्वम् ३-६ 59 शोषस्य सान्निपात्वम् ६-७ १११७ शोषस्य चतुर्विधो देतुः ८ 99 धातुक्षयाद् राजयक्ष्मसम्भवः ९ -१० १११८ शोषलक्षणानि ११-१३ 59 एकीयमतेन शोषभेदाः १६ १११ ९ व्यवायशोषलक्षणम् शोकशोषलक्षणम् शोषलक्षणम् अवशोषलक्षणम् १७ १८ 19 १ ९ -२० ११२० २१ 39 व्यायामशोषलक्षणम् व्रणशोषक्षण उरःक्षत शोषलक्षणम् २२ 99 २३ 99. २४-२६ 99 पूर्वोक्तशोषाणां स्वमते धातुक्षयसंज्ञकत्वम् २६-२८ ११२१ शोषपूर्वरूपाणि शोषस्य असाध्यलक्षणानि शोषस्य सामान्यचिकित्सा शोषिणां देयानि मांसानि शोषे कतिपये योगाः शोषे वासाघृतम् शोषे घृतयोगाः २ ९ -३० 99 ३१ ११२२ ३२-३५ 99 ३६-३९ 39 ४०-४२ ११२३ ४३ 99 ४४-४९ ११२४ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri उत्तरतन्त्रस्थविषयानुक्रमः । १३७ विषया: -सुत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः शोषे एलादिरसायनम् ६०-५४ ११२४ शोषोपद्रवाणां चिकित्सितम् ५६ ११२६ शोषे अजाया उपयोगिता ५६ " शोषे रसोनादियोगाः ५७ " " शोषे परिहरणीयानि दैवव्यपाश्रयचिकित्सितं च ५८ ४२ द्विचत्वारिंशोऽध्यायः । गुल्मप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ ११२६ गुल्मसम्प्राप्तिः गुल्मस्य सामान्यरूपम् ४ १३ गुल्मशब्दनिरुक्तिः गुल्मस्य पाकाभावे कारणम् ६ गुल्मस्य पञ्चभेदाः ७ ८ - ९ १०-१२ 99 ११२७ 39 39 गुल्मस्य पूर्वरूपाणि वातजादिगुल्मलक्षणम् रक्तजगुल्मलक्षणम् १३-१५ ११२८ वातादिदोषेभेदेन गुल्मचिकित्सा १६-२३ " गुल्मे पडङ्गघृतम् २४ ११२ ९ गुल्मे चित्रकादिघृतम् गुल्मे हिग्वादिघृतम् गुल्मे दाधिकं घृतम् गुल्मे रसोनादिघृतम् २५-२६ 55 २७-२८ 99 २ ९ -३० 39 ३१-३३ ११३० वातजगुल्मे घृतम् ३४-३६ 19 रक्तपित्तजगुरमे घृतम् ३६ 99A कफजगुल्मे घृतम् ३७-३८ सान्निपातिक गुल्मचिकित्सा ३ ९ ११३१ गुल्मे पानी क्षारः ४०-४२ 39 गुल्मे वृश्चीराद्यारिष्टः ४६-४८ 15 गुल्मे आवस्थिकी चिकित्सा ४ ९ -६६ ११३२ गुल्मोपद्रवशूललक्षणम् ६७-६८ ११३४ गुल्मोपद्रवशूल चिकित्सितम् ६ ९ -७५ 29 गुल्माभावेऽपि शूलसंभवः ७६ ११३५ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहिताया: -१३८ विषया: -शूलस्य निदानं सम्प्राप्तिश्च शूलस्य निरुक्तिः वातजा दिदोषभेदेन शुलस्य लक्षणानि वातजशूल चिकित्सा पित्तजशूल चिकित्सा कफजलचिकित्सा पार्श्वशूल निदानम् सूत्राङ्काः ७७-८० पृष्ठाङ्काः ११३५ ८१ 9. ८३-८७ ११३६ ८८-१०२ 27 १०३-१०८ ११३८ १० ९ -११६ ११३ ९ ११७-११९ 39 पार्श्वशूल चिकित्सा १२०-१२२ ११४० कुक्षिशूल निदानम् १२३-१२५ " कुक्षिशूल चिकित्सा १२६-१३० 59 हृच्छूलनिदानम् १३१-१३२ ११४१ हृच्छ्रलचिकित्सा १३३-१३४ 93 मूत्रशूललक्षणम् १३५ 99 विट्शूललक्षणम् १३६-१३९ ११४२ मूत्रशूल विट्शूलयोश्चिकित्सा १४०-१४१ II अन्नशूलनिदानं तच्चिकित्सा च १४२-१४५ ४३ त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः 1 हृद्रोगप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ हृद्रोगस्य निदानं सम्प्राप्तिश्च ११४३ ३-४ " हृद्रोगप्रभेदाः ५ वातजादिदोषभेदेन हृद्रोगलक्षणानि ११४४ ६-१० वातजहृद्रोगचिकित्सा " ११-१४ पित्तजहृद्रोगचिकित्सा ११४५ १५-१६ कफजहृद्रोगचिकित्सा 99 १७-१९ ११४३ कृमिहृद्रोग चिकित्का ४४ चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः । २०-२२ 99 पाण्डुरोगप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ ११४७ पाण्डुरोगस्य निदानं सम्प्राप्तिश्व " पाण्डुरोगसख्या ४ II वातजादिदोषभेदेन पाण्डुरोगलक्षणानि कामलालक्षणम् CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar ५ - ९ १० ६१४८

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri उत्तरतन्त्रस्थविषयानुक्रमः । विषया: -कुम्भकामलालक्षणम् हलीमकलक्षणम् पाण्डुरोगोपद्रवाः पाण्डुरोगचिकित्सा कामला चिकित्सा कुम्भका मला चिकित्सा पाण्डुरोगिणां सेव्यानि पाण्डुरोगोपद्रव चिकित्सा पाण्डुरोगिणोऽसाध्यलक्षणानि १३ ९ सूत्राङ्काः पृष्ठाष्ठाः ११ ११४ ९ १२ " १३ 99 १४-२९ " ३० ११५२ ३१-३६ 996 ३६-३७ ३८ 59 ११५३ ३ ९ -४० ४५ पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । रक्तपित्त प्रतिवेधाध्यायोपक्रमः रक्तपित्तस्य निदानं सम्प्राप्तिश्व रक्तपित्तस्य लक्षणम् -रक्तपित्तस्य पूर्वरूपम् वातादिदोषभेदेन रक्तपित्तलक्षणम् १-२ ३-४ ११५४ ५-६ 19 ७ ८ 99 " रक्तपित्तोपद्रवाः असाध्यरक्तपित्तलक्षणम् १० ११५५ 39 रक्तपित्तचिकित्सा ११-१५ " रक्तपित्ते भोजनद्रव्याणि १६-१८ ११२६ रक्तपित्ते कतिपये योगाः १ ९ -३७ 99 रक्तपित्ते आस्थापनानुवासनोत्तरबस्तयः ३८-४२ ११५८ रक्तपित्तचिकित्साया रक्तार्शसि रक्तप्रदरे चातिदेशः ४३-४६ ११६ ९ ४६ षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । मूर्च्छाप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ .११६० मूर्च्छाया निदानसम्प्राप्ती ३-४ " मूर्च्छायाः पूर्वरूपम् ५ " मूर्च्छायाः सामान्यलक्षणम् ६ 39 मूर्च्छाया भेदाः ७-८ 93 रक्तगन्धजा मूर्च्छा ९ -१० 39 विषमद्योत्थमूर्च्छा लक्षणम् ११-१३ " मूर्च्छायाश्चिकित्सा १४-१९ ११६२ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

१४० Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहिताया: -विषया: -सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः संन्यासलक्षणम् २०-२१ ११६२ संन्यासचिकित्सा २२-२५ ११६३ ४७ सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । पानात्ययप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ ११६४ मद्यस्य गुणाः ३ 99 मद्यस्य कर्माणि मद्यख्य रसाः विधिसेवितमद्यगुणाः अविधिसेवितमद्यगुणाः मदस्यावस्थात्रयम् ४ - ९ 99. ६ 99 ७-८ 19 ९ -१० ११६५-११-१२ 73 पुरुष विशेषेण सेव्यमानं मद्यं नातिबाधां कुरुते १३ ” मदात्ययनिदानम् १४-१६ " मदात्ययभेदाः मदात्ययलक्षणम् परमदलक्षणम् १७ " १८ ११६६ 95 पानाजीर्णलक्षणम् २० मदात्ययोपद्रवाः पानविभ्रमलक्षणम् मदात्ययस्यासाध्यलक्षणानि वातजादिमदात्ययचिकित्सा २१ 59 २२ ११६७ २३ 39. २४-२७ 19 सान्निपातिकमदात्ययचिकित्सा २ ९ ११६८ मदात्यये कतिपये योगाः ३०-३३ परमदचिकित्सा " ३४-३६ पाना जीर्ण चिकित्सा ११६ ९ ३७-३८ पानविभ्रमचिकित्सा सामान्यतः पानात्ययादीनां चिकित्सा मदात्यये मद्यस्योपयोगिता विच्छिन्नमद्यस्य पुनर्मद्यसेवने दोषाः मद्यजतृष्णा सम्प्राप्तिः मद्यजतृष्णाचिकित्सा मद्यजदाहसम्प्राप्तिः CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar " ३ ९ -४१ ११७० ४२-४७ " ४८ ११७१ ४ ९ 99 ५० ११७२ ११-१३ II १४ II

Digitized by उतरत प्रस्थविषयानुक्रम and eGangotri १४१ विषया: -सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः मद्यदाह चिकित्सा ६५-६६ ११७२ रक्तजदा ह लक्षणम् ६७ ११७४ रक्तजदाह चिकित्सा ६८–६९ 29 तृष्णा निरोधजदाह लक्षणम् ७०-७१ ११७५ तृष्णा निरोधजदाह चिकित्सा ७२ II रक्त पूर्णकोष्ठजदाहलक्षणं, तचिकित्सा च ७३ " धातुक्षयजदाह लक्षणं, चिकित्सा च ७४-७६ - रक्तनदाह लक्षणं तचिचकित्सा च ७६-७७ " दाहानामसाध्यलक्षणम् दहानां पुनरावृत्तिनिषेधाय विधानम् मद्यसेवनविधानम् तृष्णाप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः सामान्यतस्तृष्णा लक्षणम् तृष्णाया निदानसम्प्राप्ती तृष्णायाः संख्या तृष्णायाः पूर्वरूपम् ७८ ११७६ ७ ९ 39 ८०-८१ 23 ४८ अष्टचत्वारिंशोऽध्यायः । १-२ 93 ३ 99 ४-६ ११७७ ६ सप्तविधतृष्णानां लक्षणानि असाध्यतृष्णालक्षणम् तृष्णाय सामान्यविधानम् वातिकादितृष्णा चिकित्सा सर्वतृष्णासु पित्तघ्नो विधिः ८-१४ १५ ११७८ १६-१८ ११७ ९ १ ९ -२१ 99 २२ " 9 हृद्रोगतृष्णा चिकित्सा क्षतजतृष्णा चिकित्सा आमजतृष्णा चिकित्सा गुर्वन्नजतृष्णा चिकित्सा श्रमजतृष्णा चिकित्सा मद्यजतृष्णा चिकित्सा सामान्यतः सर्वतृष्णासुविधिः २३-२७ ११८० २८ II २ ९ 39 ३० " ३१ ११८१ ३२ ३३ ४६ एकोनपञ्चाशोऽध्यायः । छर्दिप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar १-२ 39

१४२ Digitized by Arya Samaj सुश्रुतसंहिताया penne dation Chennai and eGangotri विषया: -सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः छर्दिनिदानम् ३-५ ११८१ छदिनिरुक्तिः ६ छदिसम्प्राप्तिः छर्दिपूर्वरूपम् w9v ११८३ ७ 29 ८ 99 वातजादिदोषभेदेन छर्दिलक्षणानि ९ -१३ 59 छर्दोनामसाध्यलक्षणानि १४ ११८३ छर्दीनां सामान्यचिकित्सा १६-१७ 99 वातजादिच्छदिचिकित्सा १८-२३ सान्निपातिकच्छदिचिकित्सा २४ ११८४ बीभत्सजादिच्छदिचिकित्सा २५-२६ 29 छर्दिषु कतिपये योगाः २७-३६ ११८५ ५० पञ्चाशत्तमोऽध्यायः । हिक्काप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ ११८६ हिक्काया निदानम् ३-५ II हिक्काया निरुक्तिः हिक्कायाः सम्प्राप्तिः ६ ७ ८ 99 ११८७ हिक्कायाः पूर्वरूपाणि " पञ्चविधहिक्कानां लक्षणानि ९ -१४ हिक्काया असाध्यलक्षणम् १५ ११८८ हिक्का चिकित्सा १६-३६ ५१ एकपञ्चाशोऽध्यायः । श्वासप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ ११ ९ ० श्वासस्य निदानम् ३ श्वासस्य सम्प्राप्तिः II ४ I श्वासस्य भेदाः ५ ११ ९ १ श्वासस्य पूर्वरूपम् ६ पञ्चविधश्वासानां लक्षणानि 99 ७-१३ 19 श्वासानां साध्यासाध्यविचारः १४ शव से संशोधनम् ११ ९ ३ १५-१६ 99 श्वासे घृतयोगाः १७-२८ " श्वासे भृङ्गराजतैलम् २ ९ ११ ९ ३ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

7 Digitized byAva तम्न्रस्थविषय निक्रम ' and eGangotri १४३ विषया: -सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः वासेपथ्यम् ३०-३१ ११ ९ ३ वासे लेहयोगाः वासे कतिपययोगाः श्वासे स्नेहस्वेदविधानम् वासे धूमयोगाः श्वासे वमन विरेचने ३२-३६ ११ ९ ४ ३६-४७ " ४८ ४ ९ -६२ " 9 श्वासे तर्पणम् वासे निदिग्धिकादिलेहः ५३ ५४ ५६ ११ ९ ३ " " श्वासादीनां कष्टसाध्यत्वम् १६ " ५२ द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः । कासप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ कासस्य निदानम् ३ ११ ९ ७ कासस्य सम्प्राप्तिः ४-२ 19 कालस्य संख्या ६ 19 कासस्य पूर्वरूपम् ७ 19. वातजादिदोषभेदेन कासस्य लक्षणानि ८-१२ 93 कासस्य असाध्यलक्षणम् १३ ११ ९ ८ सामान्यतः कासचिकित्सा १४-२५ वातजका सचिकित्सा २६-३७ १२०० कफजका सचिकित्सा २८-३१ पित्तजक्षपजक्षतजका सचिकित्सा 36 99 ३२-३७ 99 कासे कल्याणगुडः ३८-४१ १२०१ कासे अगस्त्यावलेहः ४२-४६ १२०२ कासे कुलीरादिघृतम् ४७-४८ १३ त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः । स्वरभेदप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ १२०३ स्वरभेदस्य निदानसम्प्राप्ती ३ वातजादिदोषभेदेन स्वरभेदलक्षणानि ४-७ 19 सामान्यतः स्वरभेदचिकित्सा ८ - ९ १२०४ वातजस्वरभेदचिकित्सा १०-१२ 99 पित्तजस्वरभेद चिकित्सा १३-१४ 18 CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

१४४ Digitized by Arya क्युश्रुतसंहिताया- haai and eGangotri विषया: -सूत्राङ्काः कफजस्वरभेद चिकित्सा १५ पृष्ठाङ्काः १२०५ मेदोजसान्निपातिकक्षपजस्व र भेद चिकित्सा १६-१७ 99 ५४ चतुःपञ्चाशोऽध्यायः । कृमिरोगप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः १-२ 99 कृमीणां निदानम् ३-६ " कृमीणामुत्पत्तिस्थानानि ६-७ १२०६ पुरीषजकृमीणां नामलक्षणकर्माणि ८-११ 59 कफज मीणां नामलक्षणकर्माणि १२-१४ 59 रक्तज मीणां नामलक्षणकर्माणि १५-१६ १२८७ पुरीषजादिकमीणां विशेषकारणानि १७ 99 सञ्जातकृमिलक्षणम् 59 कृमीणां दृश्यादृश्यविभागः १ ९ " सामान्यतः पुरीषजकफजकृमीणां चिकित्सा २०-३३ स्थानविशेषेण कृमीणां विशेषचिकित्सा 99 ३४-३६ १२० ९ रजकृमिचिकित्सा ३७-३९ कृमिरोगे परिहार्याणि 39 ४० उदावर्तप्रतिषेधाध्यायोपक्रमः ५५ पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः । 93 वेगविधारण निषेधः १-२ १२१० उदावर्तस्य निदानं तन्निरुक्तिश्च ३ 99 त्रयोदशविधोदावर्तानां लक्षणानि ४ " असाध्योदावर्तलक्षणम् ६-१७ " सामान्यत उदावर्तचिकित्सा १० १२१२ वातिकोदावर्तचिकित्सा १ ९ " पुरीषजोदावर्त चिकित्सा २० 99 मूत्रोदावर्तचिकित्सा जृम्भाऽक्षुजोदावर्तचिकित्सा क्षवजोदावर्त चिकित्सा उद्गारजोदावर्तचिकित्सा छर्घाघातजोदावर्तचिकित्सा शुक्रोदावर्तचिकित्सा २१ १२१३ २२-२७ 59 २८ 99 २ ९ 19 ३० १२१४ w w ३१ 99 ३२-३३ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar