लिङ्ग महापुराण — पृष्ठ 741–750
लिङ्ग महापुराण · Gita Press, Gorakhpur · पृष्ठ 741–750
पृष्ठ 741
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अध्याय ४७ ] लिङ्गमूर्तिकी प्रतिष्ठाकी विधि
ब्रह्मज्ञानमन्त्रेण ब्रह्मभागं प्रभोस्तथा ।
विष्णुगायत्रिया भागं वैष्णवं त्वथ विन्यसेत् ॥ ३१
सूत्रे तत्त्वत्रयोपेते प्रणवेन प्रविन्यसेत् ।
सर्वं नमः शिवायेति नमो हंसः शिवाय च ॥ ३२ ।
रुद्राध्यायेन वा सर्वं परिमृज्य च विन्यसेत् ।
स्थापयेद्ब्रह्मभिश्चैव कलशान् वै समन्ततः ॥ ३३
वेदिमध्ये न्यसेत्सर्वान् पूर्वोक्तविधिसंयुतान् ।
मध्यकुम्भे शिवं देवीं दक्षिणे परमेश्वरीम् ॥३४
स्कन्दं तयोश्च मध्ये तु स्कन्दकुम्भे सुचित्रिते ।
ब्रह्माणं स्कन्दकुम्भे वा ईशकुम्भे हरिं तथा ॥ ३५
अथवा शिवकुम्भे च ब्रह्माङ्गानि च विन्यसेत् ।
शिवो महेश्वरश्चैव रुद्रो विष्णुः पितामहः ॥ ३६
ब्रह्माण्येवं समासेन हृदयादीनि चाम्बिका ।
वेदिमध्ये न्यसेत्सर्वान् पूर्वोक्तविधिसंयुतान् ॥ ३७
वर्धन्यां स्थापयेद्देवीं गन्धतोयेन पूर्य च ।
हिरण्यं रजतं रत्नं शिवकुम्भे प्रविन्यसेत् ॥ ३८
वर्धन्यामपि यत्नेन गायत्र्यङ्गैश्च सुव्रताः ।
विद्येश्वरान् दिशां कुम्भे ब्रह्मकूर्चेन पूरिते ॥ ३ ९
अनन्तेशादिदेवांश्च प्रणवादिनमोऽन्तकम् ।
नववस्त्रं प्रतिघटमष्टकुम्भेषु दापयेत् ॥ ४०
विद्येश्वराणां कुम्भेषु हेमरत्नादि विन्यसेत् ।
वक्त्रक्रमेण होतव्यं गायत्र्यङ्गक्रमेण च ॥४१
जयादिस्विष्टपर्यन्तं सर्वं पूर्ववदाचरेत् ।
सेचयेच्छिवकुम्भेन वर्धन्या वैष्णवेन च ॥ ४२
पैतामहेन कुम्भेन ब्रह्मभागं विशेषतः ।
विद्येश्वराणां कुम्भैश्च सेचयेत्परमेश्वरम् ॥४३
७३ ९ प्रणवके द्वारा भी अव्यय शिवको स्थापित करे । प्रभुकी वेदिकाके अधोभागको ब्रह्म जज्ञानं ० ( यजु ० १३ । ३ ) मन्त्र द्वारा तथा मध्य भागको विष्णुगायत्रीमन्त्रके द्वारा विन्यास करे । वेदिकाके ऊर्ध्व - पूर्व - पश्चिम भागका विन्यास प्रणवमन्त्रके द्वारा करे । नमः शिवाय तथा नमो हंसः शिवाय अथवा रुद्राध्यायमन्त्रके द्वारा शिवलिङ्गको शोधित करके स्थापित करे । कलशोंको चारों ओर पंचब्रह्म-| मन्त्रोंसे स्थापित करना चाहिये॥३०–३३ ॥ [ अब प्रतिमाके स्थापनकी विधि कही जा रही है - ] पूर्वोक्त विधिसे वेदीके मध्यमें उन सबको स्थापित करना चाहिये । मध्य कुम्भपर शिवको और दक्षिण कुम्भपर परमेश्वरी देवी शिवाको रखना चाहिये । उन दोनोंके बीचमें अतिसुन्दर स्कन्दकुम्भपर स्कन्द ( कार्तिकेय ) - को रखे अथवा ब्रह्माको स्कन्दकुम्भपर रखे अथवा विष्णुको ईशकुम्भपर रखे अथवा ब्रह्मांगको शिवकुम्भपर रखे; शिव, महेश्वर, रुद्र, विष्णु और पितामह — ये ही ब्रह्मांग हैं, हृदय आदि तथा अम्बिका-इन सबको वेदीके मध्यमें पूर्वोक्त रीतिसे स्थापित करे ॥ ३४–३७ ॥ सुगन्धित जलसे वर्धनीकुम्भको भरकर उसमें देवीको स्थापित करे । शिवकुम्भमें स्वर्ण, चाँदी और रत्न डालने चाहिये । हे सुव्रतो! वर्धनीकुम्भमें भी यत्नपूर्वक गायत्री और अंगमन्त्रोंद्वारा विद्येश्वरों तथा अष्ट दिक्पालोंको स्थापित करना चाहिये । अनन्त, ईश आदि अन्य देवताओंके नामके आदिमें प्रणव ( ॐ ) तथा अन्तमें नमः लगाकर ब्रह्मकूर्चसे पूरित दिशा-कुम्भमें स्थापित करे । आठ कुम्भोंमेंसे प्रत्येक कुम्भको नवीन वस्त्रसे ढक दे । विद्येश्वरोंके कुम्भोंमें सुवर्ण, रत्न आदि डाल दे । गायत्रीके अंगन्यास मन्त्रोंद्वारा ईशान आदिके मुख क्रमसे जया आदिसे लेकर स्विष्टपर्यन्त हवन आदि सभी कर्म पूर्वकी भाँति करना चाहिये । शिवकुम्भसे, वर्धनीकुम्भसे, विष्णुकुम्भसे, पितामह-कुम्भसे तथा विद्येश्वरोंके कुम्भोंसे परमेश्वर शिवका अभिषेक करना चाहिये; ब्रह्मकुम्भसे विशेषकर ब्रह्मभागका । अभिषेक करना चाहिये॥३८–४३ ॥
पृष्ठ 742
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७४० विन्यसेत्सर्वमन्त्राणि पूर्ववत्सुसमाहितः पूजयेत्स्नपनं कृत्वा सहस्रादिषु सम्भवैः दक्षिणा च प्रदातव्या सहस्त्रपणमुत्तमम् इतरेषां तदर्थं स्यात्तदर्थं वा विधीयते वस्त्राणि च प्रधानस्य क्षेत्रभूषणगोधनम् । उत्सवश्च प्रकर्तव्यो होमयागबलिः क्रमात्
नवाहं वापि सप्ताहमेकाहं च त्र्यहं तथा ।
होमश्च पूर्ववत्प्रोक्तो नित्यमभ्यर्च्य शङ्करम् ॥
देवानां भास्करादीनां होमं पूर्ववदेव तु ।
अभ्यन्तरे तथा बाह्ये वह्नौ नित्यं समर्चयेत् ॥
य एवं स्थापयेल्लिङ्गं स एव परमेश्वरः ।
तेन देवगणा रुद्रा ऋषयोऽप्सरसस्तथा ॥
स्थापिताः पूजिताश्चैव त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
श्रीलिङ्गमहापुराण [ उत्तरभाग । स्वस्थचित्त होकर ईशान आदि मन्त्रोंका पूर्वकी ॥ ४४ भाँति क्रमसे विन्यास करना चाहिये और हजार कुम्भोंसे स्नान कराकर पूजन करना चाहिये । तदनन्तर आचार्यको । एक हजार पणोंकी उत्तम दक्षिणा देनी चाहिये; अन्य ॥ ४५ लोगोंको उसकी आधी अथवा उसकी भी आधी दक्षिणा देनेका विधान है । शिवका प्रतिनिधित्व करनेवाले प्रधान ऋत्विज्को वस्त्र, भूमि, आभूषण, धेनु आदि ॥ ४६ देना चाहिये । इसमें महान् उत्सव करना चाहिये और होम, याग तथा बलि क्रमसे नौ दिन अथवा सात दिन अथवा तीन दिन अथवा एक दिन करना चाहिये । ४७ | प्रतिदिन शिवका पूजन करके पूर्वकी भाँति होम करना बताया गया है । सूर्य आदि देवताओंके निमित्त होम पूर्ववत् करना चाहिये । आभ्यन्तर अग्नि ( हृदयाग्नि ) ४८ तथा बाह्य अग्निमें नित्य शिवका हवन करना चाहिये । जो व्यक्ति इस प्रकार लिङ्गस्थापन करता है, वह साक्षात् परमेश्वर ही है । ऐसा करके उसने मानो सभी ४ ९ देवताओं, रुद्रों, ऋषियों तथा अप्सराओंकी स्थापना तथा पूजा कर ली और चराचरसहित तीनों लोकोंका ५० | पूजन कर लिया ॥ ४४–५० ॥ ॥ इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे लिङ्गस्थापनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ४७ ॥
॥ इस प्रकार श्रीलिङ्गमहापुराणके अन्तर्गत उत्तरभागमें ' लिङ्गस्थापन ' नामक सैंतालीसवाँ अध्याय पूर्ण हुआ ॥ ४७ ॥
अड़तालीसवाँ अध्याय देवताओंकी प्रतिमाओंकी संक्षेपमें प्रतिष्ठा - विधि तथा विविध देवताओंके गायत्रीमन्त्र सूत उवाच
सर्वेषामपि देवानां प्रतिष्ठामपि विस्तरात् ।
स्वैर्मन्त्रैर्यागकुण्डानि विन्यस्यैकैकमेव च ॥
स्थापयेदुत्सवं कृत्वा पूजयेच्च विधानतः ।
भानोः पञ्चाग्निना कार्यं द्वादशाग्निक्रमेण वा ॥
सर्वकुण्डानि वृत्तानि पद्माकाराणि सुव्रताः ।
अम्बाया योनिकुण्डं स्याद्वर्धन्येका विधीयते ॥
शक्तीनां सर्वकार्येषु योनिकुण्डं विधीयते । गायत्रीं कल्पयेच्छम्भोः सर्वेषामपि यत्नतः । सूतजी बोले - [ हे ऋषियो! ] अब मैं अन्य देवताओंकी भी प्रतिष्ठाका विस्तारसे वर्णन करता हूँ । १ देवताओंके अपने - अपने मन्त्रोंसे यागकुण्डका निर्माण करके प्रत्येक देवताकी स्थापना करनी चाहिये और २ उत्सव मनाकर विधानपूर्वक उनकी पूजा करनी चाहिये । सूर्यका स्थापन पंचाग्नि अथवा द्वादश- अग्निक्रमसे करना चाहिये । हे सुव्रतो! सूर्यस्थापनमें सभी कुण्ड ३ गोल तथा पद्मके आकारके बनाने चाहिये॥१-२१ / २ भगवतीके स्थापनमें योनिकुण्ड होना चाहिये और इसमें एक वर्धनी भी स्थापित करनी चाहिये ।
पृष्ठ 743
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अध्याय ४८ ] देवप्रतिमाओंकी संक्षेपमें प्रतिष्ठा विधि तथा विविध सर्वे रुद्रांशजा यस्मात्सङ्क्षेपेण वदामि वः ॥ ४
तत्पुरुषाय विद्महे वाग्विशुद्धाय धीमहि ।
तन्नः शिवः प्रचोदयात् ॥ ५
गणाम्बिकायै विद्महे कर्मसिद्ध्यै च धीमहि । तन्नो तत्पुरुषाय तत्पुरुषाय तन्नो महासेनाय तन्नः गौरी प्रचोदयात् ॥ ६
विद्महे महादेवाय धीमहि ।
रुद्रः प्रचोदयात् ॥ ७
विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि ।
दन्तिः प्रचोदयात् ॥ ८
विद्महे वाग्विशुद्धाय धीमहि ।
स्कन्दः प्रचोदयात् ॥ ९
तीक्ष्णशृङ्गाय विद्महे वेदपादाय धीमहि ।
वृषः प्रचोदयात् ॥१०
हरिवक्त्राय विद्महे रुद्रवक्त्राय धीमहि ।
तन्नो नन्दी प्रचोदयात् ॥ ११
नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि ।
तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् ॥ १२
महाम्बिकायै विद्महे कर्मसिद्ध्यै च धीमहि । तन्नो समुद्धृतायै तन्नो वैनतेयाय तन्नो पद्मोद्भवाय तन्नः लक्ष्मीः प्रचोदयात् ॥ १३
विद्महे विष्णुनैकेन धीमहि ।
धरा प्रचोदयात् ॥ १४
विद्महे सुवर्णपक्षाय धीमहि ।
गरुडः प्रचोदयात् ॥ १५
विद्महे वेदवक्त्राय धीमहि ।
स्रष्टा प्रचोदयात् ॥ १६
शिवास्यजायै विद्महे देवरूपायै धीमहि ।
तन्नो वाचा प्रचोदयात् ॥ १७
देवराजाय विद्महे वज्रहस्ताय धीमहि ।
तन्नः शक्रः प्रचोदयात् ॥ १८
रुद्रनेत्राय विद्महे शक्तिहस्ताय धीमहि ।
तन्नो वह्निः प्रचोदयात् ॥ १ ९
देवोंके गायत्रीमन्त्र ७४१ । देवियोंके सभी कार्योंमें योनिकुण्ड ही बनाया जाता है । शम्भुकी तथा सभी देवताओंकी गायत्रीको यत्नपूर्वक कल्पित करना चाहिये । सभी देवता रुद्रके ही अंशसे उत्पन्न हुए हैं । अतः सभी देवताओंकी भिन्न - भिन्न गायत्री हैं; मैं उन्हें संक्षेपमें आप लोगोंको बताता हूँ— तत्पुरुषाय विद्महे वाग्विशुद्धाय धीमहि । तन्नः शिवः प्रचोदयात् ॥
गणाम्बिकायै विद्महे कर्मसिद्धयै च धीमहि ।
तन्नो गौरी प्रचोदयात् ॥
तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि । तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॥ तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुण्डाय दन्तिः प्रचोदयात् ॥ महासेनाय विद्महे वाग्विशुद्धाय स्कन्दः प्रचोदयात् ॥ तीक्ष्णशृङ्गाय विद्महे वेदपादाय वृषः प्रचोदयात् ॥ हरिवक्त्राय विद्महे रुद्रवक्त्राय नन्दी प्रचोदयात् ॥ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय विष्णुः प्रचोदयात् ॥ धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नः धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो
महाम्बिकायै विद्महे कर्मसिद्ध्यै च धीमहि ।
तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् ॥
समुद्धृतायै विद्महे विष्णुनैकेन धरा प्रचोदयात् ॥ वैनतेयाय विद्महे सुवर्णपक्षाय गरुडः प्रचोदयात् ॥ पद्मोद्भवाय विद्महे वेदवक्त्राय स्रष्टा प्रचोदयात् ॥ धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नः शिवास्यजायै विद्महे देवरूपायै धीमहि । तन्नो वाचा प्रचोदयात् ॥ देवराजाय विद्महे वज्रहस्ताय धीमहि । तन्नः शक्रः प्रचोदयात् ॥ रुद्रनेत्राय विद्महे शक्तिहस्ताय धीमहि । तन्नो । वह्निः प्रचोदयात् ॥
पृष्ठ 744
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
श्रीलिङ्गमहापुराण [ उत्तरभाग ७४२ अफ्र
वैवस्वताय विद्महे दण्डहस्ताय धीमहि ।
यमः प्रचोदयात् ॥
निशाचराय विद्महे खड्गहस्ताय धीमहि ।
तन्नो निर्ऋतिः प्रचोदयात् ॥
शुद्धहस्ताय विद्महे पाशहस्ताय धीमहि ।
तन्नो वरुणः प्रचोदयात् ॥
सर्वप्राणाय विद्महे यष्टिहस्ताय धीमहि ।
वायुः प्रचोदयात् ॥
यक्षेश्वराय विद्महे गदाहस्ताय धीमहि ।
तन्नो यक्षः प्रचोदयात् ॥
सर्वेश्वराय विद्महे शूलहस्ताय धीमहि ।
रुद्रः प्रचोदयात् ॥
कात्यायन्यै विद्महे कन्याकुमार्यै धीमहि ।
दुर्गा प्रचोदयात् ॥
एवं प्रभिद्य गायत्रीं तत्तदेवानुरूपतः ।
पूजयेत्स्थापयेत्तेषामासनं प्रणवं स्मृतम् ॥
अथवा विष्णुमतुलं सूक्तेन पुरुषेण वा ।
विष्णुं चैव महाविष्णुं सदाविष्णुमनुक्रमात् ॥
स्थापयेद्देवगायत्र्या परिकल्प्य विधानतः ।
वासुदेवः प्रधानस्तु ततः सङ्कर्षणः स्वयम् ॥
प्रद्युम्नो ह्यनिरुद्धश्च मूर्तिभेदास्तु वै प्रभोः ।
बहूनि विविधानीह तस्य शापोद्भवानि च ॥
सर्वावर्तेषु रूपाणि जगतां च हिताय वै ।
मत्स्यः कूर्मोऽथ वाराहो नारसिंहोऽथ वामनः ॥
रामो रामश्च कृष्णश्च बौद्धः कल्की तथैव च ।
तथान्यानि न देवस्य हरेः शापोद्भवानि च ॥
तेषामपि च गायत्रीं कृत्वा स्थाप्य च पूजयेत् ।
गुह्यानि देवदेवस्य हरेर्नारायणस्य च ॥
विज्ञानानि च यन्त्राणि मन्त्रोपनिषदानि च ।
पञ्चब्रह्माङ्गजानीह पञ्चभूतमयानि च ॥
नमो नारायणायेति मन्त्रः परमशोभनः ।
हरेरष्टाक्षराणीह प्रणवेन समासतः ॥
वैवस्वताय विद्महे दण्डहस्ताय २० यमः प्रचोदयात् ॥ निशाचराय विद्महे खड्गहस्ताय निर्ऋतिः प्रचोदयात् ॥ २१ शुद्धहस्ताय विद्महे पाशहस्ताय वरुणः प्रचोदयात् ॥ २२ सर्वप्राणाय विद्महे यष्टिहस्ताय वायुः प्रचोदयात् ॥ २३ यक्षेश्वराय विद्महे गदाहस्ताय यक्षः प्रचोदयात् ॥ २४ सर्वेश्वराय व शूलहस्ताय रुद्रः प्रचोदयात् ॥ २५ कात्यायन्यै विद्महे कन्याकुमार्यै दुर्गा प्रचोदयात् ॥ धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो धीमहि । तन्नो २६ इस प्रकार उन - उन देवताओंके अनुरूप पृथक्-पृथक् गायत्रीका उच्चारणकर उनका स्थापन तथा २७ पूजन करना चाहिये । प्रणवको उनका आसन कहा गया है । अथवा अतुलनीय विष्णुका स्थापन - पूजन २८ पुरुषसूक्तसे करे । विष्णु, महाविष्णु तथा सदाविष्णुकी कल्पना करके अनुक्रमसे विष्णुगायत्रीके द्वारा २ ९ विधानपूर्वक उनकी स्थापना करनी चाहिये । वासुदेव, संकर्षण, प्रद्युम्न और अनिरुद्ध - ये उन प्रभुकी ३० व्यूहमूर्तियोंके भेद हैं । सत्ययुग आदि युगोंमें लोकोंके कल्याणके लिये शापोंके कारण उनके अनेकविध ३१ अवतार हुए हैं । मत्स्य, कूर्म, वाराह, नृसिंह, वामन, | राम, परशुराम, कृष्ण, बुद्ध, कल्की तथा और भी उन प्रभुके अन्य अवतार शापके कारण हुए हैं । ३२ उनकी भी गायत्रीकी कल्पना करके उनकी स्थापनाकर पूजन करना चाहिये । शिवजी और भगवान् विष्णुके ३३ गुप्तरूप, यन्त्र, मन्त्र, उपनिषद्, पृथ्वी आदि पंचभूतमय मूर्तियों और सद्योजात आदि पंचब्रह्मोंका स्थापन करके ३४ पूजन करना चाहिये॥३–३४ ॥ प्रणवसहित नमो नारायणाय ( ॐ नमो ३५ | नारायणाय ) - यह विष्णुका अत्यन्त उत्तम अष्टाक्षर
पृष्ठ 745
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अध्याय ४८ ] देवप्रतिमाओंकी संक्षेपमें प्रतिष्ठा विधि तथा विविध
ॐ नमो वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।
प्रद्युम्नाय प्रधानाय अनिरुद्धाय वै नमः ॥
एवमेकेन मन्त्रेण स्थापयेत्परमेश्वरम् ।
बिम्बानि यानि देवस्य शिवस्य परमेष्ठिनः ॥
प्रतिष्ठा चैव पूजा च लिङ्गवन्मुनिसत्तमाः ।
रत्नविन्याससहितं कौतुकानि हरेरपि ॥
अचले कारयेत्सर्वं चलेऽप्येवं विधानतः ।
तन्नेत्रोन्मीलनं कुर्यान्नेत्रमन्त्रेण सुव्रताः ॥
क्षेत्रप्रदक्षिणं चैव आरामस्य पुरस्य च ।
जलाधिवासनं चैव पूर्ववत्परिकीर्तितम् ॥
कुण्डमण्डपनिर्माणं शयनं च विधीयते ।
हुत्वा नवाग्निभागेन नवकुण्डे यथाविधि ॥
अथवा पञ्चकुण्डेषु प्रधाने केवलेऽथ वा ।
प्रतिष्ठा कथिता दिव्या पारम्पर्यक्रमागता ॥
शिलोद्भवानां बिम्बानां चित्राभासस्य वा पुनः ।
जलाधिवासनं प्रोक्तं वृषेन्द्रस्य प्रकीर्तितम् ॥
प्रासादस्य प्रतिष्ठायां प्रतिष्ठा परिकीर्तिता ।
प्रासादाङ्गस्य सर्वस्य यथाङ्गानां तनोरिव ॥
वृषाग्निमातृविघ्नेशकुमारानपि यत्नतः ।
श्रेष्ठां दुर्गां तथा चण्डीं गायत्र्या वै यथाविधि ॥
प्रागाद्यं स्थापयेच्छम्भोरष्टावरणमुत्तमम् ।
लोकपालगणेशाद्यानपि शम्भोः प्रविन्यसेत् ॥
उमा चण्डी च नन्दी च महाकालो महामुनिः ।
विघ्नेश्वरो महाभृङ्गी स्कन्दः सौम्यादितः क्रमात् ॥
इन्द्रादीन् स्वेषु स्थानेषु ब्रह्माणं च जनार्दनम् ।
स्थापयेच्चैव यत्नेन क्षेत्रेशं वेशगोचरे ॥
देवोंके गायत्रीमन्त्र ७४३ । मन्त्र है । ' ॐ नमो वासुदेवाय, ॐ नमः सङ्कर्षणाय, ३६ ॐ नमः प्रद्युम्नाय ॐ नमः प्रधानाय, ॐ नमः अनिरुद्धाय ' - इस प्रकार उन - उन मन्त्रोंमेंसे एकके द्वारा परमेश्वर विष्णुका स्थापन करना चाहिये । हे श्रेष्ठ ३७ मुनिगण! परमेष्ठी शिवके जो रूप पूर्वमें बताये जा चुके हैं, उनकी भी प्रतिष्ठा तथा पूजा लिङ्गकी ही भाँति ३८ करनी चाहिये । विष्णुकी भी प्रतिष्ठामें [ शिवप्रतिष्ठाकी भाँति ] रत्नविन्याससहित मंगलोत्सव करना चाहिये । अचल प्रतिष्ठामें जो किया जाता है, वह सब चलमूर्तिकी ३ ९ भी प्रतिष्ठामें विधानपूर्वक करना चाहिये । हे सुव्रतो! उन सावयव मूर्तियोंका नेत्रोन्मीलन नेत्रमन्त्रसे करे । उद्यान, नगर तथा क्षेत्रकी प्रदक्षिणा तथा जलाधिवासन ४० पूर्वकी भाँति कहा गया है । कुण्ड - मण्डपनिर्माण तथा शयन भी पूर्वकी भाँति किया जाता है । नवाग्निभागसे ४१ नौकुण्डों अथवा पाँच कुण्डोंमें अथवा केवल प्रधान कुण्डमें आहुति देकर हवन करे । मैंने परम्पराक्रमसे प्राप्त यह दिव्य प्रतिष्ठा कही है । पाषाणकी बनायी गयी ४२ मूर्तियोंका जलाधिवासन करना चाहिये, किंतु चित्रित प्रतिमाओंका जलाधिवासन नहीं करना चाहिये और वृषेन्द्रकी मूर्तिका अधिवासन अवश्य करना चाहिये । ४३ देवालय - प्रतिष्ठामें तथा उसके भागोंकी प्रतिष्ठामें उसी तरहकी प्रतिष्ठा - विधि बतायी गयी है, जैसी शरीरके ४४ अंगोंकी ॥ ३५ - ४४ ॥ वृष, अग्नि, मातृका, विघ्नेश ( गणपति ), कुमार ( कार्तिकेय ), श्रेष्ठा, दुर्गा तथा चण्डी- ये आठ शिव-४५ प्रतिष्ठाके आवरण - देवता हैं; इनकी भी अपनी - अपनी गायत्रीसे यथाविधि पूर्व आदिके क्रमसे प्रतिष्ठा करनी चाहिये | शिव प्रासादके चारों ओर लोकपाल, गणपति ४६ आदिकी भी स्थापना करनी चाहिये । उत्तर दिशासे लेकर क्रमसे उमा, चण्डी, नन्दी, महाकाल, महामुनि ४७ [ लकुलीश ], विघ्नेश्वर, महाभृंगी और स्कन्दकी स्थापना करनी चाहिये । इन्द्र आदि लोकपालों, ब्रह्मा तथा जनार्दनकी स्थापना अपनी - अपनी दिशाओंमें और ४८ | क्षेत्रपालकी स्थापना ईशानकोणमें यत्नपूर्वक करनी
पृष्ठ 746
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७४४ सिंहासने ह्यनन्तादीन् विद्येशामपि च क्रमात् स्थापयेत्प्रणवेनैव गुह्याङ्गादीनि पङ्कजे एवं सङ्क्षेपतः प्रोक्तं चलस्थापनमुत्तमम् सर्वेषामपि देवानां देवीनां च विशेषतः श्रीलिङ्गमहापुराण [ उत्तरभाग । चाहिये । अनन्त आदि तथा वागीश्वरीकी स्थापना ॥ ४ ९ सिंहासनपर और धर्म आदिकी स्थापना कमलके आसनपर प्रणवके साथ करनी चाहिये । इस प्रकार मैंने । संक्षेपमें समस्त देवताओं तथा विशेषरूपसे देवियोंकी ॥ ५० । उत्तम चलप्रतिष्ठाका वर्णन कर दिया ॥ ४५ - ५० ॥ ॥ इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे चलमूर्तिस्थापनवर्णनं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ४८ ॥
॥ इस प्रकार श्रीलिङ्गमहापुराणके अन्तर्गत उत्तरभागमें ' चलमूर्तिस्थापनवर्णन ' नामक अड़तालीसवाँ अध्याय पूर्ण हुआ ॥ ४८ ॥
उनचासवाँ अध्याय अघोरेश्वररूप भगवान् शिवके निमित्त ऋषय ऊचुः
अघोरेशस्य माहात्म्यं भवता कथितं पुरा ।
पूजां प्रतिष्ठां देवस्य भगवन् वक्तुमर्हसि ॥ १
सूत उवाच
अघोरेणाङ्गयुक्तेन विधिवच्च विशेषतः ।
प्रतिष्ठालिङ्गविधिना नान्यथा मुनिपुङ्गवाः ॥ २
तथाग्निपूजां वै कुर्याद्यथा पूजा तथैव च ।
सहस्त्रं वा तदर्धं वा शतमष्टोत्तरं तु वा ॥ ३
तिलैर्होम: प्रकर्तव्यो दधिमध्वाज्यसंयुतैः ।
घृतसक्तुमधूनां च सर्वदुःखप्रमार्जनम् ॥ ४
व्याधीनां नाशनं चैव तिलहोमस्तु भूतिदः ।
सहस्रेण महाभूतिः शतेन व्याधिनाशनम् ॥ ५
सर्वदुःखविनिर्मुक्तो जपेन च न संशयः ।
अष्टोत्तरशतेनैव त्रिकाले च यथाविधि ॥ ६
अष्टोत्तरसहस्त्रेण षण्मासाज्जायते ध्रुवम् ।
सिद्धयो नैव सन्देहो राज्यमण्डलिनामपि ॥ ७
सहस्त्रेण ज्वरो याति क्षीरेण च जुहोति यम् ।
त्रिकालं मासमेकं तु सहस्त्रं जुहुयात्पयः ॥ ८
मासेन सिध्यते तस्य महासौभाग्यमुत्तमम् ।
सिद्ध्यते चाब्दहोमेन क्षौद्राज्यदधिसंयुतम् ॥ ९ ।
किये गये जप, हवन एवं पूजनका फल ऋषिगण बोले – [ हे भगवन्! ] आपने पहले अघोरेशके माहात्म्यका वर्णन किया है; अब उनकी पूजा तथा प्रतिष्ठाका वर्णन करनेकी कृपा कीजिये ॥१ ॥
सूतजी बोले- हे श्रेष्ठ मुनियो! अंगयुक्त अघोरमन्त्रसे शिवलिङ्ग - प्रतिष्ठाकी विधिसे सम्यक् प्रकारसे अघोरेशकी भी प्रतिष्ठा करनी चाहिये; अन्य प्रकारसे नहीं । जैसे लिङ्गपूजा होती है, वैसे ही अग्निपूजा भी करनी चाहिये । दधि, मधु तथा घृतसे युक्त तिलोंसे एक हजार अथवा पाँच सौ अथवा एक सौ आठ बार हवन करना चाहिये । घृत, सत्तू तथा मधुका हवन सभी दुःखोंको दूर करनेवाला तथा व्याधियोंका नाश करनेवाला है । तिलका होम ऐश्वर्य प्रदायक है । तिलके एक हजार हवनसे महान् ऐश्वर्य और एक सौ हवनसे व्याधिनाश होता है । त्रिकाल विधिपूर्वक अघोर - मन्त्रके एक सौ आठ | जपसे मनुष्य सभी दुःखोंसे मुक्त हो जाता है; इसमें सन्देह नहीं है । इसके एक हजार आठ जपसे छ: माहके भीतर ही सभी सामन्त राजाओंको भी निश्चित रूपसे सिद्धियाँ प्राप्त हो जाती हैं; इसमें सन्देह नहीं है॥२–७ ॥ जिस व्यक्तिके निमित्त दुग्धसे हजार बार आहुति दी जाती है, उसका ज्वर समाप्त हो जाता है । यदि कोई मनुष्य एक माहतक तीनों कालोंमें दुग्धकी हजार आहुति प्रदान करे, तो महीनेभरमें उसे अत्युत्तम
पृष्ठ 747
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अध्याय ५० ] विभिन्न कामनाओंके
यवक्षीराज्यहोमेन जातितण्डुलकेन वा ।
प्रीयेत भगवानीशो ह्यघोरः परमेश्वरः ॥
दध्ना पुष्टिर्नृपाणां च क्षीरहोमेन शान्तिकम् ।
षण्मासं तु घृतं हुत्वा सर्वव्याधिविनाशनम् ॥
राजयक्ष्मा तिलैर्होमान्नश्यते वत्सरेण तु ।
यवहोमेन चायुष्यं घृतेन च जयस्तदा ॥
सर्वकुष्ठक्षयार्थं च मधुनाक्तैश्च तण्डुलैः ।
जुहुयादयुतं नित्यं षण्मासान्नियतः सदा ॥
आज्यं क्षीरं मधुश्चैव मधुरत्रयमुच्यते ।
समस्तं तुष्यते तस्य नाशयेद्वै भगन्दरम् ॥
केवलं घृतहोमेन सर्वरोगक्षयः स्मृतः ।
सर्वव्याधिहरं ध्यानं स्थापनं विधिनार्चनम् ॥
एवं सङ्क्षेपतः प्रोक्तमघोरस्य महात्मनः ।
प्रतिष्ठा यजनं सर्वं नन्दिना कथितं पुरा ॥
ब्रह्मपुत्राय शिष्याय तेन व्यासाय सुव्रताः ॥
लिये अघोरमन्त्रसिद्धिका विधान ७४५ सौभाग्यकी प्राप्ति होती है और मधु, घृत तथा दधिके १० मिश्रणका नित्य वर्षपर्यन्त हवन करनेसे मनुष्य सिद्ध हो । जाता है । जौ, दुग्ध, घृत और जातिपुष्पके समान श्वेत चावलके होमसे भगवान् अघोर परमेश्वर शिव प्रसन्न ११ होते हैं ॥ ८-१० ॥ छः मासतक नित्य दधिके हवनसे राजाओंको पुष्टि प्राप्त होती है, दुग्धके हवनसे शान्ति होती है और १२ घृतके हवनसे उनके सभी रोगोंका नाश होता है । वर्षपर्यन्त तिलोंके हवनसे राजयक्ष्मा नष्ट होता है, जौके हवनसे आयु प्राप्त होती है और घृतके हवनसे विजय मिलती है । सभी प्रकारके कुष्ठोंके नाशके लिये १३ नियमसे युक्त रहकर छः मासतक प्रतिदिन मधुमिश्रित चावलोंसे दस हजार आहुति प्रदान करनी चाहिये । घृत, दुग्ध और मधुको मधुरत्रय कहा जाता है । इसके १४ हवनसे उस व्यक्तिका भगन्दर रोग नष्ट हो जाता है और सभी लोग उस व्यक्तिसे सन्तुष्ट रहते हैं । केवल घृतके होमसे सभी रोगोंका नष्ट होना बताया गया है । १५ भगवान् अघोरका ध्यान, स्थापन तथा विधिपूर्वक पूजन समस्त कष्टोंको दूर करनेवाला है । हे सुव्रतो! इस प्रकार मैंने संक्षेपमें परमात्मा अघोरके स्थापन तथा १६ | पूजनके विषयमें सब कुछ बता दिया, जिसे पूर्वकालमें नन्दीने ब्रह्मपुत्र शिष्य सनत्कुमारसे कहा था और फिर १७ । उन्होंने व्यासजीको बताया था ॥ ११ – १७ ॥ ॥ इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागेऽघोरेशप्रतिष्ठाविधानवर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ४ ९ ॥ ॥ इस प्रकार श्रीलिङ्गमहापुराणके अन्तर्गत उत्तरभागमें ' अघोरेशप्रतिष्ठाविधानवर्णन ' नामक उनचासवाँ अध्याय पूर्ण हुआ ॥ ४ ९ ॥ पचासवाँ विभिन्न कामनाओंके लिये ऋषय ऊचुः
निग्रहः कथितस्तेन शिववक्त्रेण शूलिना ।
कृतापराधिनां तं तु वक्तुमर्हसि सुव्रत ॥ १
त्वया न विदितं नास्ति लौकिकं वैदिकं तथा ।
श्रौतं स्मार्तं महाभाग रोमहर्षण सुव्रत ॥ २ ।
अध्याय अघोरमन्त्रसिद्धिका विधान ऋषिगण बोले- हे सुव्रत! कल्याणरूप मुखवाले भगवान् शिवने अपने अपराध करनेवालोंके लिये जिस दण्डविधानका वर्णन किया है; उसे आप हमें बतानेकी कृपा करें । हे महाभाग! हे रोमहर्षण! हे सुव्रत! लौकिक, वैदिक, श्रौत तथा स्मार्त – कोई भी बात आपको अविदित नहीं है॥१-२ ॥
पृष्ठ 748
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
श्रीलिङ्गमहापुराण [ उत्तरभाग ७४६ सूत उवाच
पुरा भृगुसुतेनोक्तो हिरण्याक्षाय सुव्रताः ।
निग्रहोऽघोरशिष्येण शुक्रेणाक्षयतेजसा ॥ ३
तस्य प्रसादाद्दैत्येन्द्रो हिरण्याक्षः प्रतापवान् ।
त्रैलोक्यमखिलं जित्वा सदेवासुरमानुषम् ॥ ४
उत्पाद्य पुत्रं गणपं चान्धकं चारुविक्रमम् ।
रराज लोके देवेन वराहेण निषूदितः ॥ ५
स्त्रीबाधां बालबाधां च गवामपि विशेषतः ।
कुर्वतो नास्ति विजयो मार्गेणानेन भूतले ॥ ६
तेन दैत्येन सा देवी धरा नीता रसातलम् ।
तेनाघोरेण देवेन निष्फलो निग्रहः कृतः ॥ ७
संवत्सरसहस्त्रान्ते वराहेण च सूदितः ।
तस्मादघोरसिद्ध्यर्थं ब्राह्मणान्नैव बाधयेत् ॥ ८
स्त्रीणामपि विशेषेण गवामपि न कारयेत् ।
गुह्याद्गुह्यतमं गोप्यमतिगुह्यं वदामि वः ॥ ९
आततायिनमुद्दिश्य कर्तव्यं नृपसत्तमैः ।
ब्राह्मणेभ्यो न कर्तव्यं स्वराष्ट्रेशस्य वा पुनः ॥ १०
अतीव दुर्जये प्राप्ते बले सर्वे निषूदिते ।
अधर्मयुद्धे सम्प्राप्ते कुर्याद्विधिमनुत्तमम् ॥११
अघृणेनैव कर्तव्यो ह्यघृणेनैव कारयेत् ।
कृतमात्रे न सन्देहो निग्रहः सम्प्रजायते ॥ १२
लक्षमात्रं पुमाञ्जप्त्वा अघोरं घोररूपिणम् ।
दशांशं विधिना हुत्वा तिलेन द्विजसत्तमाः ॥ १३
सम्पूज्य लक्षपुष्पेण सितेन विधिपूर्वकम् ।
बाणलिङ्गेऽथवा वह्नौ दक्षिणामूर्तिमाश्रितः ॥ १४
सिद्धमन्त्रोऽन्यथा नास्ति द्रष्टा सिद्ध्यादयः पुनः ।
सिद्धमन्त्रः स्वयं कुर्यात्प्रेतस्थाने विशेषतः ॥ १५ ।
सूतजी बोले – हे सुव्रतो! पूर्वकालमें अघोरके शिष्य परम तेजस्वी भृगुपुत्र शुक्राचार्यने हिरण्याक्षको इस निग्रह ( दण्डविधान ) - का उपदेश किया था । उसके प्रभावसे दैत्यराज हिरण्याक्ष प्रतापी हो गया और देवता, असुर तथा मनुष्योंसहित सम्पूर्ण त्रिलोकीको जीतकर महान् पराक्रमी तथा गणाधिपति अन्धक नामक पुत्रको उत्पन्न करके संसारमें राज्य करने लगा । बादमें वाराहरूपधारी भगवान् विष्णुने उसका वध कर दिया ॥ ३–५ ॥ पृथ्वीलोक में इस [ अनीतिपूर्ण ] मार्गसे स्त्री, बालक तथा विशेषकर गौओंको पीड़ा पहुँचानेवालेकी विजय नहीं होती । वह दैत्य देवी पृथ्वीको रसातलमें उठा ले गया था । इस कारण देव अघोरने उसके [ पृथ्वी- हरणस्वरूप ] निग्रहको निष्फल कर दिया । एक हजार वर्षके पश्चात् भगवान् वाराहके द्वारा वह मारा गया । अतः अघोरसिद्धिके लिये ब्राह्मणों तथा विशेषकर स्त्रियोंको पीड़ा नहीं पहुँचानी चाहिये; गौओंको तो कभी नहीं पीड़ित करना चाहिये ॥ ६-८ –८१/२ ॥ [ हे मुनियो! ] गोपनीयसे भी परम गोपनीय रहस्य मैं आप लोगोंको बता रहा हूँ । श्रेष्ठ राजाओंको चाहिये कि अपनेको मारनेके लिये उद्यत आततायीके लिये यह निग्रह - विधान करे । ब्राह्मणोंके लिये तथा अपने राष्ट्रके स्वामी के लिये इसका प्रयोग नहीं करना चाहिये । महान् पराजयकी स्थिति आ जानेपर, सम्पूर्ण सेनाके नष्ट हो जानेपर अथवा [ शत्रुद्वारा ] अधर्म युद्ध किये जानेपर इस अत्युत्तम विधानको करना चाहिये । इस निग्रह - विधिको क्रूर व्यक्ति ही करे अथवा इसे किसी क्रूर स्वभाववाले ब्राह्मणसे कराये । इसके कर लिये जानेपर निग्रह हो जाता है; इसमें सन्देह नहीं है ॥ ९ - १२ ॥ हे श्रेष्ठ द्विजो! भयंकर रूपवाले अघोर मन्त्रका एक लाख जप करके और विधिपूर्वक तिलके द्वारा उसके दशांश ( दस हजार ) - से हवन करके और पुनः | बाणलिङ्ग, अग्नि अथवा दक्षिणामूर्ति प्रतिमापर एक | लाख श्वेत पुष्पोंके अर्पणद्वारा विधिपूर्वक पूजा करके मनुष्य सिद्धमन्त्र हो जाता है; अन्यथा उसका मन्त्र सिद्ध
पृष्ठ 749
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अध्याय ५० ] विभिन्न कामनाओंके मातृस्थानेऽपि वा विद्वान् वेदवेदाङ्गपारगः
।
केवलं मन्त्रसिद्धो वा ब्राह्मण: शिवभावितः ॥
कुर्याद्विधिमिमं धीमानात्मनोऽर्थं नृपस्य वा ।
शूलाष्टकं न्यसेद्विद्वान् पूर्वादीशानकान्तकम् ॥
त्रिशिखं च त्रिशूलं च चतुर्विंशच्छिखाग्रतः ।
अघोरविग्रहं कृत्वा सङ्कलीकृतविग्रहः ॥
सर्वनाशकरं ध्यात्वा सर्वकर्माणि कारयेत् ।
कालाग्निकोटिसङ्काशं स्वदेहमपि भावयेत् ॥
शूलं कपालं पाशं च दण्डं चैव शरासनम् ।
बाणं डमरुकं खड्गमष्टायुधमनुक्रमात् ॥
अष्टहस्तश्च वरदो नीलकण्ठो दिगम्बरः ।
पञ्चतत्त्वसमारूढो ह्यर्धचन्द्रधरः प्रभुः ॥
दंष्ट्राकरालवदनो रौद्रदृष्टिर्भयङ्करः ।
हुंफट्कारमहाशब्दशब्दिताखिलदिङ्मुखः ॥
त्रिनेत्रं नागपाशेन सुबद्धमुकुटं स्वयम् ।
सर्वाभरणसम्पन्नं प्रेतभस्मावगुण्ठितम् ॥
भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च डाकिनीभिश्च राक्षसैः ।
संवृतं गजकृत्त्या च सर्पभूषणभूषितम् ॥
वृश्चिकाभरणं देवं नीलनीरदनिस्वनम् ।
नीलाञ्जनाद्रिसङ्काशं सिंहचर्मोत्तरीयकम् ॥
ध्यायेदेवमघोरेशं घोरघोरतरं शिवम् ।
षट्त्रिंशदुक्तमात्राभिः प्राणायामेन सुव्रताः ॥
महामुद्रासमायुक्तः सर्वकर्माणि कारयेत् ।
सिद्धमन्त्रश्चिताग्नौ वा प्रेतस्थाने यथाविधि ॥
लिये अघोरमन्त्रसिद्धिका विधान ७४७ नहीं होता । वेद - वेदांगमें पारंगत विद्वान् व्यक्तिको १६ चाहिये कि सिद्धमन्त्र होनेके लिये इसे प्रेतस्थान अथवा | मातृस्थानमें स्वयं करे; अथवा मन्त्रसिद्ध शिवभक्त बुद्धिमान् ब्राह्मण अपने अथवा राजाके उपकारके लिये १७ | इस विधिको सम्पन्न करे ॥ १३–१६१ / २ ॥ [ अब निग्रहविधान बताया जाता है ] विद्वान् व्यक्ति पूर्वसे आरम्भ करके ईशान [ उत्तर - पूर्व ] कोणपर १८ समाप्त होनेवाले आठों दिशाओंमें आठ शूल स्थापित करे । त्रिशूलोंके चौबीस किनारोंके सिरोंपर तीन शिखावाले त्रिशूल बनाये | ऐसा त्रिशूलधारी अघोर - विग्रह बनाकर १ ९ स्वयं संकुचित विग्रहवाला होकर सबका नाश करनेवाले अघोरेश्वरका ध्यान करनेके पश्चात् सभी कार्य करे । साधकको भी चाहिये कि अपने शरीरको करोड़ २० कालाग्निके समान अनुभव करे ॥ १७–१९ ॥ उन्होंने शूल, कपाल, पाश, दण्ड, धनुष, बाण, डमरू तथा खड्ग - क्रमसे ये आठ आयुध धारण कर रखे २१ हैं; वरदायक वे प्रभु आठ भुजाओंसे युक्त हैं; उनका कण्ठ नील वर्णका है, वे दिगम्बर हैं; वे पृथ्वी आदि पंचतत्त्वोंसे समन्वित नन्दिकेश्वरपर आरूढ़ हैं; उन प्रभुने अपने २२ मस्तकपर अर्धचन्द्रमाको धारण कर रखा है; वे विशाल दंष्ट्राओंसे युक्त भयावह मुखवाले हैं; वे भयानक दृष्टिवाले हैं; वे भयंकर हैं; वे हुं फट् इन महाशब्दोंसे २३ सभी दिशाओंको मुखरित कर रहे हैं; वे तीन नेत्रोंसे सम्पन्न हैं; उन्होंने नागपाशसे अपने मुकुटको भलीभाँति बाँध रखा है; वे सभी प्रकारके आभरणोंसे सम्पन्न हैं; वे चिताभस्म २४ लगाये हुए हैं; वे भूतों, प्रेतों, पिशाचों, डाकिनियों तथा राक्षसोंसे घिरे हुए हैं; वे गजचर्म पहने हुए हैं; सर्प तथा बिच्छूके आभूषणसे अलंकृत हैं; वे जलमय मेघोंके समान २५ गर्जन कर रहे हैं; वे नीलांजनके पर्वतसदृश विग्रहवाले हैं; वे सिंहचर्मका उत्तरीय धारण किये हुए हैं - हे सुव्रतो! पूरक, कुम्भक, रेचक - भेदसे कही गयी छत्तीस मात्राओंके २६ साथ प्राणायामके द्वारा इस प्रकारके अत्यन्त भयंकर रूपवाले अघोरेश्वर भगवान् शिवका ध्यान करना चाहिये । साधकको चाहिये कि महामुद्रासे युक्त होकर समस्त कृत्य २७ | सम्पन्न करे ॥ २० - २६ १/२ ॥
पृष्ठ 750
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७४८ स्थापयेन्मध्यदेशे तु ऐन्द्रे याम्ये च वारुणे कौबेर्यां विधिवत्कृत्वा होमकुण्डानि शास्त्रतः आचार्यो मध्यकुण्डे तु साधकाश्च दिशासु वै परिस्तीर्य विलोमेन पूर्ववच्छूलसम्भृतः कालाग्निपीठमध्यस्थः स्वयं शिष्यैश्च तादृशैः ध्यात्वा घोरमघोरेशं द्वात्रिंशाक्षरसंयुतम् विभीतकेन वै कृत्वा द्वादशाङ्गुलमानतः पीठे न्यस्य नृपेन्द्रस्य शत्रुमङ्गारकेण तु कुण्डस्याधः खनेच्छत्रुं ब्राह्मणः क्रोधमूर्च्छितः । अधोमुखोर्ध्वपादं तु सर्वकुण्डेषु यत्नतः श्मशानाङ्गारमानीय तुषेण सह दाहयेत् । तत्राग्निं स्थापयेत्तूष्णीं ब्रह्मचर्यपरायणः
मायूरास्त्रेण नाभ्यां तु ज्वलनं दीपयेत्ततः ।
कञ्चुकं तुषसंयुक्तैः कार्पासास्थिसमन्वितैः ॥
रक्तवस्त्रसमं मिश्रैर्होमद्रव्यैर्विशेषतः ।
हस्तयन्त्रोद्भवैस्तैलैः सह होमं तु कारयेत् ॥
अष्टोत्तरसहस्त्रं तु होमयेदनुपूर्वशः ।
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां समारभ्य यथाक्रमम् ॥
अष्टम्यन्तं तथाङ्गारमण्डलस्थानवर्जितः ।
एवं कृते नृपेन्द्रस्य शत्रवः कुलजैः सह ॥
सर्वदुःखसमोपेताः प्रयान्ति यमसादनम् । मन्त्रेणानेन चादाय नृकपाले नखं तथा ।
केशं नृणां तथाङ्गारं तुषं कञ्चुकमेव च ।
चीरच्छटां राजधूलीं गृहसम्मार्जनस्य वा ॥
विषसर्पस्य दन्तानि वृषदन्तानि यानि तु ।
गवां चैव क्रमेणैव व्याघ्रदन्तनखानि च ॥
तथा कृष्णमृगाणां च बिडालस्य च पूर्ववत् ।
नकुलस्य च दन्तानि वराहस्य विशेषतः ॥
दंष्ट्राणि साधयित्वा तु मन्त्रेणानेन सुव्रताः ।
जपेदष्टोत्तरशतं मन्त्रं चाघोरमुत्तमम् ॥
श्रीलिङ्गमहापुराण [ उत्तरभाग । सिद्धमन्त्र - साधक चिताग्निमें अथवा प्रेतस्थानमें ॥ २८ । यथाविधि मूर्ति स्थापित करे । पूर्व, दक्षिण, पश्चिम तथा उत्तर दिशाओंमें और मध्यमें पाँच होमकुण्ड विधिवत् । शास्त्रानुसार बनाकर अग्नि स्थापित करे । आचार्य ॥ २ ९ मध्यदेशके कुण्डके सामने और अन्य ऋत्विज् चारों । दिशाओंके कुण्डोंके सामने बैठें । वह कुशोंको विलोम ॥ ३० क्रमसे बिछाकर शूलको पकड़ ले । वह स्वयं कालाग्निपीठके मध्य अपने ही सदृश शिष्योंके साथ । बैठे । तत्पश्चात् बत्तीस अक्षरोंवाले अघोरमन्त्रसे ॥ ३१ अघोरेश्वरका ध्यान करके बहेड़ेकी शाखाके बारह अंगुल मापके टुकड़े करके अपने राजाके शत्रुक ॥ ३२ प्रतिकृति बनाकर कुण्डमें अंगारके साथ पीठपर रखकर वह ब्राह्मण क्रोधयुक्त होकर कुण्डके अन्दर ऊपरकी ॥ ३३ ओर पैर तथा नीचेकी ओर मुख करके उस प्रतिकृतिको सभी कुण्डोंमें यत्नपूर्वक गाड़ दे । तदनन्तर श्मशानसे अग्नि लाकर धानकी भूसीके साथ जला दे । साधक ३४ ब्रह्मचर्यपरायण होकर मौन - भावसे वहाँ अग्नि स्थापित करे ॥ २७–३३ ॥ ३५ तत्पश्चात् रक्तवस्त्र ओढ़कर साधक कुण्डकी नाभिमें मयूरास्त्रसे, भूसी तथा कपासके बीजोंसे अग्निको प्रज्वलित करे, इसके बाद हाथके यन्त्रसे निकाले गये ३६ विविध तेलों तथा रक्तवस्त्रके साथ अन्य हवन-सामग्रियोंको मिश्रित करके शिष्यके साथ होम करे । ३७ कृष्णपक्षमें चतुर्दशीसे आरम्भ करके अष्टमीतक क्रमशः एक हजार आठ बार हवन करे; अंगार - मण्डलकी जगहका ३८ स्पर्श न करे । इस कर्मके सम्पन्न कर लेनेपर उस राजाके शत्रु अपने परिवारजनोंसहित सभी कष्टोंसे पीड़ित होकर यमलोकको प्राप्त होते हैं ॥ ३४-३७१ / २ ३ ९ हे सुव्रतो! इस अघोर मन्त्रका जप करते हुए नाखून, मनुष्यका बाल, अंगार, भूसी, साँपके केचुल, ४० वस्त्रसे झाड़ी गयी धूल, राजमार्गकी धूल, गृहसम्मार्जनकी धूल, विषैले साँपके दाँत, बैलोंके दाँत, गायके दाँत, बाघके दाँत और नाखून, काले हिरन - बिल्ली - नेवले तथा ४१ विशेषकर सूअरके दाँतको मृत मनुष्यके कपालमें ले करके और इसी मन्त्रसे इन सबको साधकर उत्तम अघोर ४२ । मन्त्रको एक सौ आठ बार जपना चाहिये ॥ ३८–४२ ॥