ऐतरेय ब्राह्मण उत्तरार्द्ध — पृष्ठ 721–730

एह्यूषु वा॑णि॒ ते॑ग्न इ॒त्येत॑रा॒ गिर॑ः ।

भि॑र्वर्द्धास॒ इन्द्र॑मोदम् ॥

यत्र॒ क्व॑ च ते॒ मनो॒ द॑क्षं दधस॒ उत्त॑रम् ।

तत्रा॒ सद॑ः कृ॒णवसो ३ म् ॥

न॒हि ते॑ पू॒र्त्तम॑क्षि॒पद् भुव॑न्नेमानां वसो ।

अथा॒ दुवो॑ वनवसो ३ म् ' ॥

अ॒ग्ने॒ त्वं नो॒ अन्त॑मः ।

उ॒त त्रा॒ता शि॒वो भ॑वा वरू॒थ्यो ३ म् ॥

“ वसु॑र॒ग्निर्व॑सुनवा॒ः ।

अच्छा नक्षि द्युमत्त॑मं र॒यिं दो ३ म् ॥

तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः ।

सु॒म्नाय॑ सू॒नमी॑महे॒ सखा॑भ्योऽम् ' ॥

यत्र॒ क्व॑ च॒ ते॒ मनो॒ दक्षि॑ दधस॒ उत्त॑रम् ।

तत्रा॒ सद॑ः कृ॒णवसो ३ म् ॥

• न॒हि ते॑ पू॒र्त्तम॑क्षि॒पद् भुव॑न्नेमानां वसो ।

अथा॒ दुवो॑ वनवसो ३ म् ' ॥

आग्नर॑गामि॒ भर॑तो वृत्र॒हा पु॑रु॒ चेत॑नः ।

दिवो॑दासस्य॒ सत्प॑तो ३ म् ॥

स हि विश्वाति॒ पार्थि॑वा र॒यिं दाश॑न्महित्व॒ना ।

व॒न्वन्न वा॑तो॒ अस्त॑तो ३ म् ॥

स प्र॑ह्म॒वन्नवी॑य॒साऽग्ने॑ द्यु॒म्नेन॑ सं॒यता॑ ।

बृहत्त॑वन्थ भा॒नुनो ३ म् ' ॥

अग्ने॒ भव॑ सु॒ष॒मिधा॒ समि॑द्धः ।

उ॒त ब॒र्हिरु॑र्व॒या व स्तृणीतो ईम् ॥

अग्ने॑ वी॒हि ह॒विषा॒ यक्षि॑ दे॒वान् ।

स्व॑ध्व॒रा कृ॑णुहि जातवेदोऽम् ॥

आग्नर॑गामि॒ भर॑तो वृत्र॒हा पु॑रु॒चेत॑नः ।

दिवो॑दासस्य॒ सत्प॑तो ३ म् ॥

स हि विश्वाति॒ पार्थिवा र॒यिं दाश॑न्महित्व॒ना ।

व॒न्वन्नवा॑तो॒अ स्तु॑तो ३ म् ॥

यः सु॑न्व॒ते स्तु॑व॒ते काम्यं॒ वसु॑ दर्त्राणि पुरुभो ज॑सः ।

ग॒रेरि॑व॒ प्र रस अस्य पिन्विरे॒ स॒हस्र॑णेव॒ मंह॑तो ३ म् ॥

इन्द्र विश्वस्य भूपतो ४ म् ॥२ ॥

आ त्वा॑ सु॒तास॒ इन्द॑वो॒ मध्वः॑ः क्षरन्ति धी॒तय॑ः ।

अ॒ने॒हसो॑ वो हव॑मानमू॒तये॒ मदा॑य इन्द्र॑ गिर्वणो ३ म् ॥

आ॒पो न वज्रिन्न न्वा॒क्यँ सर उ॒प॑स्तो॒त्रेषु॑ दधिरे ।

आ त्वा॑ वसो॒ हव॑मानास॒ इन्द॑व॒ पृ॒णन्ति॑ शूर॒ राध॑सो ३ म् ॥

इन्द्रो॑ विश्वस्य चेतनो ४ म् ॥३ ॥

यदी॑ सु॒तास॒ इन्द॑वो॒ मध्व॒ः स्वादि॑ष्ठ मीं पिब ।

अ॒ने॒हसो॑ व्र॒तर॑णं वि॒वस॑ण॒मभि प्रि॒य मम॑न्दिषो ३ म् ॥

आपो॒ न धा॑यि॒ सव॑नम्म॒ आ व॑सो॒ प्र क्षुद्रेव॒ त्मना॑ घृ॒षत् ।

आ यथा॑ म़न्दसा॒नः क॒रासि॑ नो॒ दुघा॑ इ॒वोप॑ दा॒शुषो॑३म् ॥

इन्द्रो॑ विश्व॑स्य राजतो ४ म् ॥४ ॥

आ नः॒ स्तोम॒मुप॑ इ॒वद् विभू॑ति॒ राध॑सो म॒हः ।

प्र वी॒रमु॒ग्रं विवि॑िचिं धन॒स्पृतं॒ हि॑या॒नो अश्वो॒ न सोतृ॑भो ३ म् ॥

` यन्ते॑ स्वधावन्त्स्व॒दय॑न्ति धे॒नवः सदा॑ पीपेथ दा॒शुषे॑ ।

उ॒द्रीव॑ वज्रिन्नव॒तो व॑सुत्वनेन्द्र॒ कण्वेषु रा॒तयो॑३म् ॥

इन्द्रो॑ विश्वं॑ विराजतो ४ म् ॥५ ॥

आ नः॒ सोमे॑ष्वध्व॒रे विभू॑ति॒मक्षि॑ता वसु॒म् ।

उग्रं न वी॒रं नम॒सोप॑सेदि मेया॒नो अत्यो॒ न तौशतो ३ म् ॥

यं ते॑ स्व॒दा॒वन्त्वद॑न्ति गूर्त्तय॑ क्षर॑न्तीन्द धी॒तय॑ः ।

उ॒द्रीव॑ वज्रिन्नव॒तो न स॑चते॒ पा॒रे छ॑न्दयसे॒ हवोइ॑म् ॥

प्र चैतन॒ प्र चैतयो ४ म् ॥६ ॥

यर्द्ध नूनं यद्वा॑ य॒ज्ञ ओजो॒ वात॑स्य॒ पिप्र॑ति ।

र॒थि॒रा ह॑र॒यो ये ते॑ अ॒स्त्रिषि॒ यद्वा॑ पृथि॒व्या मनो॑३म् ॥

अतो॑ नो य॒ज्ञ मा॒श्रुभि॑र्महे मते येभिः॒ः स्वः॑ प॒रीय॑से ।

योभि॒र्न दस्युं मनु॑षो नि॒घोष॑य उ॒ग्र उ॒ग्रेभि॒राग॑हो ३ म् ॥

इन्द्र॑ द्यु॒म्नाय॑ न॒ इषो॑म् ॥७ ॥

यद्धे नूनं प॑रा॒वति॒ वाता॑ इ॒व प्र॒स॒क्षिण॑ः ।

अ॒जि॒रासो॒ हर॑यो॒ ये त॑ आ॒शवो॒ य॑द्धा पृथि॒व्या॑ दि॒वो ३ म् ॥

यु॒जा॒न इ॑न्द्र॒ हरि॑भिर्महे मते येभि॒र्विश्च॒ स्व॑र्दे॒शे ।

येभि॒रप॑त्यं॒ मनु॑षः प॒रीय॑स ऋष्व ऋ॒ष्वेभि॒रा ग॑हो ३ म् ॥

रा॒ये वाजा॑य वज्रिवो॒४म् ॥८ ॥

ए॒ताव॑त॒स्त ईमहे॒ दीर्घनी॑थो॒ दम॑नसि ।

यथा॒ कण्वे॑ मघ॒वन् मेधैँ अध्व॒र इन्द्र॑सुम्न॒स्य गोमतो ३ म् ॥

यथा॒ प्रावो॑ मघव॒न् मेध्या॑तिथं मयि॑ गो॒त्रं ह॑रि॒नय॑म् ।

यथा॒ गोश॑से॒ असि॑षासो अद्रिवो॒ यथा॒ नीपा॑तिथं धनो॑३म् ॥

शवि॑ष्ठ वज्रिन्नृञ्जस ४ म् ॥९ ॥

ए॒ताव॑त॒स्ते॒ वसो यथा॑ प॒क्थे दश॑व्रजे ।

यथा॒ कण्वे॑ मघवन् श॒सद॑स्यवि वि॒द्याम॑ शूर नव्य॑सो ३ म् ॥

यथा॒ प्राव॒ एत॑शं॒ कृ॒त्वो॒ धन इन्द्र॒ गोम॒द्धिरण्यवत् ।

यथा॒ गोश॑र्य॒ अस॑नोजिश्व॒नि यथा॒ वनं॒ दश॑न॒जो ३ म् ॥

महि॑ष्ठ वज्रिन्नृञ्जसो॑४म् ॥१० ॥

यथा॒ मनः॑ सांव॑रणा॒वि॑न्द्र सुवा॒ने॒ अम॑न्दथाः ।

पृष॑ते॒ मेध्ये॑ मात॒रिश्वनि सोम॑मि॒न्द्रापि॑बः सु॒तो ३ म् ॥

नीपा॑तिथौ मघव॒न्मेध्या॑तिथा॒ स्यू॑मरश्मा॒वृज॑नसि ।

यथा॒ सोम॒ द॑शशिने॒ दशा॑ण्ये॒ पुष्टि॑णो॒ श्रुष्टि॑गा॒ सचोम् ॥

चिकित्वो अ॒भि नो॑ नयो ४ म् ॥११ ॥

यथा॒ मनो॑ विव॑स्वति॒ शया॑नं॒ जिन॒मुर्द्धतम् ।

पा॒र्षुदवा॒णःप्रस्क॑ण्वं॒ सम॑सादय॒त् सोमे॑ श॒क्रापि॑बः सु॒तोश्म् ॥

यथा॑ त्रि॒ते छन्द॑ इन्द्र॒ जुजो॑षसि त्वोतो॒ दस्य॑वे॒ वृत॑ः ।

स॒हस्र॑ण्यसिषाम॒द्गवा॒ मृषि॒रायौ मा॑दयसे॒ सचोइ॑म् ॥

इन्द्रो॑ विदे॒ तमु॑स्तु॒षो ४ म् ॥१२ ॥

य उ॒क्थेभिर्न् विन्ध॒र्ते वार्जे वांजिञ्छतक्रतो ।

यस्य॒ त्वमि॑न्द्र॒ स्तोमे॑षु चा॒कन॒श्चिकिद्य ऋषि॒चोद॑नो ३ म् ॥

इन्द्र॒ त मच्छ॑ वद॒ नव्य॑स्या म॒ती जुहू॒मसि॑ श्रव॒स्यवः॑ः ।

तं त्वा॑ व॒यं सुदुघा॑मिव गो॒दु॒र्होऽविष्यन्तं॒ न भोज॑सो ३ म् ॥

त॒ मृ॒तये॑ ह॒वामो ४ म् ॥१३ ॥

य उ॒क्था केव॑ला दुधे त्रि॒धातु॑मुत्त॒मे पदे॒ ।

यस्मा॑ अ॒र्कं सप्तशीर्षाण मा॒न॒चुर्यः सो॑मं धृषि॒ता पिबोईम् ॥

।

व॒यो ३ म् ॥

हवामहे ।

व्र॒जो ३ म् ॥

अया॑मन्नु॒ग्रो म॒घवा॑ पु॒रूवसुः सु॒ताव॑न्तो हवामहे ।

तं त्वा॑ व॒यं म॑घवन्निन्द्र गिर्वणो गोरश्व॑स्य॒ प्रदा॑तु॒नो ३ म् ॥

क्रतु॑श्छन्द ऋ॒तं बृ॒हो ४ म् ॥१६ ॥

उपा॑पेन्नु म॑घव॒न् भूय॒ इन्नु ते॒ कण्वच्छ॑णुधी हव॑म् ।

अ॒स्माकं॑ गिर॑ उ॒त सु॑ष्ट॒तिं व॑सो दा॒ानं॑ दे॒वस्य॑ पृच्यतोइम् ॥

स न॑ः पर्ष् दति॒स्त्रघो ४ म् ॥१७ ॥

क॒दा च॒न प्र यु॑च्छसि व॒षैः शुष्णं निषो॒षय॑न् ।

प यो॒ न॑न॒क्षे अ॒भ्योज॑सा॒ क्रिवि॑मु॒भे निपा॑सि॒ जन्म॑नो ३ म् ॥

तुरीया॑दित्य॒ हव॑नं त इन्द्रि॒यमादिज्ज॑निष्ट॒ पार्थिवः ।

य॒देदस्त॑म्भीत् प्र॒थय॑न्ना॒मं॒ दिव॒ मा त॑स्थाव॒मृ॑तं दि॒वो ३ म् ॥

पूर्वस्य॒ यत्ते॑ अद्रिवो ४ म् ॥१८ ॥

यस्या॒यं विश्वा॒ आर्य॒ः सं क्षो॒णी समु॒ सूर्यम् ।

स मिन्द्रो॒ यो॑ बृह॒तीर॑धूनुत॒ दास॑ः शेवधि॒पा अरो ३ म् ॥

तिरश्चंद॒र्ये रुश॑मे॒ पवी॑ रवि॒ सोमा॒ इन्द्र॑ ममन्दिषुः ।

सं॒शु॒ क्रास॒ः शुच॑य॒ः सङ्गवा॑शिर॒स्तुस्येत् सो अ॑ज्यते रयो॒३म् ॥

सुम्न आ धैहि नो वसो ४ म् ॥१ ९ ॥

अस्ता॑वि॒ मन्म॑ पू॒र्व्यं विप्रा॑सो अ॒र्क मा॑नृचुः ।

तु॒र॒ण्यवो॒ मधु॑मन्तं घृत॒श्च॑तं॒ बह्येन्द्रा॑य वोचतो ३ म् ॥

पू॒र्वीर्ऋतस्य॑ बृह॒तीर॑नूषतास्मे सु॑वा॒नास॒ इन्द॑वः ।

अ॒स्मे र॒यिः प॑प्रथे॒ वृष्ण्यं॒ शव॒ः स्तो॒तुर्मेधा अ॑सृक्षतो ३ म् ॥

पू॒र्त्तः श॑विष्ठ श॒स्यतो॒४म् ॥२० ॥

इन्द्र मत्स्व ।

ईम॑हो ३ म् ॥

।

॥

ते स्तोम॑न्त॒ ऊर्ज मावन् घृत॒श्चत॑ वाज॒यन्तो॑ हवामहे ।

तं त्वा॑ व॒यं ह॑र्यश्वं॑ शतक्र॑तुं पा॒रासो॑ नक्षन् श्रीतिभो ३ म् ॥

न नो॒ जन॑स्य वृत्रहो ४ म् ॥२२ ॥

आ नो॒ विश्वे॑षा॒ रस॒म॑वन्तु॒ स॒प्त सिन्ध॑वः॑ ।

पू॒षा विष्णुर्हव॑नं मे॒ सर॑स्वती मध्वः॑ सिञ्च॒न्त्वद्र॑यो ३ म् ॥

ये प॑रा॒वति॑ सुन्वि॒रे जने॒ष्वा शृ॒णोतु॑ पृथि॒वी हव॑म् ।

आपो॒ वातः॒ पर्व॑तासो॒ वन॒स्पति॑र्ये अ॑र्वा॒वतीन्द॑वो ३ म् ॥

सम॒न्ये॑षु ब्र॒वाव॑हो॒हो॒४म् ॥२३ ॥

आ नो॒ विश्वे॑ स॒जोष॑सो॒ विश्वे॑ सन्व॒न्त्वा व॑सु ।

विश्वा॒ द्वेषो॑सि ज॒हि चाव॒ चकृ॑धि॒ देवा॑सा॒ मन्त॒नोप नो॑३म् ॥

वस॑वो रु॒द्रा अव॑से न॒ आ ग॑मन् यत्र॒ सोम॑स्य त॒म्परि॑ ।

शीष्टेषु चित्ते मदि॒रासो॑ अ॒शव॒ः शृ॒ण॑न्तु॒ म॒रुतो॒ हवोइ॑म् ॥

शूरो॒ यो गोषु गच्छ॑तो॒४म् ॥२४ ॥

इन्द्र॒ नेदी॑य॒ एदि॑हि वाज॒ आ व॑क्षि सुक्रतो ।

आजि॑पते नृपते॒ त्वमिद्धि नो॑ मि॒तमे॑धाभिरू॒तिभोईम् ॥

आ श॑न्तम॒ शन्त॑माभि॑िर॒भिष्ट॑भिः सस॒वा॑सो॒ विश्वा॑ण्विरे ।

वी॒ती होत्रा॑भिरु॒त दे॒ववी॑तिभिरा स्वा॑पे स्वा॒पिभोईम् ॥

सखा॑ सु॒शेवो अर्द्वयो ४ म् ॥२५ ॥

यदि॑न्द्र॒ राधा॒ अस्त॑ि ते कृ॒धि प्र॒जास्वा भ॑गम् ।

आजि॒तुरं सत्प॑ति॒ विश्व॒च॑र्षणिं माघा॒नं मघवत्तमो ३ म् ॥

तेन॑ नो बोधि सध॒माद्या॑ वृधे कर्तुं ओ नुषक् ।

' प्रसूति॑रा॒ शची॑भि॒र्ये त॑ उ॒क्थिनो॒ भगा॑दा॒नाय॑ वृ॒त्रहो ३ म् ॥

ए॒वा॒ ह्येवैर्वा हि देवा॒४म् ॥२६ ॥

यस्ते॒ साधि॒ष्ठोऽव॑से॒ त्वम॒स्माकं॑ शतक्रतो ।

व॒यं त इ॑न्द्र॒ स्तोमे॑भिर्विधेम॒ ते स्या॑म॒ भरे॑षु तो ३ म् ॥

व॒यं होत्रा॑भिरु॒त दे॒वहू॑तिभिः प्रस्क॑ण्वाय॒ नि तौशय ।

महि॑स्थूरं श॑श॒यं राघो अह॑यं॑ सस॒वा॑सो॑ मनामहो ३ म् ॥

आयो मन्या॑य म॒न्यवो॒४म् ॥२७ ॥

सन्ति॒ ह्य॑१र्य आ॒शिष आ॒जिं यामि स॒दा॒तिभि॑ः ।

अ॒हं हि ते॑ हरिवो॒ ब्रह्म॑ वाज॒यु॒रिन्द्र॒ आयु॑र्जना॑नो ३ म् ॥

अस्मा॑न् रक्षस्व मघव॒न्नुपाव॑से ग॒व्युरग्रे मशीनाम् ।

त्वा मि॒देव तमसे॒ सम॑श्व॒युषु॑ क्षस्व॑ पि॒प्युषी॒ मिषो॑३म् ॥

उपा॒ मन्या॑य म॒न्यवो॑४म् ॥२८ ॥

श॒तानी॑का हे॒तयो॑ अस्य दुष्टि॒रा॒ इन्द्र॑स्य स॒मिषो॑ म॒हीः ।

यो ज॑रि॒तृभ्यो॑ म॒घवा॑ पु॒रू॒व॑सुः स॒हस्र॑णेव॒ शिक्ष॑तो ३ म् ॥

इन्द्रो॑ वि॒श्वस्य गोपतो ४ म् ॥१ ॥

प्र सु॒श्रुतं सु॒राध॑स॒मचा॑ श॒क्रम॒भिष्ट॑ये ।

गरेरि॑व॒ प्र रस अस्य पिन्वते॒ दर्गाणि पुरु॒ भोज॑सो ३ म् ॥

श॒तानी॑केव॒ प्र जि॑गाति धृष्णुया हन्ति॑ वृ॒त्राणि॑ दा॒शुषे॑ ।

यः सु॑न्व॒ते स्तु॑व॒ते काम्यं॒ वसु॑ स॒हस्र॑णेव॒ मंहि॑तो ३ म् ॥

इन्द्रो विश्वस्य भूपतो ४ म् ॥२ ॥

आ त्व॑ सु॒तास॒ इन्द॑वो मदा ये ईन्द्र गिर्वणः ।

आ त्वा॑ वसो॒ हव॑मानास॒ इन्द॑व॒ उप॑ स्तो॒त्रेषु॑ दधिरो ३ म् ॥

अ॒ने॒हसं वो॒ हव॑मानमू॒तये॒ मध्वः॑ क्षरन्ति धी॒तय॑ः ।

आपो॒ नु व॑ञ्चि॒न्नन्वो॒क्य॑सः पृ॒णन्ति॑ शूर राध॑सो ३ म् ॥

इन्द्रो॑ विश्वस्य चेतनो ४ म् ॥३ ॥

यदी॑ सु॒तास॒ इन्द॑वो॒ऽभि प्रि॒य मम॑न्दिषुः ।

आ यथा॑ मन्दसा॒नः क॒रासि॑ नः प्र क्षुद्रेव॒ त्मना॑श्च॒षो ३ म् ॥

अ॒ने॒हसः॑ प्र॒तर॑णं वि॒वस॑ण॒ मध्वः॒ः स्वादि॑ष्ठमी॑ पिब ।

आपो॒ न धा॑सि॒ सव॑नं॑ म॒ आ व॑सो॒ दुघा॑इ॒वोप॑ दा॒शुषो ३ म् ॥

इन्द्रो॑ विश्व॒स्य राजतो ४ म् ॥४ ॥

आ नः॒ः स्तोम॒मुप॑ इ॒वर्द्धया॒नो अश्वो॒ न सोतृभिः ।

उ॒द्रीव॑ वज्रिन्नव॒तो वसु॑त्व॒ना सदा॑ पीपेथ दा॒शुषोद॑म् ॥

न वी॒रमु॒ग्रं विवि॑चिं धन॒स्पृतं॒ राध॑सो म॒हः ।

अन्ते॑ स्वधावन्त्स्व॒दय॑न्ति धे॒नव॒ इन्द्र॒ कण्वेषु॑ रा॒तयोइ॑म् ॥

इन्द्रो विश्वं विराजतो ४ म् ॥५ ॥

आ नः सोमे॑ स्वध्व॒र इ॑या॒नो अत्यो॒ न तो॑शते ।

उ॒द्रीव॑ वज्रिन्नव॒तो न स॑ञ्चते॒ क्षर॑न्तीन्द्र धी॒तयो ३ म् ॥

उग्रं न वी॒रं नम॒सोप॑ सेदम॒ विभू॑ति॒मक्षि॑ता वसु॒म् ।

यन्ते॑ स्वदा॒वन्स्वदन्ति॑ि गूर्त्तयः॑ पा॒रे छ॑न्दयसे॒ हवोइ॑म् ॥

प्र चैतन॒ प्रचे॑तयो ४ म् ॥६ ॥

यद्धे नूनं यद्वा॑ पृथि॒व्यामधि॑ ।

येभि॒र्न दस्यु॒ मनु॑षो नि॒घोष॑यो॒ येभिः॒ः स्वः॑ परि॒य॑सो ३ म् ॥

र॒थि॒रासो॒ हर॑यो॒ ये ते॑ अ॒स्त्रिध॒ ओजो॒ वा॑तस्य॒ विप्र॑ति ।

अतो॑ नो य॒ज्ञमा॒शुभि॑र्महेमत उ॒ग्र उ॒ग्रेभिरा ग॑हो ३ म् ॥

इन्द्र॑ द्यु॒म्ना॑ न॒ इषो॑४म् ॥७ ॥

यद्ध नूनं प॑रा॒वति॒ यद्वा॑ पृथि॒व्या॑ दि॒वि ।

येभि॒रप॑त्यं॒ मनु॑षः प॒रीय॑से॒ येभि॒र्विश्वं॒ स्व॑र्दृशो ३ म् ॥

अ॒जरा॑सो॒ हर॑यो॒ ये त॑ आ॒श॑वो॒ वाता॑ इ॒व प्रस॒क्षिणः ।

युजा॒न इ॑न्द्र॒ हरिभि॑िर्मदेमत ऋ॒ष्व ऋ॒ष्वेभि॒राग॑हो ३ म् ॥

रा॒ये वाजा॑य वज्रिवो॒४म् ॥८ ॥