शुक्रनीति - विद्योतिनी हिन्दी टीका सहित - ब्रह्माशंङ्कर शर्मा — पृष्ठ 511–520

लोकानुक्रमणिका ७ ३ ८ २ ५ २ ५ ९ ० ३ ८ ४ १ ७ ६ ८ ० ९ ४ .८ १ . २ ७ -५ प्राप्ती प्रत्युत्पन्नमतिः प्रथमं साहसं कुर्वन् प्रथमं साहसं चादौ प्रथमा यत्र भिद्यन्ते प्रथयन्ति नवं मिन्नं प्रदतमृतिका हान्ये प्रदर्शयेदन्यकार्य प्रदुष्टमार्यागार्हस्थ्या प्रबल मानदानाभ्यां प्रबलेरौ सामदाने प्रभुः स्वातन्त्र्यमापन्नो प्रभवन्ति विधाताय प्रमाणं मन्दमृगयो प्रमाणैर्हेतुचरितैः २७६ | प्राणान्तिकविवादे तु १३७ प्राप्तं संरक्षितं नैव १ ९ ५ | प्राप्तयुद्धानिवृत्तित्व १ ९ ३ प्राप्तस्य रक्षणेऽन्यस्य ३१० प्राप्तो भवति तत्पुण्य ३५७! प्राप्योत्तमं पदं पुत्रः ३७२ प्रामाणिकं चानुभूत ३७२ प्रायः कृत्रिममित्रे ते १७४ प्रायः शाला नैकभुजा ३५६ | प्रासादप्रतिमाराम १८७ प्रासादमण्डपद्वारे ५७ प्रासादमध्य विस्तारः १३४ | प्रासादानां मण्डपाना ३३३ प्रासादे मण्डपे वापि ३१२ प्रियं तथ्यं च पथ्यं च प्रयातोसि कुतः कस्मात् ४० प्रवालं तोलकमितं प्राशकास्तु प्रविज्ञानाय दूरातु प्रवृत्तिच्छिद्र हेतून प्रवृद्धिमति सम्राजि प्रशस्तं जीवितं लोके प्रश्लिष्टपठिता मन्त्रा प्रसंवलितपद्भ्यां यो प्रसङ्गत्यानं तत् प्रोक्तं प्रसुप्तं भोजने व्यग्र प्रस्थपाई तु तज्ज्ञेयं प्राकृतानां पदार्थानां प्राक्कर्मफलभोगाई प्रियमेवाभिधातव्यं २१३ || प्रेरकाऽऽकर्षकमुखो ३५८ प्रेर्यमाणोध्यसद्वृत्तै १२२ प्रौढपादो न तद्वाक्यं ४० ९ १३ फ ३७४ फलनाशे कुलुत्थैश्च २२६ फलपुष्पवृद्धिहेतुं ३४ ९ फलोपलब्धिः प्रत्यक्ष ३६७ ब ३८१ बन्धनैर्घातनं शत्रोः ११६ बलप्रनारक्षणार्थी २ बलमत्तस्तु सहसा ७ बलमेव रिपोर्नित्यं ४२५ ३० ९ | बान्धवाः कुलमिच्छन्ति १५४ १४६ | बालोऽज्ञानादसत्यात स्त्री २ ९९ १८६ | बालोऽपिता च दौहित्रो १४६ ४६ वाक्यं वाऽप्यथं तारव्यं ४०८ १२६ बाहुकर्णाक्षिहीनः स्याद् ५८ ३ ९९ | बाह्रप्रमू उपरिथिः २५५ १३ ९ बाह्रन्तरं द्वितालं स्यात्. २५४ १८२ बीजानुपूर्व्या मन्त्राणां ८४ ३३ | बुद्धिपाशैर्बन्धयित्वा १७३ २३० बुद्धिपूर्वन्रघातेन १ ९ ४ १. ३५ वुद्धिमन्तं सदा द्वेष्टि २० २५८ बुद्धिमानभ्यसे नित्यं १४७ ३५ बुद्धिरुत्पद्यते तादृग ८ २५७ बुद्धथा बलेन शौर्येण ५ ९ ० बृहत्पक्षं मध्यगल ३७० २६ बृहत्संक्षिप्तगहन २६३ ३५३_वृहद्भ्रूगण्डनेत्रस्तु २६२ २३ बृहद्भ्रूगण्डफालस्तु ३३३ १५२ ब्रह्मचारी गृहस्थश्च २३७ ब्रह्मणस्तु समुत्पन्नाः ७ ब्रह्मणो द्विपरा तु ११६ २४५ ब्रह्महत्या न तस्य स्यात ३७८ ८० ब्राह्मं तेजो बुद्धिमत्सु १७३ ८ ब्राह्मणाग्निजलेः सर्वैः ४०३ ब्रूयान्मिथ्येति तथ्यं वा ३०० ३८० भ २०१ १४० भगिन्योर्मित्रयोर्भेदं १४२ ३२ ९ भटानामसदुक्त्या तु. १६३ ३६ प्राक्कर्मवशतः सर्व ८ बलवत्प्रतिकारि स्याद् ८ मर्तुरर्धासने दृष्टि ८ ९ 0 प्राक्कर्मवशतो नित्यं · १३६ | बलवान्बुद्धिमान्शुरो २७ मयान्न विनिवर्तेत ३७६ प्राक्पश्चाद्दक्षिणोदक्तान् ३ ९ बलसंरक्षणात कोश २०३ भवतीष्टं सत्क्रियया. १० प्राक्पश्चाद्वाग्विलम्बेन भवन्ति मित्रा दानेन १६० ८१ १५० बलस्य व्यसनानीह ३८२ 19 प्राक्मानैर्यदि सद्वृत्तान् ३ ९ १ बलाधिकश्च सुगतिः ३४५ भवन्तीति किमाश्चर्ये १८२ प्राजापत्यं पादद्दीन ३१ | बहिरन्तर्धनुःखण्ड ३३५ भवन्त्यल्पजनस्यापि ३२७ प्राड्विवाकस्ततः प्रोक्तः ६७ बहुभिर्यः स्तुतो धर्मो ४०१ मनेस्कोशात्मको ग्रामो २ ९ goam.o प्राणात्ययेऽनृतं ब्रूयात् १४२ बहुमध्याल्पफलतो १०८ भवेत् तथा तु संघाय ३५ ९ प्राणात्ययेऽपि मौलं न. ३५५ बहुसूत्रकृतो रज्जुः ३ ९ ४ | भवेदल्पजनस्यापि ३७३ ५० प्राणानपि च सन्दधान् ९ ६ | बाणलिङगे स्वयंभूते - २६० भवेदेकस्य भरणं... ११८ CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

४२६ भवेद्यथातथा कुर्याद् ३ ९ ४ भवेन्मन्त्रफलं कीदृग् ३८७ भवेन्मूल्य मानेन २१३ भागग्राही क्षत्रियस्तु १२३ भाग - दान - क्रयाऽधान २ ९ ६ भागशेषं स्थितं कस्मिन् ७२ भागहारं तृतीयं तु ७४ मागिनेयाश्च दौहित्राः ५२ -भार्याऽनपत्या सघानं १७५ भार्या पुत्रश्च दासश्च ३१६ भार्या पुत्रश्च भगिनी १ ९ ६ भाषापत्रं तु तज्ज्ञेय १२५ भिन्नं राष्ट्रबलं भिन्नं ४ भिन्नक्रमं व्युत्क्रमार्थे २ ९ ७ भिन्ना हि सेना नृपतेः ३८२ मी ते कर्णान्तरे चैव ३४६ मीते वक्षःस्थलं हन्याद्, ” मुजमूलानि कार्याणि २५८ भुजानां यत्र बाहुल्यं " 9 भुजीत षड्सं नित्यं ४७ भूत्वा महाधनः सम्यक् १५ ९ भूमिरेतौ निगिलति ३७४ भूमिभागसमुद्भूत १०७ भूमौ यावद्यस्य कीर्तिः २२२ भूविभागं मृर्ति शुल्कं २२० भूस्थयोः शफयोः प्रोक्तं ३३७ भूपयन्ति च कैर्भाव २१ मृतिं दद्यान्निर्जितानां ५४ भृर्ति विना राजद्रव्य ९ ७ भृति तुल्यव्ययी दान्तो ६५ भृतिमेतावतीं दास्ये ११७ भृतिदानेन संतुष्टा १२१ भूतिरुका तु तद्विशैः ११७ भृतिरूपेण संदत्तं १० ९ भूत्यं परीक्षयेन्नित्यं ६४ मृत्याद्यैर्यन्न कर्तव्याः १०० -त्या धनहराः सर्वे ९ ६ भेदः सटालान्छनतो २६३ मेदनीयाः कर्षणीयाः ४८१ शुक्रनीति: भेदितां शत्रुणा दृष्ट्वा ३८५ | मोक्ष्येऽखिलमई चैतद् १८२ | मोगः संक्षेपतश्चोक्तः ३०५ भोगच्छलापदेशेन ३०४ । भोजनं वर्जयेन्नियं २४१ भ्रमः कर्णसमीपे तु ३४३ भ्रष्टः स्वामिता राज्ये १५ | भ्रष्टा मवन्त्यन्यथा ते ६१ भ्रातृमतीं सुकुलां च १५४ भ्रातॄणां गुरुशिष्याणां ४३ | भ्रातून् बन्धूंश्च मृत्यांश्च ४०४ | भ्रात्रभावेऽपि तु द्रव्यं १८२ भ्रान्तेः पुरुषधर्मत्वा १०१ म मकरन्दासवादीनां २३२ ॥ मणिमुक्ताप्रवालानां ३१६ मण्डलं स्तनयोर्नाभिः २५६ मत्तोन्मत्तप्रमत्तार्त २८५ मत्वा नृपं यथान्यायं ८८ मत्स्याम्मसा तु सेकेन २४५ मस्स्याऽहि - शङ्ख - वार ( इ २१० मदरक्तस्य हंसस्य २६ मदा एतेऽवलिप्तानां १४१ मद्दत्तदुःखसुखतो २ ९ ० मद्यपः कितवः स्तेनो १ ९ ७ मधुदुग्धवसादोनां ४३ मध्यं यावत् षोडशाब्द ३५० मध्यदेशे कर्मकराः २७६ मध्यमं साहसं कुर्वन् १ ९ ३ मध्यमं साहसं कुर्वन् १ ९ ४ मध्यमं साहसं कुर्वन् १ ९ ५ । मध्यमं साहसं चादौ १ ९ ४ मध्यमं साहस चादौ १ ९ ५ मध्यमः साम्यमन्विच्छेत् ४०८ मध्यमामध्यमपर्व ३० मध्यमामूलपरिधिः- २५६ मध्यमा वैश्यवृत्तिश्व १७२ मध्यमे मध्यमो घार्य २०० मध्यमो विंशतिकरो ३८ । मध्ये कलत्रं कोशश्च ३६८ मनसापि न कुर्वन्तु ४५ मनसापि न मन्तव्या ६१ मनुष्यगजयोर्वास्यं ३५० | मनुष्यमारणे स्तेये २७७ मनोऽनुकूल सेवायाः २३६ मन्त्रयेन्मन्त्रिभिः सार्धं ५१ मन्त्रितुल्यश्चायुतिको ९ ७ मन्त्रौषधि पृथग्वेष ४०७ मन्दरो ऋक्षमालोच २४७ मन्यते वै पापकारी ३०१ मन्वाद्यैरादृतो योऽर्थः ३ ९ ५ ममा गुणैर्गुणैर्वापि २१ मयूरचापपत्राभा २०८ मय्येव चाशताऽप्यस्ति १७७ मर्दयित्वा तु गात्राणि ३४८ मस्तके च तृतीयस्य ३३ ९ महताऽत्यन्तसाद्यस्क ३५४ महती सत्क्रियाऽनिष्ट ९ महतोऽसत्कृतमपि १४ ९ महत्कालेनाल्पकर्म १३८ महाकण्टकवृक्षौ षैः ३२४ महाजनांस्तथा राष्ट्रे ६२ महादण्डेन चैतेषां २७७ महाधनाशोप्यलसः २७० महानर्थक व १६३ महान् दोषो भवेद काळात २ ९ ५ महान् सुसिद्धबलयुक् ३५५ महापातकशस्ते च ३० ९ महापापाभिशापेषु ३१० महापापी यत्र राजा १ ९ ० महारत्नानि चैतानि २०८ महीं स्वरूपां नैव भुंक्त २७ मातरं पितरं भाय २०० माता न पालयेद्वाल्ये १३३ माता मातृकुलं चैव १८२ माता मातृसमा या च ५० मातुः प्रियायाः पुत्रस्थ १६६ मातुलानी भ्रातृभार्या १४६ स्वस्ना दुहित्रा व मात्रा मात्रे दद्याच्चतुर्थीशं मातृपितगुरु स्वामि मानमतो मन्यतेग्म स्वर्ण मानसममपि मानमस्थानवस्थान मानाकृतिप्रभावणं मानुषं साधनं न स्यात मानेन संख्यया चैवो मात्रिकास्त्रेण तद्युद्धं मायाया जनका धूर्त्ता मायायोगविदां चैव मार्ग गुरुभ्यो बलिने मार्गसंस्करणे योज्याः मार्गान्नैव प्रबाधेयु मार्जने गृहभाण्डादेः मार्जारलुब्धनकवत् माजराकृतिकः पीतः मालाकार इव ग्राह्यो • मालाकारस्य वृत्त्यैव मित्रं तावच्च भवति मित्रं शत्रुश्चतुर्धा स्या मित्रं स्वसदृशैर्भागैः मित्रार्थे योजयत्येनं मित्रे च सामदाने स मित्रेऽन्यमित्रसुगुणान मिय्या क्रिया पूर्वपाद मिथ्याभिशापकः कर्ण मिथ्याविवादिनः के मिथ्यैतन्नाभिजानामि मिलितौ तौ मध्यफ मिलित्वा सद्दशो रा मीमांसातर्क वेदान्त मीमांसा तर्कसांख्य ॥ मुक्काया रक्तिवर्गस्य मुखं ताकतृतीयांश मुखाधस्त्रयङ्गुला ग्रोव मुखानां यत्र वार्य सुखा पुच्छदण्डं CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

स्वस्रा दुहित्रा वा १२८ । मात्रा ३१७ | मात्रे दद्याच्चतुर्थीशं मातृ पितृ गुरुस्वामि १३४ मानमत्तो मन्यतेम्म १४१ । स्वर्ण २१५ | मानसममपि ४०४ मानमस्थानवस्थान ७ ९ मानाकृतिप्रभावर्णं मानुषं साधनं न स्यात् ३१० मानेन संख्यया चैवो १११ । मान्त्रिकास्त्रेण तद्युद्धं ३८० मायाया जनका धूर्त्ता ४०० मायायोगविदां चैव २७२ मार्ग गुरुभ्यो वलिने १४८ । मार्गसंस्करणे योज्याः १ ९९ मार्गान्नैव प्रवाधेयु ४४ मार्जने गृहभाण्डादेः २३५ मार्जारलुब्धबकवत् ३ ९ ६ । माजराकृतिकः पीतः २६२ मालाकार इव ग्राह्यो २१८ • मालाकारस्य वृत्त्यैव २०४ । मित्रं तावश्च भवति • ३५६ मित्रं शत्रुश्चतुर्था स्या १८१ मित्रं स्वसदृशैर्भागैः ४०३ । मित्रार्थे योजयत्येनं १३८ मित्रे च सामदाने स्तो १८७ मित्रेऽन्यमित्रसुगुणान् १८५ मिथ्या क्रिया पूर्वपादे २ ९ ४ मिथ्याभिशापकः कर्णे १ ९ ७ मिथ्याविवादिनः के च १४७ मिथ्यैतन्नाभिजानामि २ ९ २ मिलितौ तौ मध्यफलौ ३४२ मिलित्वा सङ्घशो राज १७ ९ मीमांसात वेदान्त ८३ मीमांसा तर्क सांख्यानि २२५ मुक्ताया रक्तिवर्गस्य २१४ २५४ सुखाधस्त्र्यङ्गुला प्रोवा २६६ मुखानां यत्र वायं २५८ मुखार्थं पुच्छदण्डं च ३३५

४२७ मुखे पत्सु सितः पन ३४३ | यत्रोपविष्टा विप्राः स्युः २७३ मुद्रां विनाऽखिलं राज ५ ९ सुनेरपि मनो वश्यं १८ मुहूर्तद्वितयं चैव ४१ मुहूर्त भोजनेनैव 99 मूर्खः पुत्रः कुषैद्यश्चा १८३ मूर्खः पुत्रोऽथवा कन्या १६६ मूर्ध्नि पादप्रहरणं ३८० मूलकीलभ्रमाल्लक्ष्य ३५८ । मूलान्तु द्विगुणा वृद्धिः ३२१ मूल्यत्वेन च यद्दत्तं १० ९ मूल्यमेतद्विशिष्टं तु २१५ मूल्याधिक्याय भवति २१० मृगयाक्षास्तथा पानं २२ मृगवाद्याभयवर २६० मृगोष्ट्रवानरगतिः ३४४ मृतस्य तस्य न स्वर्गे २३३ मृते मर्तरि सङ्गच्छेत् २४१ मृते स्वर्गे जीवति च १५१ मृत्तिकाकाष्ठपाषाणं २३४ । | मृद्भिस्तु शोधयेच्चुल्लीं २३८ मेघोदकैस्तु या पुष्टिः ३ ९ ७ मोहाद्वा यदि वा शाख्याद २ ९ २ मौनं मूर्खेषु च स्त्रीषु १६५ मौल्याधिक्यं कुसीदं च १०७ य यं कश्चिद्दश वर्षाणि ३०४ यः सुदुर्निष्फलं कर्म १३७ यज्जायतेऽल्पक्रियया ९ | यशदाने बलफलं १४१ यज्ञार्थं द्रव्यमुत्पन्नं २०३ यत ते नैव कालेऽपि १३७ यतो भुक्तं सुखं सम्यक् ४०५ यत्कर्मधर्मसंयं तद् २३ यत्कार्ये यो नियुक्तः स ९ १ यत्रोमौ व्यापकव्याप्यो ११४ यथा कालोचिता वाग्वा २३१-यथागुणान्स्वमृत्यश्च १२१ यथाग्रजस्य चाभावे ५० यथा तथा नेकाश्च. २४६ यथादेशं कल्पयेद्वा ३६८ यथा द्रव्यं च स्थानं चा ११५ यथापूर्व तु श्रेष्ठं स्यात् २१४ यथाप्राप्तं तु लिखन ११४. यथाबलं यथार्थं च ७६ यथा यथा तु स्वक्सारं ३५७ यथा यथा न्यून गति ३४६ यथा यथा भवेन्न्यूनं २१२ यथावण यथाच्छायं २० ९ यथा विक्रयणां मूल ८३ यथा यथा तु हीनास्ता ३५२ यथायोग्यं हि संयोज्य ३८४ यथालंकारवस्त्राद्यैः ६८ यथाशक्ति चिकीषैन्तु १३६ यथोक्तान्तः सुप्रतिमान् २४७ यथोत्तरा दशगुणाः ११६ यथोपाधिप्रभेदेन २६० यदनिष्टं तु सत्कार्यां १३८ यथा न कुर्यान्नृपतिः २७० यदा विप्रो न विद्वान् २७१ | यदा शत्रुविनाशार्थं २०२ यदि कुर्युरुपस्थानं २८६ यदि न स्यान्नरपतिः १० | यदि बहुनियोगी स्यान् २८७ यदि ब्राह्मणमिन्नेषु ९९ यदि राशोपेक्षितानि २३७ यद्दतं तत्पारलौक्यं १६० | यद्यत्सहायपुष्टं तु ३२६ यद्यत्स्याद्वाचिकं सम्यक् २२५ यत्कोपमीत्या राजापि ६८ यद्यप्यल्पतरं कर्म ५७ | यज्ञाच्च ब्रह्मणा वाचा १०२ यद्येकदेशप्राप्ताऽपि ३१२ | यत्र मध्यम उद्दिष्ट ३६२ | यद्येके मानुष शूयात ३११ CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

४२८. शुक्रनीति:. यद्रक्ष्यमुपदेश्यं य ३ ९ २ | युद्धं कृत्वापि शस्त्रास्त्रैः ३७ ९ यद्रूपं कर्तुमुद्युक्तः ३१७ | युद्ध विनाऽन्यकार्येषु ३५४ यद्वर्णजो भवेद्राजा २७१ युद्धक्रियां बिना सैन्यं ४११ यन्त्र शाखाग्निचूर्ण २०६ युद्धमुत्सृज्य यो याति ३७४ यन्त्राधाता ग्निकृद्ग्राव ३५७ यन्त्राणि धातुकाराणां २४३ यन्त्राणि सेतुबन्धञ्च ८० यन्नामगोत्रे येल्लेख्य ३१० यन्मन्त्रतोऽरिनाशस्तै ६ ९ ययातेश्च यथा पुत्रा ६३ यवाश्च चणकाः श्रेष्ठा ३४८ यशोवृद्धिकरौ प्रोक्तौ ३४० यस्त्विन्द्रियनिरोधेन २८४ यस्माद्देवैः प्रयुक्तानि ३०६ यस्मिन्पितुर्भवेत्प्रीतिः ६३ युद्धमेते छुपायाश्च १८८ युद्धशस्त्रास्त्रकुशलो २२७ युद्धसम्भारपुष्टानि ३२५ युद्धसम्भारसम्पन्नं ३६३ युद्धसम्भारसम्पन्नो ३६२ युद्धानुकूलव्यापारः ४७ युद्धाभिमुखनिहतैः ३७६ युध्यमानाः परं शक्त्या ३७५ युवराजादिमिर्लेख्यं ११३ युवराजो मन्त्रिगणान् ३८७ युवराजोऽमात्यगणो. ५८ यस्मिन्स इतिहासः स्यात् २२ ९ ये च कण्टकिनो वृक्षाः २४५ यस्य वाऽभ्यधिका पीडा २ ९ ४ यस्य सुद्रवते चित्तं १८१ यस्याधीनं भवेद्यावत् २२१ यस्याभियोगं कुरुते २८४ यस्यावत वक्त्रगतौ ३४१ यस्याश्रितो मवेल्लोक २२१ याः सर्वाः पितृपत्न्यः स्युः ३१५ । याचकं विमुखं नैव ८१ । याचकाद्यैः प्रार्थितः सन् १४३ याचकेभ्यो ददात्यर्थं ८३ याने सपादमृत्या तु ३८२ यामिकार्थमहोरात्रं ३ ९ १ यामिकै रक्षितो नित्यं ३६ यायाद् व्यूहेन महता ३६८ यावज्जीवं तु तत्पुत्रे १२० यावज्जीवं तु वा कश्चित् १ ९ ६ यावत्तु धर्मशीलः स्यात् २०० यावन्नियमितः कालस् ३०७ युक्ति प्रत्यक्षानुमानो ७१ युक्तिश्छलास्मिका प्रायः ४०६ युक्तयाऽनुमानतो निस्यं २ ९ ५ ये चान्ये गुणिनः श्रेष्ठा ७४ येन येन प्रकारेण २०१ ये प्रियाणि प्रभाषते २६ | ये व्यूहरचका यान ८६ योगमुद्रान्विता स्वस्था २४ ९ योग्या कान्तं च कुलटा १७० योजनानां शतं गन्ता २१६ योजना स्वार्थसंद्धियै ३०५ यो जानात्यर्जितुं सम्यग् २०७ योऽधीतविद्यः सकलः २२४ यो न संयोजयेदिष्ट १८५ यो वै सुपुष्टसम्भार ३६० योषितो नित्यकर्मोक्तं २४० यो हि धर्मपरो राजा ११ यो हि स्वधर्मनिरतः ५ यौवनं जीवितं चित्तं २२ रक्तं पीतं वतुलं चेन् २१४ रक्तपीत्त सितश्याम २०८ रक्तिकायाश्च द्वे वज्रे • २१२ युगपद्योजयेद् दृष्ट्वा ३ ९ २ रक्तित्रयं तु मुक्ताया २११ युगानां न प्रजानां न.. १ ९ ० । रक्तिमानः पुष्परागो २१३ । | रक्षितारं मृगयते १७१ रजतं षोडशगुणं २१५ रजतस्वर्णताघ्रादि १११ रज्यते सत्फले स्वान्तं १५ रत्नभूतं तु तत्तत्स्याद् २१७ रत्नश्रेष्ठतरं वज्रं २०८ | रत्नार्थं चैव क्षारा २१ ९ रस्ने स्वाभाविका दोषाः २१४ रथगत्या स रथपो ७६ रथवाज्यस्त्र शस्त्रार्थं ३४ रथस्य सारं गमनं ७६ रहः प्रचारकुशला १८ रहसि च नृपः प्राज्ञः २६ ९ रागलोभ भयद्वेषा २७० रागालोभाद्भयाद्राज्ञः ५२ राजकार्योपयोग्यान् हि ८१ राजकीयं स्मृतं लेख्यं २ ९ ७ राजकुले तु बहवः ४ ९ राजकृत्यं सेनपैश्व ५१ राजकृत्यमुमौ चोरौ २०१ राजगृहं सभामध्यं ३३ राजदंडभयाल्लोकः ४ राजदेशकुलज्ञाति १३१ राजपुत्रः सुदुर्वतः ६० राजभागस्तु रजत २१ ९ राजभागादिव्ययतो २१८ राजमार्ग मुखानि स्यु • ३ ९ राजमार्गास्तु कर्तव्या ३८ राजसेवाऽतिगहना १७२ राजसो दांभिको लोभी ६ राजाज्ञया विना नैव ४४ राजाद नाम्रपुन्नाग २४४ राजा दृष्टमिति लिखेद् ११३ राजानं स्वकृतं यद्यन् ६३ राजा न शृणुयादन्य ९ ५ राजाऽनु युवराजस्तु ९ ७ राजा परममित्रोऽस्ति ९ १ राजा पुरोहितादीनां ९९ CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri राजामात्य प्रलोभन राजा मित्रमिति शाव राजा विरोधिधर्मार्थं राजा समुद्धरेत्तांस्तु राजाऽस्य जगतो हेतु राधः समीपप्राप्तानां । राश च कमशो ना राज्ञां सदण्डनीत्या राधा चाधिकृताः संत राज्ञादिष्टन्तु यरस्थान राज्ञा ये विदिताः सम्य राशे षष्ठांशमुद्धृत्य राज्ञेोपि दुर्गुणान्वक्ति राज्ञो यदि न पापं स्य राशो विद्विष्टसेवी च राशो राष्ट्रस्य विकृति रावणस्य च भीष्मात राष्ट्रभृत्यविशङ्की स्य राष्ट्रे नित्यं प्रकुर्वीत रिपुप्रपीडितानां च रिपोमिंत्राः सेवका रूप्यं हेम च कुप्यं रोगः शत्रुर्नाव मान्य रोधनं न भवेत्तस्मा ल लक्षकर्षमितो भागो लक्ष्यते विमुखश्चैव लघुयन्त्राग्नेय चूर्ण लब्धं कलासु संयोज लामं दृष्ट्वा हरेच्छुल लामाधिक्यं यत्क्रिय लिखितं तु यदा य लिखिते शोधिते स लिखित्वा शासनं लेखानुपूर्व कुर्याद्धि लेख्यं यत्र न विद्य लेख्यं स्वाभिमतं लेख्या लेप्या सैकत २८ ६०

प्रलोभन ३१२ | राजामात्य मित्रमिति ज्ञात्वा १४ ९ राजा राजा विरोधिधर्मार्थ १०४ राजा समुद्धरेत्तांस्तु ४११ जगतो हेतु १० राजाऽस्य ८५ राज्ञः समीपप्राप्तानां राश च क्रमशो नाम २ ९ ७ राज्ञां सदण्डनीत्याद्दि १८ ९ । राशा चाधिकृताः संतः ९ ५ राशादिष्टन्तु यरस्थानं ९ ० राज्ञा ये विदिताः सम्यक् २७३ राज्ञे षष्ठांशमुद्धृत्य ३१ ९ राज्ञेोपि दुर्गुणान्वक्ति ४७ । राज्ञो यदि न पापं स्यात् ४०१ राज्ञो विद्विष्टसेवी चा २८० राम्रो राष्ट्रस्य विकृति १ ९९ रावणस्य च भीष्मादे ९ राष्ट्रभृत्यविशङ्की स्यात ३ ९ ६ । राष्ट्रे नित्यं प्रकुर्वीत ४१० रिपुप्रपीडितानां च १८७ रिपोमिंत्राः सेवकाच ६६ रूप्यं हेम च कुप्यं च ३८६ रोगः शत्रुर्नाव मान्यो १४३ रोधनं न भवेत्तस्मा ६८ ल लक्षकर्षमितो भागो २८ लक्ष्यते विमुखश्चैव ९ २ लघुयन्त्राग्नेयचूर्ण ८६ लब्धं कलासु संयोज्य २१४ लामं दृष्ट्वा द्दरेच्छुल्कं लामाधिक्यं यत्क्रियते १७० लिखितं तु यदा यस्य ३२१ लिखिते शोधिते सम्यक २ ९ ३ लिखित्वा शासनं राजा ४५ लेखानुपूर्वं कुर्याद्धि - ११२. लेख्यं यत्र न विद्येत ३२२ लेख्यं स्वाभिमतं चैत - + १,१३ लेख्या लेप्या सैकती च २६०. २८ शु ०

४२६ लोकतः शास्त्रतो ज्ञात्वा १३१ | वस्त्रादिमार्जनार्थं च लोकप्रचारैरुत्पन्नो ( ३२३ लोकप्रत्ययतः प्रोक्तं ३०७ लोकप्रसिद्धमेवैतद् ३७३ । लोकसंकेततोऽर्थानां २११ । लोकसंरक्षणे दक्षः ७ लोकशास्त्रान यशस्तु ६ ९ । लोकांश्चण्डस्तापयति १ ९ १ लोकेऽधिकारि प्रत्यक्षं ४०७ लोको विभिद्यते धर्मो ३०३ लोभाद् भयाच्च किं तेन १ ९ ० लोभान्न कर्षयेद्राजा १ ९ ६ लोभेन त्वन्यथा कुर्वन् २८७ लोभेनासेवनाद्भिन्ना ३ ९ ० लोलुभ्यमानास्तेऽर्थेषु ५ ९ लोहजैस्ताम्रजे रीति १२२ लोहसारमयं वापि ३५८ । लोहामिसारशस्त्रास्त्र २३६ लोहेऽर्धा वा समा वापि ३२३ लौहो सीसमयी वापि २६२ व २ वंशानुचरितं यस्मिन् २२७ वक्तव्यं न तथा किञ्चिद् १६३ वक्ताऽभ्यक्षो नृपः शास्ता २७५. वर्णं च जसदं सीसं ३२२ वज्रं मुक्ता प्रबालं च २०८ वदन्तीहैव क्रियया १ ९. वर्णमाक्रमते छाया २० ९ वर्तते यस्य यद्धस्ते ३१६. वर्तुलांश्चतुरस्रान् वा २४७ ३३ वस्त्रालङ्काररत्नानि * २३ ९ वस्त्रालङ्कारसंधानं २३२ वस्त्रैरापादगूढ च २५ ९ वहेदमित्रं स्कन्धेन १६४. र्थव्ययतो धीमा १६३ वाक्पारुष्यमवाच्याद्यं २८२ वाक्यपारुष्याम्न्यून मृत्या १२१ वाजिगतिविदः प्राज्ञा ७६ वाजिनामत्यवहनात ३४५ ३७ वाद्यभाषासु संकेत ७० वाद्यशखावखाणां वानप्रस्थः सन्दमने २३७ वामदक्षिणसंस्थो वा ३६ ९ वामनी सप्तताला स्या २५० वामे चार्थं व्ययं दक्षे ११४ वायुर्गन्धस्य सदसत् १२ वार काकर्षखण्डाभ्यां ३५३ वाक्षीँ पाषाणधातूत्था २४८ वातहराः सौचिकाश्च ८६ वार्धुषिकाञ्च कौसीदाद २२० वाहनं मूर्तिसदृशं २५८ वाहनत्वं गता य ये २६२ विंशशिं वा षोडशांशं २१७ | विकलाङ्गान् प्रत्रजितान् १४६ विकल्पन्तेऽवमन्यन्ते - १०० विक्रयादानसम्बन्धे ३११ विक्रीणन्ति महार्घे तु २०५ विगृह्य चारिभिर्गन्तुं ३६७ | विगृह्यमाणप्रकृति ३७२ वर्षयन्निह धर्मार्थो २३. विगृझ यानं यानज्ञैः ३६७ वर्षयेच्छास्त्रचतुर ' ३३० विमृश्य साधनं सम्यक् २ ९ ५ वर्षयेद्वाहुयुद्धार्थ ३२ ९. विग्रहः स च विशेयो ३६६ ३०४ | विचार्य श्रेणिमिः कार्ये २७३. वर्षाणि विंशनिर्यस्य वसन्तो मध्यमों ज्ञेयो ६६२ विचिन्त्य कुरुते शानी, १६ ९ वसिष्ठाद्याश्रितं नित्यं ३०६ विजयाख्या तो तु.३४० व्युहम्मुनिसंख्या: ३०- विजित्य च डियूलेवें... ३८६ । वस्तुयाथात्म्य विधाने: -२०७ । विधानलबदुर्दवः । १७७ CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

४३० ' विण्मूत्रश्लेष्मवातानां २८० वितानामधिपं धान्या ७४ विदिताऽर्थागमः शास्त्रे ३१७ विद्यया कर्मणा शीलैः ६४ विद्याकलोत्तमान्दृष्ट्वा ५३ विद्याभ्यासे गृह्यकृत्ये १४२ विद्याराज्याधर्जनार्थे १० ९ । विद्यावत्सु शरच्चन्द्रो ९९ • विद्या शौर्य च दाक्ष्यं च १८३ विद्या ह्यनन्ताश्च कलाः २२५ विद्रुतं न तु हीनं स्यात् ३२२ । विद्वत्स्वपि च दारिद्र्यं १६ ९ विषास्यन्ति च मित्राणि १३८ विनिशिष्यामि दण्डेन ४५ विनष्टे लिखिते राजा ३०२ बिना कुटुम्बभरणाव १ ९ ७ विना परस्वहरणा ४०१ ' विनाशनीयास्ते सर्वे १८४ बिना स्वधर्मान्न सुखं ४ विनियच्छति चात्मान १ ९ २ विनिश्चिते पूर्वपक्षे २ ९ १ । विन्दत्यायुर्वोत्तं सम्य २२७ विपरीतगुणै रेमिः २२ विपरीत गुणैरेभि • ६५ विपरीतस्तामसः स्यात् - ६ विपरीतस्तु रक्षोडशः १४ विप्रवद्विप्रविन्नास २४२ विमागपत्रं कुर्वन्ति १०३ विभावयेत् प्रतिज्ञातं २ ९ ४ विरक्तः कारयेन्नाशं १ ९ २ विरक्तलक्षणं ह्येतद् " विरुद्धो यत्र नृपति १३२ विरुद्धथन्ति च तैः साकं ९ ५ विरोधं न ज्ञानलब १५० । विलोक्य भर्तृवंदनं २४१ विवाहदानयज्ञार्थं ५५ । विवाहादिषु चाचार १६० · । विवाहे भोजने नित्यं ६५ विवाहोत्सवधूतेषु. ३११ । शुक्रनीति: | विविधासनमुद्राभिः २३४ विविधोपास्यमन्त्राणां २२७ विशिष्टचिह्नितो मोतो ३ ९ ८ विशिष्टसंज्ञका ये च ११५ | विशिष्टसंशकैरेषां ११५ विशिष्टसंज्ञितं तत्र ११५ विशिष्टसंशितैस्तद्धि १०५ विशुद्ध लमते कीर्ति ३०६ विश्वस्तान्यनृपस्यापि ३ ९ ८ विषमस्थाश्च नासेध्या २८५ विषयामिषलोभेन १६ विष्ण्वाद्यैरपि नो दत्ता ३ ९९ विसृजन्लेष्म पित्तानि ३७५ विसृज्य धनमर्वस्वं २४२ विस्ताराषशमध्योच्या ३५ विस्रंमयित्वा चात्यर्थं ४०१ । विस्रंभान्निहितं सद्भि १०६ विस्रंसयन्ति तन्मन्त्रं १०० विहरेत्सावधानस्तु ४८ विहारं चैव स्वस्त्रीमि १४४ वृक्षान् संपुष्य यत्नेन ८२ वृद्धाः सुशीला विश्वस्ताः १७५ वृद्धथोऽवृद्धथा च यो दत्तः १०८ वृष्टिशीतोष्णनक्षत्र- ४ वेदभिन्नप्रमाणास्ते २४२ वेदमन्त्रस्वधास्वाहा 39 वेदाङ्गुलं भवेद् ग्रीवा २६६ वेनो नष्टस्त्वधर्मेन -. ११ वेलां प्रदेशं विषयं २ ९ ७ वेश्या तथाविधा वापि १४८ वेश्यादिदर्शनं विद्वन् १४७ वेश्यामिव नटेर्मयैः ३ ९ ८ वैश्यास क्षत्रविप्राभ्यां २४२ वैदूर्यसन्निभे नेत्रे— ३४४ वैभूतोऽपि पश्चात् प्राक् १७८ व्यक्तं स नरके घोरे २७० व्ययं दद्यात् कर्म कुर्यात् ३१ ९ व्ययश्चैव समुद्दिष्टो • २०८ व्ययीभूतमियच्चैव ७१ । | व्ययो यन्निध्युपनिधी १०८ व्यवहार क्रियाभेदा १०२ व्यंवहारधुरं वोढुं २७२ व्यवहारविदः प्राज्ञा ८१ व्यवहारविदः प्राज्ञा २७१ व्यवहारान् दिदृक्षुस्तु २७६ | व्यवहाराय या नीति २४३ व्यवहारे नरो याति २ ९ ८ व्यसने सज्जमानं तं ६० व्याधिदुर्भिक्षकर कैः ३८१ व्याधो मृगवधं कर्तुं ४०१ व्याप्नोत्यतस्तु तन्मूलं ३१३ व्याप्यमायव्ययं तत्र ११४ व्याप्यानां मूल्यमानादि 13 व्याप्याश्चावयवाः प्रोक्ता 39 व्याप्यास्तिध्यादयश्चापि ११५ व्यायच्छन्तश्च बहवः १८ व्यालग्राही यथा व्यालं १७२ व्यूहाभ्यासे नियुक्ता ये ३८ ९ ' व्यूहाभ्यासं सैनिकानां ४८ व्यूहैव्यूहेन व्यूहाभ्यां ३७१ व्रीहिमिमंदितं नेयाद् २११ श शकटः शकटाकारो ३७१ शकटात्पश्ञ्चहस्तं तु १४८ शक्ता भवेन्न किं शत्रु ४०५ ३६७ शक्तेनापि हि न धृतो २१ शङ्खाऽसतु संसर्गा २८५ शङ्ख - चक्र - गदा - पद्म. ३३८ शङ्खचक्रगदाप २६० शठाश्च कातरा लुब्धाः ६६ शतं दशसहस्राणि ३२५ शतं शतं योजनान्ते ३५४ शतग्रामाधिपो यस्तु २ ९ शतसंवत्सरान्तेऽपि ३ ९ ६ शतानां तु शतानीक ७७ शत्रवो नीतिहीनानां ३ शत्रुप्रजा भृत्यवृत्तं . शत्रुबाहुसमुत्थं तु षड्वर्गमुत्सृज्य शत्रुष्वेतानि युञ्जीत शत्रुसंसाधनोपायो शत्रुसाथ कहीनत्व शत्रूदासीनमित्राणि शत्रोः स्वस्यापि से शत्रोरनिष्टकरणा शोरपि गुणा ग्रा शनैः शनैः प्रवर्धेत शपथार्थे हिरण्यानी शपथाश्चैव निर्दिष्टा शफोचं व्यङ्गुलं शेय शब्दः स्पर्शश्च रूपं शब्दाभिधानतत्त्वश शमो दमश्वार्जवं च शय्याविताना स्तरप शय्यासने पादुके च शय्यास्तरणसंयोग शर्करामं दलामंच शर्करामं होनमौल्य शर्करामस्य पञ्चाश शलकी काश्मरी प शाखयुद्धं तु तज् शस्त्रसंमार्जन करा शस्त्रास्त्रकुशलो य शस्त्रास्त्रयोर्धारणं च शत्रात्रैः सुविनिर्म शस्त्रास्त्रेदै त्यहन्त्री शस्त्रैः कनिष्ठं युद्धन शांकरी श्वेतवर्णा व शाखाः सेनाधिपाः शाला भोग्ये निवि शासनादन्यथाचार शासनार्थ ज्ञापनार्थ शाखमानविहीनं य शास्त्राय गुरुसंयोगः CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

शत्रुप्रजाभृत्यवृत्तं १८५ । शत्रुबाहुस तु ३६१ । शत्रु षड्वर्गमुत्सृज्य २३ । शत्रुष्वेतानि युञ्जीत ३८१ शत्रुसंसाधनोपायो ३५६ । शत्रुसाधकहीनत्व १८६ शत्रूदासीनमित्राणि १८४ शत्रोः स्वस्यापि सेनाया.३५५ शत्रोरनिष्टकरणा २६ ९ शत्रोरपि गुणा ग्राह्या १३६ शनैः शनैः प्रवर्धेत ६४ शपथार्थे हिरण्याशी १२७५ शपथाश्चैव निर्दिष्टा ३०७ शफोचं त्र्यङ्गुलं ज्ञेयं ३३४ शब्दः स्पर्शश्च रूपं च १६ शब्दाभिधानतत्त्वज्ञौ २७५ शमो दमश्वार्जवं चा १४१ शय्यावितानास्तरण ८६ शय्यासने पादुके च २८० शय्यास्तरणसंयोग २३२ शर्करामं दलामं च २० ९ शर्कराभं दीनमौल्यं २१० शर्करामस्य पञ्चाशत् २१२ शल्लकी काश्मरी पाठा - २४६ शास्त्रयुद्धं तु तज्ज्ञेयं ३८० शस्त्रसंमार्जनकरा ८६ शस्त्रास्त्रकुशलो यस्तु ८२ शस्त्रास्त्रयोर्धारणं चं ३६ ९ शस्त्रात्रैः सुविनिर्मिन्नः ३७५ शस्त्रास्त्रैर्दैत्यद्दन्त्री या २४ ९ शस्त्रैः कनिष्ठं युद्धन्तु ३७ ९ शांकरी श्वेतवर्णा वा २६१ शाखाः सेनाधिपाः सेना ३ ९ ८ शाला भोग्ये निविष्टास्तु ११० शासनादन्यथाचारान् ३८८ शासनार्थ ज्ञापनार्थे. २ ९ ६ । शास्त्रमानविद्दीनं यद् २५२ शास्त्राय गुरुसंयोगः २३ ।

शास्त्रेषु के समुद्दिष्टा ७१ । शास्त्रेषुक्तं मुनिवरैः १८ ९ । शिंशपाशिग्रुबदरं २४४ शिक्षां व्यांर्षि पौषणं च ७५ शिक्षा व्याकरणं कल्पो २२५ शिखावधि तु केशान्तं: २५ शिरः प्रच्छादकश्चैव. २८१ शिरोज्झितौ पाणिपादौ २५२ । शिरोवन्तीं यदा न स्यात् ३० ९ शिल्पशाश्च कलावन्तो -८६ शिल्पिनश्चापि तत्काल २८५ शिल्प्य वाजिनं ध्यात्वा ३३७ | शिशोः संरक्षणे ज्ञानं २३६ शिशोस्तु कन्धरा हस्वा २६५ शीलं धनं ततो रूपं १५४ | शुकनासाकृतिर्नासा २५४ | शुकादेः पाठकाः सम्यक् ७ ९ शुक्रोक्तनीतिसारं य ३ ९ ५ | शुचिर्दमङ्कुराहारो १६ शुना समो न किं राजा ५३ | शुल्कदेशा हट्टमार्गाः २१७ शुष्कानार्द्राश्च मांसानि ३४७ शूद्राय दत्तमपि यंत्. ११ ९ शूद्रा वा क्षत्रिया वैश्या ७७ शूरस्योत्थानशीलस्य १८२ शूरः सर्वे पालयति ३७६ शूरश्च व्यूहवित्प्राज्ञः ७६ शृङ्गिणां नखिनां चैव १४ ९ शृणुयान्मौनमाश्रित्य ९ ३ शोषयित्वा तु पात्राणि २३८ २३८ शैण्डीराणामशौण्डीर ३७५ शौर्यपांडित्य वक्तृत्वं ४६ शौर्यमत्तस्तु सहसा १४० शौर्ययुद्धरतान् सर्व ६० श्रावयित्वा तु यत्कार्ये २ ९ ० श्रावयेत सैनिकान्नित्यं ४११ श्रीमंगलपदाढयं वा १०५ .४३१ श्रीमतामनपत्यस्व १६६ श्रीमन्तः पुरुषो वेत्ति १४० श्रुतार्थस्योत्तरं लेख्ये ' २ ९ १ श्रुतिस्मृतिपुराणाना १४८ श्रुतिस्मृतीतरे मन्त्रा ८४ ` श्रुतिस्मृती विना धर्मा २३१ श्रुर्तिरास्तिक्यपूतात्मा २७ श्रुत्वा भांषार्थमन्यस्तु २ ९२-श्रेष्ठं तु सर्व दुर्गेभ्यः • ३२५ श्रेष्ठा गतिस्तु सा ज्ञेया ३४४-श्रौतकल्पः स विज्ञेयः २२७-श्मबुद्दीनमुखः कान्तः ३३८ श्वशुराश्चैव श्यालाश्च ५१ ष | षट्कमैतन्नियोक्तव्यं ७४ | षट्त्रिंशदङ्गुलमुखो ३३३ षडेतानि सुखायालं १७५ सद्यानेनापि गच्छेन्न १७५ षड्दोषाः पुरुषेणेह १३४ षड्विंशत्यङ्गुलं सक्थि २६७ दुर्गप्रकरण ३२४ षष्ठांशं वा चतुथीशं. १२१ | षष्ठांशनाधिका ग्रीवा ३३५ षाड्गुण्यमन्त्रविद्वाग्मी — ६ ९ | षोडशद्वादशदशा २२० षोडशांशं त्वन्यथा हि ३२२ षोडशाद धनी यः स्यात् ४०४ स संकर्ष कोऽतिदण्डी तद् १७ ९ संक्षेपतस्तु कथितं ६६ संक्षेपतस्तु ध्यानादि: २४ ९ संख्यातः स्वल्परत्नानां २१३ संग्रहस्तस्य तस्यापि २०६ संपद्विपत्स्वेकमना १२६ संयोगापूर्वविज्ञानं २३३ संयोज्या तु प्रयत्नेन ११८ संरक्षयेत्, कृपणवत्. २०७ | संरक्षयेत्प्रयत्नेन: ५३ CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

४३२ संभवेद् गिरिदुर्गाणि ५५ संरक्षयेद्यामिश्च ४० संस्कर्ता तत्कला मिशः ३१८ संहरन्ति च धर्मार्थ ३०६ संहरेखनिकाय सबै ४१२ संहितांच तथा होरा ८४ स उपायो नृपाधीनः १८८ स करोति महासौख्यं ३४० स करोत्यश्वसंघातान् ३३ ९ सकृत् सुमुक्तं यस्यापि ४०५ सकृदसकृदम्यस्त १ ९ २ सक्थ्यङ्गुलं तृतीयांश ३३७ सङ्गीते मंथुराऽऽलापैः २४१ सच्छिद्रमाकतिल की ३५२ सात पूर्वपक्षं तु २८३ सञ्जातबद्धमूलस्तु ३ ९ ७ सत्कारेण च ज्ञानेन १२२१ सत्यं मिथ्योत्तरं चैव २ ९ २ सत्यं वा यदि वाऽसत्यं ७०

सत्त्वस्य तमसः साम्या ६ सत्यं हितं वक्ति याति १६८ सत्रिकक्षचतुर्दारं ३३ सदस्यू राजरूपेण ९ ५ सदा कुर्याच्च स्वायत्तै ३१ सदाऽनुद्धतवेषः स्यान् ८ ९ सदानुरक्तप्रकृतिः १६ सदारप्रौढपुत्रान् द्राक् १५८ सदाऽल्पमप्युपकृतं १७७ सदा सुबहुवचनैः ९ ६ स देशः प्रवरोयत्र १७१ सदैकनायकं राज्यं ४ ९ सदैव कुटिलः सख्युः ३ ९ ३ सदैव व्यूहसङ्केतः ३८५ सद्भावेन हरेन्मित्रं २७ सद्भोगाभावतः साक्षि ३०२ सद्यः केचिच कालेन ३ ९ ७ सद्रक्षणं दुष्टनाशः २२४ । शुक्रनीति: | सधन श्रेष्ठजास्यानु ३७ स नृपो म्लेच्छ इत्युक्तः ४ ९ सन्दिग्धनावं वृक्षं च १२ ९ सन्धाय गमनं प्रोकं ३६७ सन्धाय यदवस्थानं १७२ सन्धारणा लानाच १६ ९ | सन्धिः कार्योऽप्यनार्येण ३६४ सन्ध्याघाताकृष्टिभेदै: २३३ सन्ध्यास्वभ्यवहारस्त्री १३० सन्निपातावघातेश्व २३३ सपशुधान्यवस्त्रादि १११ सपादद्विगुणौ हस्तौ २६५ | सपादशतहस्तैश्व ३१ सपादषट्शतं दंडा 19 | सप्ततालादिमानेऽपि २६५ सप्ततालाद्युश्च्चता वा २५० सप्ततालो वृषः पूज्यो ३५० | सप्तपर्णः शमीतुन्न २४६ सप्तर्षिमिव मिस्सार्थे ३०६ सप्तहस्तोन्नति द्र ३३३ । सप्ताङ्गुलं करतलं २५२ । सप्ताष्टनवदश मि ३३६ सबन्धं सप्रतिभुवं १५७ स ब्रूते ये स धर्मः स्या २७४ समर्तृकां च भगिनी १४३ समागमनशीलस्य १४७ समा वा न प्रवेष्टव्या २७३ समामध्यां कूपवापी ३२ सभायां विद्यया मान १७४ सम्भ्यादिभिर्विनिर्णिक्त ३१४ म्यादीन् दण्डयित्वा तु २८३ सम्यान बान्धवानां च ४८ सम्याधिकारिप्रकृति ५७ सम्येष्वपक्षपातस्तु १६५ समः सुहृञ्च सम्बन्धी ९९ समक्षं वक्ति न भया २१ समन्यूनाधिकत्वेन २३० समन्यूनाधिकैरंशै ३१ ९ समन्यूनाधिके शे ३५ ९ । | समर्थः सन्न ददाति ३२१ समर्थयैश्च तत्पक्ष ८ ९ सनाप्नोषि च तत्पापं ३०२ समा मध्या च श्रेष्ठा च ११ ९ | समामासतदह २०५ समावर्ता: स वाजीशो ३३ ९ समासतो लेख्यभुक्तं ११६ समास - व्यूइहेत्यादि १३२ समासात्कथ्यते चान्य १०५ समासादुच्यते कृत्य ६४ समास लक्षणं कृत्यं ७२ समाहितमतिः पश्येद् २६ ९ समितौ स्वात्मकार्ये वा ४६ समोक्ष्य कुलधर्मीश्च २७६ समोपसन्मार्गजला १७६ समुद्रं लिखितं राशा यत्नात् १०१ सम्पदो न विसर्पन्ति ३६५ सम्पन्नोपि च मेधावी ९ २ सम्पूर्णासनदानेन.१२१ सम्भारदानमोगार्थं -३३१ सम्भारपं देवतुष्टि ७४ सम्भूय कुर्वतां तेषां ३१८ सम्मीलनं प्रसरणं ३६ ९ सम्यग्विचारितमिति ११३ सम्यन् निरुध्य तान् ३७१ स याति नरके घोरे ३७ ९ सरसालङ्कृतादुष्ट २३० स राज्यार्हो भवेन्नैव ४ ९ सर्वं यथत्कार्यजातं ८४ सर्वतः फलभुग् भूत्वा २२१ सर्वतः स्यात्समभुजं ३३ सर्वक्षेत नादित्यं १३० सर्वदर्शी प्रधानस्तु ६ ९ सर्वदा भेदन शत्रो १८७ सर्वदोषहरोऽधानां ३४८ सर्वधर्मावनान्नीच ३ ९ ४ सर्वनामा स विख्यातः ३४० सर्वभूतात्मतुल्यो यो ८१ सर्वयत्नेन माध्यस्थ्य सर्वलोकव्यवहार सर्वोत्तम कन्यां · सर्व विद्याकलाम्यासे सर्वविधासु कुशलो सर्वस्मादधिको दात सर्वाः सर्वरम्यो हि सर्वाभीष्ट करं नीति सर्वेभ्यः शकटाः श्रेष्ठ सर्वोपजीवकं लोक सर्वोपायैस्तथा कुर्या सवनाद्यैश्च सा शि सवयः सारवेषोच्च स बाजो दलभङ्गी सवृद्धिकं गृहीतं य सरलक्षिता शीघ्रं सशलो दशहस्तं त स शूद्रादनु सरकुय ससङ्करचतुर्वर्ण ससम्यः प्राड्विवाक ससाक्षिमच्च तस्प्रोक सह शस्त्रेण नृपतिः सहस्रचापप्रमितं सहस्रहस्त विस्तारो सहस्त्रेऽपहृते चाग्नि सहायगौरवाद् वि सहायपुष्टं यद् दुर्ग सहायवान्सहामात्य सहाय सैन्यदुर्गे सहासनश्चातिमान सांग्रामिकश्च क सा किं महाधनाय सा क्रिया सन्धिरित साक्षिसभ्यावसन्ना साङ्गानां सोपवेदा सातपत्र- पदत्राणो सात्त्विकं राजसं च सात्त्विकी राजसी CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

सर्वयत्नेन माध्यस्थ्यं १६४ । २ सर्वलोकव्यवहार सर्व कन्यां २८५ -सर्व विद्याकलाभ्यासे ५३ सर्वविधासु कुशलो ५७ सर्वस्मादको दाता ५२ सर्वाः सर्वम्यो हि २५३ सर्वाभीष्ट करें नीति ३ सर्वेभ्यः शकटाः श्रेष्ठा ३५४ । सर्वोपजीवकं लोक १ सर्वोपायैस्तथा कुर्यान् १८६ सबनाथैश्च सा शिक्षा २२७ सवयःसारवेषोच्च ३३१ । सवाजी दलभङ्गी तु ३४४ । सवृद्धिकं गृहीतं यद् १०६ । सवैरलक्षिता शीघ्रं २४० सशस्त्रो दशहस्तं तु. ९ ८ स शूद्रादनु सत्कुर्या २४२ सङ्करचतुर्वर्ण १२३ । ससम्यः प्राड्विवाकस्तु ७२ ससाक्षिमच्च तत्प्रोक्तं १०४ सह शस्त्रेण नृपतिः ३५७ सहस्रचापप्रमितं ३४६ सहस्रद्दस्त विस्तारो. २४७ सहस्रेऽपहृते चाग्निः ३०८ सहायगौरवाद् विद्या १ ९ ५ सहायपुष्टं यद दुर्गे ३२५ सहायवान्सहामात्य ६४ सहाय सैन्यदुर्गे ३२५ सहासनश्चातिमानी २८२ सांग्रामिकश्च कत्यस्ति ७० सा किं महाधनायैव १७२ सा क्रिया सन्धिरित्युक्ता ३६३ साक्षिसभ्यावसन्नार्ना ३१४ साङ्गानां सोपवेदानां १५० सातपत्र - पदत्राणो १२५ ५ सात्त्विकी राजसी देव २४ ९

साथष्कश्चैव प्राचीन १०६ । साधारणमिदं माल ३३४ साधुभ्योऽतिस्वमृदुत्वं ५४ साध्वी भार्या पितृपल्ली १४६ सामंतः स नृपः प्रोक्तो २८ साम दानश्च भेदश्च ७० सामन्तादिपदभ्रष्टा २ ९ सामन्तादिषु धर्मोऽयं ४६ सामन्तादिसमा ये तु २ ९ सा माता प्रीतिदा नित्यं १६८ सामात्ययुवराजादियं १०१ सामान्यं याचितं न्यास ३१ ९ सामान्यान् दशहस्तैश्च २४४ साम्मुख्येन प्रयातेन ३८१ सायं प्रीष्मे तु शरदि ३४७ सायं प्रातः सैनिकानां ३८ ९ | सायं प्रातस्तु धर्मान्ते २४५ सायव्ययैर्मुहूर्तानां ४१ सार्द्धद्वयाङ्गुलोऽङ्गुष्ठ २५२ सार्धं द्विकोटिहस्तैश्च ३० | सार्वचतुस्तालमितः २६३ सार्थामुळं स्टास्थानं ३३५ सावधानमना नित्यं १३४ सावधान मना भूत्वा ४० सावधानमनाः सिद्ध. ४८ सावधारणकं चैव १०२ साश्वश्च सगज़श्चापि ३८ साइनिकं चाधिकं च १०७ ९ ० साहसिकस्तु संयोज्य ७७ साइसेषु च सर्वेषु २ ९९ साहित्यशास्त्रनिपुणः ८३ सिंहशावा इव व्नन्ति ५ ९ | सिद्धिकृच्चान्यथा पित्रा २ ९ ७ सीरभेदः कृषिः प्रोक्ता २२४ सीवने कञ्चुकादीना २३५ कान्तिगन्धवर्णश्च ३३८ सुत्यै संत्यजेन्नित्यं २१ ! सुकुलश्च सुशीलध ६५ ४३३ सुकृतं यत्त्वया किजित् ३०२ सुखं च न विना धर्माद १२५ सुखप्रबन्धगोष्ठीपु ८ ९ सुखाय कल्पते नित्यं १७३ सुखासक्तांस्त्यजेद् भृत्यान् ३८ ९ सुगतिदुर्गतिर्नित्यं ३४५ सुगत्याऽग्निर्व दाढ्यं ३४७ सुजनैः सँगमं कुर्यां २५ सुतलोहपत्रं वा ३०७ सुतस्य सुतदाराणां ३१६ सुताडनेविया हि ३५३ सुदरिद्रं रोगिणं च १२ ९ सुदासदास्यो सद्द्देहः १७४ सुदीर्घेणापि कालेन २ ९ ८ सुदुर्वृत्तास्तु दायादा ६१ सुनीतिकुशला नित्यं २ सुनीतिशास्त्र कुशलान् ६० सुपुष्टं कान्तिमज्जाति २०५ पुष्पाश्चैव ये वृक्षा २४४ सुप्ते पत्यौ तदध्यास्य २३ ९ सुफलं तु भवेत्कर्म १३८ सुभूषणः सुवसनः ५२ सुभूषण सुसंशुद्ध ५५ सुमृस्यता तु यन्नीत्या ४०५ सुभृत्यास्तैपि सन्याय ८६ सुमहद्गुणिनं स्वातै १२० सुमुखोऽवयवश्रेष्ठो ३३२ सुयुक्त्याऽर्थार्जनं यत्र २३० सुयुद्धकामुकं सारम् ३२८ सुलमासुलभत्वाच्चा १११ | सुवर्चिलवणाद्भागाः ३५८ सुवर्ण द्विशतांशं तु ३२२ सुवर्ण रजतं ताम्रं २१४ ८ सुवर्णरत्नरजत ११० सुवखाचैर्भूषयित्वा ६० | सुविद्यत्राह्मणगुरोः ३७७ | सुविद्यामन्त्रमैषज्य १४१ सुविस्तृत दलस्यैव २११ | सुशिल्पशास्त्रतः सम्यक् ८० CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri

४३४ शुक्रनीति:. सुचितं धनं धायै १५७ स्त्रीपुत्रार्थं कृतो यश्च २०१ सुसमृद्धं चिरस्थायी २०५ स्त्रीविप्राभ्युपपत्तौ च -३७४ सुसेविताः प्रकुप्यन्ति १३३ | स्थलायव्ययविज्ञानं ११५ सुहृत्संबन्धिस्त्रीपुत्र १८५ स्थलेभ्यस्तेषु सन्तिष्ठेत् ३७१ सुहृदं भ्रातरं बन्धु १४२ | स्थानासेषः कालकृतः २८४ सुहृद्भिराश्रयः स्थानं ३६५ सूचकस्तोमकाभ्यां वा २८० सूचीसूक्ष्ममुखो दीर्घ ३७१ सूची तुल्यं शकटव ३६ ९ सूज्ज्वलानि च रक्षन्तु ३८८ सेनस्तु विना नैव ९ ८ सेनादुर्गे तु यस्य स्यात् ३२५ सेनाबलन्तु द्विविधं ३२८ सेनासहस्रं सज्जं स्यात् ३८७ सेवया वा वणिग्वृत्त्या ३ ९ ६ सेवां वाऽपि च स्वीकुर्यात् ३६४ सेवाशौर्यादिभिस्तुष्टः १०३ सेवितत्त्वात्तु राशो नै १६ ९ सैनिकाः कति सन्त्येतैः ७८ सैनिकाः सैनिकैरेव २७२ सैनिकार्थे तु पण्यानि ३८७ सैनिकैरभ्यसेन्नित्यं ३८८ सैन्याद्विना नैव राज्यं ३२७ सैन्यार्थीशेन प्रथमं ३८१ सैवाचार्यः पुरोधा यः ६८ । सोदरेषु च सर्वेषु ६२ सोऽन्ते नरकमाप्नोति ३७ ९ सोपवं साधनं यच ३१० सौजन्यात साधकं मैत्रं ३२८ सौदायिकं धनं प्राप्य ३१७ स्कन्धादि मुष्कमूलान्तं ३३५ स्तम्मैश्च भित्तिमिर्वापि ३४ स्तेनकूटनिवृत्यर्थं ४०७ स्त्रियोमूलमनर्थस्य १४५ स्त्रीकट्यां परिधिः प्रोक्तः २६५ स्त्रीणां नामापि संहादि १८ स्रोणां नैव तु देयः स्याद् १२ ९ स्त्रीणां शीलामियोगेषु ३१० स्त्रीपुत्रमोद्दा बलवान् ९ ६ । स्थावरस्य ग्रामपादि २ ९ ७ स्थावरेषु विवादेषु ३११ स्थितो मृत्युमुखे चाईं १६० स्थूलकुक्षिः सिंहइक् च ३३२ स्नानशीलः सुसुरभिः १२५ सिम्पदीपशिखालोक १७ स्नुह्यर्काणां रसोनस्य ३५८ स्नेहं सम्पाययेत् पश्चात् ३४७ | स्मृतिर्विनिर्णयं ब्रूते २७५ स्वकनिष्ठं पितृव्यं वा. ५ ९ स्वकार्य साधयेत् प्राज्ञः ३८४ स्वकार्थे शिथिलो यः स्यात् २०७ स्वकार्यार्थ प्रकुर्वन्ति १६७ स्वकुलोत्पन्नकन्यायाः ६१ स्वगमाऽन्यगमा चेति ३२७ स्वगमा या स्वयं गन्त्री ३२७ | स्वगुणश्रवणान्नित्यं १७७ स्वगोत्रे तु तथा कुर्यात् ३३० स्वजनैर्न विरुद्धत १३४ । स्वतन्त्रः साधयन्ननर्थान् ३१२ स्वतन्त्राः सर्व एवैते ३१६ । स्वस्वनिवर्तको धा १० ९ स्वदुर्गुणश्रवणतो १७७ स्वदोषदर्शकाः कार्याः ५० स्वधर्मे परमं मत्वा ४०१ स्वधर्मनिरतान्धूरान् ५ ९ । स्वधर्मनिरतो नित्यं १३५ स्वधर्मनीतिबलवां १३ ९ स्वधर्माचरणे दक्षो ८१ स्वनामाकृतयश्चैते २६२ स्वपुष्टौ राजपुष्टौ वा २८ ९ स्वपूर्वजपिण्डदत्वाद् १४३ स्वपूर्वीशं द्वितीयेऽह्नि ३ ९९ स्वपेद् भूमावप्रमता २४० | स्वप्रनादण्डभेदैश्च... १८७ स्वप्रनाधर्म संस्थानं २६ ९ स्वप्रजानां न भेदेन १८७ स्वभागमृत्या दास्यत्वे. २ ९ स्वभागाधंहरा कन्या - ३१७ स्वभावतो भवन्त्स्ये ते १८३ स्वभावदुष्टानेतान् हि १ ९ ७ स्वयंप्राहेण ताम्बूल.२८० स्वयं धर्म परो भूत्वा २२२ स्वयम्भूर्भगवाँलोक स्वयं सर्वे तु विमृशे..५१ स्वरक्षणं शत्रुनाशो ३६३ स्वरैरुदात्तादिधर्मैः २२७ स्वर्ग्याणि मानवादीनां २४८ | स्वर्णदण्डधरौ पार्श्वे ५२ स्वर्णरलाद्यलङ्कार - ८६ स्वर्णस्य तत् पञ्चमूल्यं २१२ स्वर्णस्योत्तमकार्ये तु ३२२ स्वर्णादर्थं च रजताव २१ ९ स्वर्णादीनां तु याथात्तम्य २३५ स्वर्णायलङ्कारकृतिः … स्वविशिष्टं च यच्चिह्नं १२२ स्ववेषरूपसदृशान् ३ ९ ८ स्वशङ्कितानां सामीप्यं १४ ९ स्वशिशुं शिक्षयेदन्य. १७ ९ स्वसंपत्तिमदान्नैव ६२ स्व - सदृशः समीपे वा ५२ स्वसैनिकैर्विना कोऽपि ३६८ स्वस्तिकस्रजीनखड्ग ३३८ रवस्वत्वेऽधिकसंज्ञं त १०७ स्वस्वधर्मपरो लोके २२२ स्वस्वमुष्टश्चतुर्थोऽशो २५० स्वहस्तकालसम्पन्नं १०३ स्वहस्त लिखितं वाऽन्य २ ९ ६ स्वहीनप्रतिप्राकारो ३६ स्वेहेतुभिर्न हन्येत १३६ स्वागमी सदुव्ययी पात्र २०२ स्वाग्रे दक्षिणभागे तु ०.५१ स्वातन्त्र्यं न क्षणमपि १२८ स्वात्यन्तसन्निकर्षेण स्वात्यन्तसन्निकर्षेण स्वाधिकारिगणस्यापि स्वाधीनं सचितं द्वेधा स्वानुत्पादितसंप्राप्त स्वान्तेऽग्निचूर्णसंधातृ स्वान् दुर्गुणान् परिल स्वान्दोलायित रूढस्त स्वामिकायें विनष्टोय स्वामित्वं चैव दातृत्व स्वामिन्येवानुरक्तो स्वामी स एव विज्ञेय स्वाम्यमात्यसुहृत्कोश स्वाम्यसेवक से व्यार्थे स्वारम्भपूतिसदृशे स्वाराध्यो नीतिमान् स्वाविरुद्धं लेख्यमिद CC - 0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri