श्रीगणेशाय नमः।

𑁍𑁍𑁍

विषय सूची

• विषयपृष्ठ
• II 2 33-3-17 चरैवेति 11 eft: 11 विद्याभवन प्राच्यविद्या ग्रन्थमाला २७ ९ * ऋग्वेदीयम् ऐतरेयब्राह्मणम् ( उत्तरार्द्धम् ) सायणभाष्योपेतम् सविमर्श ' शशिप्रभा… 1–10
• प्रथमोऽध्यायः प्रथमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ८६ ९ भवत कुरूप हो जाओ ' विरूपाः भवतः ' इति कुरूप हो जाओ ऐसा कहकर भवन्तः आयन् अपने स्वरूप में… 11–20
• प्रथमोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ८७ ९. पृचा घृतावृधेति पुनरावृत्तं पुनर्निनृत्तं तृतीयेऽहनि तृतीयस्याह्नो रूपम् । ९… 21–30
• प्रथमोऽध्यायः तृतीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ८८ ९ तदन्नाद्यस्य यजमानं दधाति । ११ । हिन्दी - ( आज्यशस्त्र में न्यूङ्ख के स्थान - विशेष का विधान… 31–40
• प्रथमोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ८ ९९ जिस ( छन्द ) में निविद्धीयते निविद् ( पदसमूह ) प्रक्षिप्त होते हैं, तद् एतत् छन्दः वह यह छन्द… 41–50
• द्वितीयोऽध्यायः प्रथमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ० ९ एकस्तृचस्त्रिभिः पर्यायैरावर्तनीयः; तत्र प्रथमायास्त्रिः पाठः; द्वितीयायाः पञ्चकृत्वः पाठः,… 51–60
• द्वितीयोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ १ ९ रथन्तरं ह्येतदहरायतनेन । ७ । हिन्दी – ' अभि त्वा शूर नोनुम ' इति यह रथन्तरस्य योनिमनु… 61–70
• द्वितीयोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ २ ९ अथ पश्चमः खण्डः सा ० भा ० – अथ सवनद्वये कांञ्चिदृग्विशेषान् विधत्ते-( प्रातः… 71–80
• द्वितीयोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ३ ९ जयतिधातुरेकं लिङ्गम्; किञ्च जयस्य युद्धावसानत्वाज्जितमिति शब्दोऽन्तप्रतिपादकः,… 81–90
• द्वितीयोऽध्यायः नवमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ४ ९ तद्यदेते सूक्ते ' षष्ठेऽहनि शंसति, यज्ञस्य प्रज्ञात्यै, स्वर्गस्य लोकस्यानुख्यात्यै । ५… 91–100
• तृतीयोऽध्यायः प्रथमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ५ ९ से युक्त हो, यत् प्रथमे पदे देवता निरुच्यते जिस ( मन्त्र ) के प्रथम पाद में देवता निर्दिष्ट… 101–110
• तृतीयोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ६ ९ पिबशब्दलिङ्गकं प्रगाथान्तरं विधत्ते— ' पिबा सुतस्य रसिन इति सामप्रगाथः, पिबवान् सप्तमेऽहि… 111–120
• तृतीयोऽध्यायः तृतीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ७ ९ स्याह्नो रूपम् । १२ । हिन्दी – ( पुन: ' महत् ' शब्द से युक्त अन्य सूक्त को दिखला रहे हैं - )… 121–130
• तृतीयोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९ ८ ९ छन्द वाले हैं । एषः त्र्यहः यह तृतीय त्र्यह गायत्रतृतीयसवनः गायत्री से सम्बन्धित तृतीय सवन… 131–140
• चतुर्थोऽध्यायः द्वितीयः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ९९९ । इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये ' वेदार्थप्रकाशे ' ऐतरेयब्राह्मण-भाष्ये… 141–150
• चतुर्थोऽध्यायः तृतीयः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०० ९ कृष्णमण्डलस्थानीयाश्च्छन्दोमाः, कनीनिकागतेन्द्रियस्थानीयं दशममहः… 151–160
• चतुर्थोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०१ ९ सा ० भा ० — साङ्गवेदाध्ययन - तदर्थानुष्ठानशीलः ' अनूचानः '… 161–170
• चतुर्थोऽध्यायः षष्ठः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम् ः १०२ ९ वाले! त्वम् तुम अस्माकं नाम्ना हमारे दिये गये अन्न से अथवा नामख्यापन से द्यां गच्छ ( उस )… 171–180
• पञ्चमोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०३ ९ प्रतिष्ठितेन और पशुओं से प्रतिष्ठित अग्निहोत्रेण अग्निहोत्र के द्वारा राष्नोति समृद्ध होता… 181–190
• पञ्चमोऽध्यायः तृतीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०४ ९ जुहोति । १० । हिन्दी – ( उक्तार्थ के वेदनपूर्वक अनुष्ठान की प्रशंसा कर रहे हैं - ) यः एवं… 191–200
• पञ्चमोऽध्यायः पञ्चम: खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०५ ९ सा ० भा ० — यदिदमादित्यस्यैकातिथित्वं ' तत् ' तस्मिन्नर्थे काचिद् ‘ गाथा ' सर्वैर्गातुं… 201–210
• पञ्चमोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्:: १०६ ९ विद्यायै इन तीनों विद्याओं ( वेदों ) में यत् शुक्रम् जो ( व्याहृतित्रयरूप ) सारतत्व था तेन… 211–220
• पञ्चमोऽध्यायः नवमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०७ ९ हिन्दी – ( ब्रह्मा के कार्य को बतला रहे हैं - ) तस्मात् इसी कारण यदि यज्ञे यदि यज्ञ में ऋक्तः… 221–230
• प्रथमोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १०८ ९ ( पाषाणस्तुतिविधि:) तदाहुः कथमभिष्टुयादित्यक्षरशा ३ः, चतुरक्षरशा ३ः, पच्छा ३ः, अर्धर्चशा… 231–240
• अथ षष्ठपञ्चिकायां द्वितीयोऽध्यायः [ अथ सप्तविंशोऽध्यायः ] प्रथमः खण्डः सायणभाष्यम्— ग्रावस्तोतोष्णीषसमावेष्टितमूर्धा मन्त्रैरन्यैरर्बुदसूक्तं विपृणक्ति… 241–250
• द्वितीयोऽध्यायः तृतीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११० ९ एवैतयाऽहरहर्निह्वयन्ते; न हैषां विहवेऽन्य इद्राग्नी वृङ्क्त, यत्रैवं विद्वानच्छावाक… 251–260
• द्वितीयोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्:: १११ ९ अनवानं प्रातःसवने यजेत् । ६ । हिन्दी— ( प्रात: सवन में याज्या इत्यादि के मध्य में अवसान न… 261–270
• तृतीयोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११२ ९ मध्विति होता यजतीन्द्र त्वा वृषभ वयमिति ब्राह्मणाच्छंसी, नानादेवत्याभिरितरे; कथं… 271–280
• तृतीयोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] " सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११३ ९ कास्वेव स्तुवते ' I । अथैवं सति कस्मात् कारणात् पवमानस्तोत्रस्यार्भवत्वमाचक्षते? इति… 281–290
• तृतीयोऽध्यायः षष्ठः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११४ ९ ' सा ० भा ० – ' अथ ' मैत्रावरुणादीनां त्रयाणामुपचरितं द्वितीयशस्त्रसंपादनानन्तरं ब्रह्म-वादी… 291–300
• तृतीयोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११५ ९ ( परिधानीयानां छन्दोविषये प्रश्नोत्तरे ) अथाह यज्जागतं वै तृतीयसवनमथ कस्मादेषां त्रिष्टुभः… 301–310
• चतुर्थोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्:: ११६ ९ अथ द्वितीयः खण्डः सा ० भा ० – अथ संपातनामकानि सूक्तान्याख्यायिकया दर्शयति-(… 311–320
• चतुर्थोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११७ ९ हिन्दी - अथ इस ( विराट् के आवपन ) के बाद यानि अहानि महास्तोमानि जो दिन महास्तोम ( सप्तदश… 321–330
• चतुर्थोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम् ः ११८ ९ भवन्ति । ' तानि ' सूक्तानि शान्तानि भूत्वा ' एनान् ' यजमानान् स्वर्गं लोकम् ' अभिवहन्ति '… 331–340
• चतुर्थोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: ११ ९ ७ सा ० भा०- -'शुनं हुवेमेति ' यस्यामृचि श्रूयते सा ' शुनंहुवीया '… 341–350
• चतुर्थोऽध्यायः अष्टमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम् ः १२०७ द्वितीयसूक्तेऽपि ऋग्द्वयमेवमाम्नातम्— प्र सु श्रुतं सुराधसमार्चा शक्रमभिष्टये… 351–360
• चतुर्थोऽध्यायः दशमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२१७ एकाहिक मन्त्रों के साथ ) शंसन करना चाहिए अथवा न संशंसेत् शंसन नहीं करना चाहिए… 361–370
• पञ्चमोऽध्यायः प्रथमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२२७ ‘ अधिष्कन् ' अध्यस्कन्दत्, तदानीमेव ' क्ष्मया ' भूम्या स्वदुहित्रा ' संजग्मानः ' सङ्गं… 371–380
• पञ्चमोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२३७ हिन्दी – ( सूक्तगत छन्द की प्रशंसा कर रहे हैं - ) सः वह सूक्त पाङ्कः भवति पति ( छन्द ) वाला… 381–390
• पञ्चमोऽध्यायः षष्ठः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२४७ ‘ सर्वः ’ सम्पूर्णाङ्गः सकृदेव ' न वै सम्भवति ' नैवोत्पद्यते… 391–400
• पञ्चमोऽध्यायः षष्ठः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२५७ दिशाओं को सम्पादित करके तासु प्रजाः प्रतिष्ठापयति उनमें प्रजाओं को प्रतिष्ठापित करता है… 401–410
• पञ्चमोऽध्यायः अष्टमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२६७ सा ० भा ० - – सूत्रकारेण ' आदित्या ह जरितङ्गिरोभ्यो दक्षिणामनयन्निति सप्तदश पदानीति ’ ' योऽयं… 411–420
• पञ्चमोऽध्यायः नवमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२७७ ऐक्षन् इच्छा किया । सा ० भा ० — हे ‘ अङ्गिर: ’, जातावेकवचनम्; अङ्गिरोऽभिधमहर्षिजाते ‘ इदम्… 421–430
• पञ्चमोऽध्यायः दशमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १२८५ हुर्नैव संशंसेत्, स्वर्गों वै लोकः षष्ठमहरसमायी वै स्वर्गो लोकः, कश्चिद्वै स्वर्गे लोके समेतीति;… 431–440
• अथ सप्तमपञ्चिकायां द्वितीयोऽध्यायः [ अथ द्वित्रिंशोऽध्यायः ] प्रथमः खण्डः सायणभाष्यम्— सत्रिणां वर्णितं कार्यं प्रायश्चित्तं ब्रवीत्यथ… 441–450
• द्वितीयोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३०५ हिन्दी – ( एकादश प्रश्नोत्तर ) ( प्रश्न - ) तदाहुः उस विषय में ( कुछ वेदज्ञ ) प्रश्न करते… 451–460
• द्वितीयोऽध्यायः षष्ठः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३१५ ' अक्रन्ददग्निस्तनयन्निव द्यौर्'- ' अधा यथा नः पितरः परास ' इत्याहुतिं ' वाऽऽहवनीये… 461–470
• द्वितीयोऽध्यायः अष्टमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्:: १३२५ प्रायश्चित्त है । सा ० भा ० — आहिताग्नेः स्नानमन्तरेणाग्निहोमे ' वरुण ' - गुणकोऽग्निः… 471–480
• द्वितीयोऽध्यायः दशमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३३५ इयात् प्राप्त करके ( सूर्य ) अस्त है तथा अभ्युदियात् अभिलक्षित करके. ( सूर्य ) उदित होता है सा… 481–490
• तृतीयोऽध्यायः प्रथमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम् ः १३४५ तृतीयां गाथामाह— शश्वत् पुत्रेण पितरोऽत्यायन् बहुलं तमः… 491–500
• तृतीयोऽध्यायः तृतीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३५५ ( नीतिज्ञों से ) सुना है । वरो जनः ( विद्या इत्यादि में ) श्रेष्ठ ( एक ही स्थान पर रहने वाला )… 501–510
• तृतीयोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३६५ इति; सोऽग्निं तुष्टावात उत्तराभिर्द्वाविंशत्या । ७… 511–520
• तृतीयोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३७५ अथ ह विश्वामित्रः पुत्रानामन्त्रायामास-मधुच्छन्दाः शृणोतन ऋषभो रेणुरष्टकः… 521–530
• अथ सप्तमपञ्चिकायां चतुर्थोऽध्यायः [ अथ चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ] प्रथमः खण्डः सायणभाष्यम्— शौन: शेपप्रसङ्गेन याः क्रिया राजकर्तृकाः… 531–540
• चतुर्थोऽध्यायः चतुर्थः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १३ ९ ५ दमस्तु । अनेन मन्त्रेणाऽऽहवनीये चतुर्गृहीतमाज्यं जुहुयात्… 541–550
• चतुर्थोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४०५ क्षत्त्रियपरत्वेनोहनीयः; आहोस्विदविकृत एव पठनीयः ' इति प्रश्नाभिप्रायः… 551–560
• पञ्चमोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४१५ सुनो — यन्त्र देवताः जब देवताओं ने इन्द्रम् इन्द्र को पर्यवृञ्जन् ( पाँच अपराधों के कारण… 561–570
• पञ्चमोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्:: १४२५ इव ' स्थिर एव भवति । तस्मादस्त्युभयोः साम्यम्… 571–580
• पञ्चमोऽध्यायः अष्टम: खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्:: १४३५ ( नाराशंससंज्ञकचमसस्य प्रयोगविधानम् ) तद्यत्रैतांश्चमसान् सादयेयुस्तदेतं यजमानचमसं सादयेत्,… 581–590
• प्रथमोऽध्यायः प्रथमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४४५ स्ताद् ब्रह्म पूर्ववर्ती ब्राह्मणजाति वाला मे राष्ट्रम् मेरा राष्ट्र उग्रम् अव्यथम् असत् उग्र… 591–600
• प्रथमोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४५५ भी ओज, क्षत्रियत्व और वीर्य - स्वरूप है अतः एनम् इस ( यजन करने वाले राजा ) को ओजसा क्षत्रियेण… 601–610
• द्वितीयोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४६३ मेष्ठ्याय राज्याय माहाराज्यायाऽऽधिपत्याय स्वावश्यायाऽऽ -तिष्ठाया ऽ ऽ रोहामि । ३… 611–620
• द्वितीयोऽध्यायः चतुर्थः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४७३ चतुर्थः खण्डः सा ० भा ० – अभिषेकसाधनानि क्रमेण प्रशंसितुमादावासन्द्यादित्रयं प्रशंसति— (… 621–630
• द्वितीयोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४८३ अन्ततः अन्त में इन्द्रियेण वीर्येण इन्द्रिय और वीर्य से आत्मानम् अपने को समर्थ-यति समृद्ध… 631–640
• द्वितीयोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १४ ९ ३ चतुर्गृहीतास्तिस्र आज्याहुतीरैन्द्रीः प्रपदं जुहोति । ४… 641–650
• तृतीयोऽध्यायः द्वितीयः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १५०३ ( आसन्दी पर बैठा है । सा ० भा ० – ‘ धृतव्रतः ' स्वीकृतनियमो ' वरुणः ' सर्वस्थानिष्टस्य… 651–660
• चतुर्थोऽध्यायः द्वितीयः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १५१३ द्वितीयः खण्डः सा ० भा ० – सम्भारान् विधत्ते— ( क्षत्रियाभिषेकार्थं सम्भारविधानम् ) ( तत्र… 661–670
• चतुर्थोऽध्यायः पञ्चमः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १५२३ विशैः अहोभिः छः और पचीस अर्थात् इकतीस दिनों तक एतेन तृचेन इस ( ' इमा आप: ' ) तृच से एतेन… 671–680
• चतुर्थोऽध्यायः सप्तमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १५३३ गाथा को हि रहे हैं — ) ' भूमिः ह जगौ ' भूमि देवता ने ( विश्वकर्मा के प्रति ) कहा ' इति… 681–690
• चतुर्थोऽध्यायः नवमः खण्ड: ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १५४३ सा ० भा ० — वसिष्ठगोत्रोत्पन्नो ' वासिष्ठः ', सत्यहव्यस्य पुत्रः ‘ सात्यहव्यः ' तादृशो… 691–700
• पञ्चमोऽध्यायः तृतीयः खण्डः ]. सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम्: १५५३ मन्ये पुरोहिता वर्तन्ते । अतः पुरोहितानां बृहस्पत्यनुसारित्वाद् बृहस्पतिमित्यादिपदेन ··… 701–710
• पञ्चमोऽध्यायः पञ्चमः खण्डः ] सायणाचार्यकृतभाष्योपेतम् ः १५६३ हिन्दी - ( उस विषय में दृष्टान्त को कह रहे हैं ) यदा वै म्रियते ( लोक में ) जब ( कोई व्यक्ति… 711–720
• ऐतरेय ब्रामणक्रोडपत्रम् ( स्तोत्रिय: ' ) एह्यूषु वा॑णि॒ ते॑ग्न इ॒त्येत॑रा॒ गिर॑ः । भि॑र्वर्द्धास॒ इन्द्र॑मोदम्… 721–730
• ऐतरेयब्रामणक्रोडपत्रम् १५८३ ए॒ताव॑तस्त ईमह॒ इन्द्र॑ सु॒म्नस्य॒ गोम॑तः । यथा॒ गो॑श॒र्ये असि॑षासो अद्रवो॒ मयि॑ गो॒त्रं ह॑रि॒श्रियोद॑म्… 731–740
• ऐतरेयब्रामणक्रोडपत्रम् १५ ९ ३ आपो॒ नु व॑चि॒न्नन्वो॒क्य॑ सरः॑ पृ॒णन्ति॑ शूर॒ राध॑सो ३ म् । ३ । अ॒ने॒हसो॑ प्र॒तर॑णं वि॒वस॑ण॒ मध्वः॒ः स्वादि॑ष्ठमीं पिब… 741–750
• ! 751–754