पातञ्जल योगप्रदीप - स्वामी ओमानन्द तीर्थ — पृष्ठ 641–650
पातञ्जल योगप्रदीप - स्वामी ओमानन्द तीर्थ · Gita Press · पृष्ठ 641–650
पृष्ठ 641
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
पातञ्जलयोगप्रदीप ] वर्णानुक्रमसूत्रसूची * * [ परिशिष्ट २ वर्णानुक्रमसूत्रसूची तत्त्वसमाससांख्य - सूत्र सूत्र - संख्या पाद पृष्ठ ( 37 ) १ - अथ योगानुशासनम् .... १ १३ ९ सूत्र - संख्या ५- अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्य-पृष्ठ १- अथातस्तत्त्वसमासः शुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ७७ .... ३ २८६ ७ - अध्यात्ममधिभूतमधिदैवं च ९ ० | ११- अनुभूतविषयासम्प्रमोषः स्मृतिः ..... १ १६५ १७- अनुग्रहः सर्गः 2 2 m 5 ३ ९- अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथन्ता ९ ७ २- अष्टौ प्रकृतयः सम्बोधः ७८ ४१८ २ १३- अष्टाविंशतिधाऽशक्तिः १० - अभावप्रत्ययालम्बना वृत्तिर्निद्रा ९ ३ १ १६३ १५ - अष्टधा सिद्धिः १२ - अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः ९ ५ १ १६७ ( TI ) ३ - अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः २२ - एतत् सम्यग् ज्ञात्वा कृतकृत्यः स्यात् । क्लेशाः .... २ २८२ न पुनस्त्रिविधेन दुःखेनाभिभूयते ४ - अविद्याक्षेत्रमुत्तरेषां प्रसुप्ततनु-१०७ विच्छिन्नोदाराणाम् ( च ) .... २ २८३ १८ - चतुर्दशविधो भूतसर्गः ९ ७ | ३७ - अस्तेयप्रतिष्ठायां सर्वरत्नोपस्थानम् २ ४१७ .... ३५ - अहिंसाप्रतिष्ठायां तत्संनिधौ ( त ) १ ९ - त्रिविधो बन्धः वैरत्यागः १०० .... २ ४१६ २० - त्रिविधो मोक्षः ० अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा ३०-१०० .... २१- त्रिविधं प्रमाणम् १०७ यमाः २ ३६८ .... ५ - त्रैगुण्यम् ( ई ) ८५ २३- ईश्वरप्रणिधानाद्वा ( द ) १ ९ ८ १६ - दश मौलिकार्थाः ९ ६ ( उ ) ३ ९ - उदानजयाज्जलपङ्ककण्टकादिष्वसङ्ग ( न ) उत्क्रान्तिश्च १४ - नवधा तुष्टिः ९ ३ ५३४ ३ ( FFE ) ( प ) ४८ ऋतम्भरा तत्र प्रज्ञा ४ - पुरुषः १ २६५ ८० ८ - पञ्चाभिबुद्धयः ९ १ ( ए ) ९ १ | २० - एकसमये चोभयानवधारणम् ९ - पञ्च दृग्योनयः ४ ५७७ ९ २ ४४ - एतयैव सविचारा निर्विचारा च सूक्ष्मविषया १०- पञ्च वायवः २५ ९ १ ११ - पञ्च कर्मात्मानः व्याख्याता ९ २ १३ - एतेन भूतेन्द्रियेषु धर्मलक्षणावस्थापरिणामा १२- पञ्चपर्वा अविद्या ९ २ ४८ ९ व्याख्याताः ३ ( स ) ( क ) ६- संचरः प्रतिसंचरः ८ ९ .... ३० - कण्ठकूपे क्षुत्पिपासानिवृत्तिः ५२ ९ ( ष ) ७ - कर्माशुक्लाकृष्णं योगिनस्त्रिविध-३- षोडश विकाराः ७८ मितरेषाम् पातञ्जलयोग - सूत्र ५६१ २१ - कायरूपसंयमात्तद्ग्राह्यशक्तिस्तम्भे पाद ( अ ) चक्षुःप्रकाशासम्प्रयोगेऽन्तर्धानम् ३ १२ - अतीतानागतं स्वरूपतोऽस्त्यध्व-५२० .... ५६८ | ४२ - कायाकाशयोः सम्बन्धसंयमाल्लघु-भेदाद्धर्माणाम् ४ ( ६०४ )
पृष्ठ 642
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
परिशिष्ट २ ] वर्णानुक्रमसूत्रसूची:* * [ पातञ्जलयोगप्रदीप पाद पृष्ठ सूत्र - संख्या सूत्र - संख्या पाद पृष्ठ ५४० | ४८ - ततो मनोजवित्वं विकरणभावः तूलसमापत्तेश्चाकाशगमनम् ३ .... ४३ - कायेन्द्रियसिद्धिरशुद्धिक्षयात्तपसः प्रधानजयश्च .... ३ ५४७ ४१ ९ २ .... ३२ - ततः कृतार्थानां परिणामक्रम-३१ - कूर्मनाड्यां स्थैर्यम् ५२ ९ .... ३ समाप्तिर्गुणानाम् २२ - कृतार्थं प्रति नष्टमप्यनष्टं तदन्य-४ ५ ९ ० ३० - ततः क्लेशकर्मनिवृत्तिः ... ४ ३३७ साधारणत्वात् २ ५८ ९ ३५०७ | ५२ - ततः क्षीयते प्रकाशावरणम् २ १५ - क्रमान्यत्वं परिणामान्यत्वे हेतुः ४५४ .... ५५ - ततः परमा वश्यतेन्द्रियाणाम् २४ - क्लेशकर्मविपाकाशयैरपरामृष्टः २ ४५५ १२ - ततः पुनः शान्तोदितौ तुल्यप्रत्ययौ पुरुषविशेष ईश्वरः १ १ ९ ८ चित्तस्यैकाग्रतापरिणामः १२ - क्लेशमूलः कर्माशयो दृष्टादृष्टजन्म-.... ३ ४८ ९ २ ९ - ततः प्रत्यक्चेतनाधिगमो-वेदनीयः २ २ ९ २ ऽप्यन्तरायाभावश्च १ २१६ ( ग ) ३६ - ततः प्रातिभश्रावणवेदनादर्शा-४७ - ग्रहणस्वरूपास्मितान्वयार्थवत्त्वसंयमा-स्वादवार्ता जायन्ते दिन्द्रियजयः ३ ५४६ ५३२ १६ - तत्परं पुरुषख्यातेर्गुणवैतृष्ण्यम् ११७२ ( च ) ३२ - तत्प्रतिषेधार्थमेकतत्त्वाभ्यासः २७ - चन्द्रे ताराव्यूहज्ञानम् १ २१ ९ ३ ५२८ २ - तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम् २२- चितेरप्रतिसंक्रमायास्तदाकारापत्तौ ३ ४७८ .... स्वबुद्धिसंवेदनम् ६ - तत्र ध्यानजमनाशयम् ४ ५६० ५७ ९ ४ .... २५ - तत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम् २१- चित्तान्तरदृश्ये बुद्धिबुद्धेरतिप्रसङ्गः १ २०२ ५७८ | ४२ - तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः स्मृतिसंकरश्च ४ संकीर्णा सवितर्का समापत्तिः १ २५५ ( ज ) १३ - तत्र स्थितौ यत्त्रोऽभ्यासः १ - जन्मौषधिमन्त्रतपःसमाधिजाः १६८ १ ८ - ततस्तद्विपाकानुगुणानामेवाभि-सिद्धयः ४ ५५५ व्यक्तिर्वासनानाम् . ९ - जातिदेशकालव्यवहितानामप्यानन्तर्यं ४ ५६२ ८ - तदपि बहिरङ्गं निर्बीजस्य स्मृतिसंस्कारयोरेकरूपत्वात् ३ ४८५ ५६२ .... ४ २५ - तदभावात्संयोगाभावो हानं तद् ३१ - जातिदेशकालसमयानवच्छिन्नाः सार्वभौमा महाव्रतम् दृशेः कैवल्यम् २३४८ २ ३७३ .... २१ - तदर्थ एव दृश्यस्यात्मा ५३ - जातिलक्षणदेशैरन्यतानवच्छेदात् १३३६ २ तुल्ययोस्ततः प्रतिपत्तिः .... ३ ५५२ २४ - तदसंख्येयवासनाभिश्चित्रमपि परार्थं २ - जात्यन्तरपरिणामः प्रकृत्यापूरात् संहत्यकारित्वात् .... ४ ५५६ .... ४ ५८५ ( त ) ३ - तदा द्रष्टुः स्वरूपेऽवस्थानम् १ १५३ २७ - तच्छिद्रेषु प्रत्ययान्तराणि २६ - तदा विवेकनिम्नं कैवल्यप्राग्भारं संस्कारेभ्यः चित्तम् .... ४ ५८७ ५८७ २८ - तज्जपस्तदर्थभावनम् ..... १ २० ९ | ३१ - तदा सर्वावरणमलापेतस्य १ ५० - तज्जः संस्कारोऽन्यसंस्कारप्रतिबन्धी ज्ञानस्यानन्त्याज्ज्ञेयमल्पम् २६६ ५८ ९ ५ - तज्जयात्प्रज्ञालोकः ३ ४८० | १७ - तदुपरागापेक्षित्वाच्चित्तस्यवस्तु ४५- ततोऽणिमादिप्रादुर्भावः ४ ५७४ ज्ञाताज्ञातम् कायसम्पत्तद्धर्मानभिघातश्च ३ - तदेवार्थमात्रनिर्भासं स्वरूप-३ ५४४ ४८ - ततो द्वन्द्वानभिघातः २ ४४० शून्यमिव समाधिः ३४७८ ( ६०५ )
पृष्ठ 643
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
पातञ्जलयोगप्रदीप ] वर्णानुक्रमसूत्रसूची * * [ परिशिष्ट २ सूत्र - संख्या पादपृष्ठ | सूत्र - संख्या पाद पृष्ठ ५० - तद्वैराग्यादपि दोषबीजक्षये २३ - द्रष्टृदृश्योपरक्तं चित्तं सर्वार्थम् ४ ५८० कैवल्यम् ३ ५४ ९ ( ध ) १ - तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि ५३ - धारणासु च योग्यता मनसः २ ४५४ क्रियायोगः २७५ | ११ - ध्यानहेयास्तद्वृत्तयः २ .... २ २ ९ १ ४ ९ - तस्मिन् सति श्वासप्रश्वासयोर्गतिविच्छेदः ८ - ध्रुवे तद्गतिज्ञानम् २८-३ ५२ ९ प्राणायामः .... २ ४४० ( न ) १० - तस्य प्रशान्तवाहिता संस्कारात् ४८८ ३ २०- न च तत्सालम्बनं तस्या-६- तस्य भूमिषु विनियोगः ४८१ ३ विषयीभूतत्वात् ५१ ९ ३ २७ - तस्य वाचकः प्रणवः .... १ २०६ १६ - न चैकचित्ततन्त्रं वस्तु तदप्रमाणकं २७ - तस्य सप्तधा प्रान्तभूमिः प्रज्ञा २ तदा किं स्यात् ३५२ .... ४ ५७४ २४- तस्य हेतुरविद्या ३४५ २ १ ९ - न तत्स्वाभासं दृश्यत्वात् .. ४ ५७६ ५१ - तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधा-२ ९ - नाभिचक्रे कायव्यूहज्ञानम् ३ ५२ ९ निर्बीजः समाधिः ३ - निमित्तमप्रयोजकं प्रकृतीनां वरणभेदस्तु १ २६७ ४६ - ता एव सबीजः समाधिः १ २६३ .... ततः क्षेत्रिकवत् .... ४ ५५७ २१- तीव्रसंवेगानामासन्नः ४ - निर्माणचित्तान्यस्मितामात्रात् १ १ ९ ७ .... 8 ५५८ ५४ - तारकं सर्वविषयं सर्वथाविषयमक्रमं ४७- निर्विचारवैशारद्येऽध्यात्मप्रसादः २६४ चेति विवेकजं ज्ञानम् ३ ५५३ ( प ) १० - तासामनादित्वं चाशिषो नित्यत्वात् ५६३ ४ | ४० - परमाणुपरममहत्त्वान्तोऽस्य १० - ते प्रतिप्रसवहेयाः सूक्ष्माः २ २ ९ ० वशीकारः १ २५४ १४ - ते ह्लादपरितापफलाः पुण्यापुण्य-१५ - परिणामतापसंस्कारदुःखैर्गुणवृत्तिविरोधाच्च हेतुत्वात् २ २ ९ ७ दुःखमेव सर्वं विवेकिनः २ २ ९ ८ १३ - ते व्यक्तसूक्ष्मा गुणात्मानः ५७० १६ - परिणामत्रयसंयमादतीताना-३७ - ते समाधावुपसर्गा व्युत्थाने गतज्ञानम् ५० ९ ३ सिद्धयः १४ - परिणामैकत्वाद्वस्तुतत्त्वम् ३ ५३३ .... ४ ५७१ ७ - त्रयमन्तरङ्गं पूर्वेभ्यः ३४ - पुरुषार्थशून्यानां गुणानां प्रतिप्रसवः कैवल्यं ४८४ ३ ४- त्रयमेकत्र संयमः ४८० स्वरूपप्रतिष्ठा वा चितिशक्तिरिति.... ४ ३ ५ ९ ३ -पूर्वेषामपि गुरुः कालेनानवच्छेदात् ( द ) २६-१ २०४ ३१ - दुःखदौर्मनस्याङ्गमेजयत्व-१८ - प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम् श्वासप्रश्वासा विक्षेपसहभुवः २१८ १ २ २०६ .... ८ - दुःखानुशयी द्वेषः २८ ९ | ३४ - प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य २ .... १ २२५ ६ - दृग्दर्शनशक्त्योरेकात्मतेवास्मिता १ ९ - प्रत्ययस्य परचित्तज्ञानम् २ २८७ ३ ५१ ९ १५ - दृष्टानुश्रविकविषयवितृष्णस्य ७ - प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि १५६ १ १ १७० ६- प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः वशीकारसंज्ञा वैराग्यम् १ १५६ ३ ४७८ | ४७ - प्रयत्नशैथिल्यानन्त्यसमापत्तिभ्याम् १- देशबन्धश्चित्तस्य धारणा ४३ ९ २ ५ - प्रवृत्तिभेदे प्रयोजकं चित्तमेक-२० - द्रष्टा दृशिमात्रः शुद्धोऽपि मनेकेषाम् ३२ ९ २ ४ ५६० प्रत्ययानुपश्यः १७ - द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ३०१ | २५ - प्रवृत्त्यालोकन्यासात्सूक्ष्म-२ .... ( ६०६ )
पृष्ठ 644
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
परिशिष्ट २ ] वर्णानुक्रमसूत्रसूची* * [ पातञ्जलयोगप्रदीप पृष्ठ | सूत्र- संख्या सूत्र - संख्या पाद पृष्ठ पाद ३३ - वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम् व्यवहितविप्रकृष्टज्ञानम् ५२२ ३ २ ४१४ १७ - वितर्कविचारानन्दास्मितारूपानुगमात् २ ९ - प्रसंख्यानेऽप्यकुसीदस्य सर्वथा विवेकख्यातेर्धर्ममेघः समाधिः सम्प्रज्ञातः .... ४ ५८८ १ १७३ ३४ - वितर्का हिंसादयः कृतकारितानुमोदिता लोभक्रोध-३३ - प्रातिभाद्वा सर्वम् ३ ५३० मोहपूर्वकामृदुमध्याधिमात्रा दुःखाज्ञानानन्तफला ( ब ) इति प्रतिपक्षभावनम्.... २ ४१५ ३८ - बन्धकारणशैथिल्यात्प्रचारसंवेदनाच्च ८ - विपर्ययो मिथ्याज्ञानमतद्रूपप्रतिष्ठम् १ १६० चित्तस्य परशरीरावेशः .... ३ ५३३ .... ५२२ | १८ - विरामप्रत्ययाभ्यासपूर्वः संस्कार-२४ - बलेषु हस्तिबलादीनि शेषोऽन्यः १ १८० ४३ - बहिरकल्पिता वृत्तिर्महाविदेहा ततः २६ - विवेकख्यातिरविप्लवा हानोपायः २ ३४ ९ .... ५४१ ३ ___ प्रकाशावरणक्षयः .... २५ - विशेषदर्शिन आत्मभावभावना-५१ - बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी चतुर्थः २ ४५२ विनिवृत्तिः ....... ४ ५८६ ५० - बाह्याभ्यन्तरस्तम्भवृत्तिर्देशकालसंख्याभिः १ ९ - विशेषाविशेषलिङ्गमात्रालिङ्गानि परिदृष्टो दीर्घसूक्ष्मः २ ४४१ गुणपर्वाणि ३१५ ... २ ३८ - ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभः २ ४१८ ३६ - विशोका वा ज्योतिष्मती १ २५१ ( भ ) ३५ - विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना १ ९ - भवप्रत्ययो विदेहप्रकृतिलयानाम् १८७ १ मनसः स्थितिनिबन्धिनी १ २४ ९ २६ - भुवनज्ञानं सूर्ये संयमात् ३ ५२२ .... ३७ - वीतरागविषयं वा चित्तम् १ २५३ ( म ) ५ - वृत्तयः पञ्चतय्यः क्लिष्टाक्लिष्टाः .... १ १५५ ३२- मूर्धज्योतिषि सिद्धदर्शनम् ३ ५३० ४ - वृत्तिसारूप्यमितरत्र १ १५४ २२ - मृदुमध्याधिमात्रत्वात्ततोऽपि ३० - व्याधिस्त्यानसंशयप्रमादालस्याविरतिभ्रान्ति-विशेषः १ १ ९ ७ दर्शनालब्धभूमिकत्वानवस्थितत्वानि ३- मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्य-३३-चित्तविक्षेपास्तेऽन्तरायाः १ २१७ विषयाणां भावनातश्चित्तप्रसादनम् १ २२२ .... ९ - व्युत्थाननिरोधसंस्कारयोरभिभवप्रादुर्भावौ २३ - मैत्र्यादिषु बलानि ३ ५२१ निरोधक्षणचित्तान्वयो निरोधपरिणामः ३ ४८६ ( य ) ( श ) ३ ९ - यथाभिमतध्यानाद्वा ..... १ २५४ ९ - शब्दज्ञानानुपाती वस्तुशून्यो २ ९ - यमनियमासनप्राणायामप्रत्याहारधारणा-विकल्पः ध्यानसमाधयोऽष्टावङ्गानि १ १६२ .... २ ३५५ १४६ | १७ - शब्दार्थप्रत्ययानामितरेतराध्यासात् संकरस्तत्प्र-२ - योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः ... १ विभागसंयमात्सर्वभूतरुतज्ञानम् ३ २८ - योगाङ्गानुष्ठानादशुद्धिक्षये ज्ञान-५० ९ ३५४ | १४ - शान्तोदिताव्यपदेश्यधर्मानुपाती दीप्तिराविवेकख्यातेः २ धर्मी ( र ) ५०१ ३ ३२ - शौचसंतोषतपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि ४६ - रूपलावण्यबलवज्रसंहननत्वानि नियमाः ३८५ कायसम्पत् ३ २ ५४५ .... ४० - शौचात्स्वाङ्गजुगुप्सा परैरसंसर्गः ४१८ २ .... ( ब ) १५ - वस्तुसाम्ये चित्तभेदात्तयोर्विभक्तः २० - श्रद्धावीर्यस्मृतिसमाधिप्रज्ञापूर्वक इतरेषाम् पन्थाः १ ९ ५ ४ ५७२ १ ... ( ६०७ )
पृष्ठ 645
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
पातञ्जलयोगप्रदीप ] वर्णानुक्रमसूत्रसूची * * [ परिशिष्ट २ सूत्र - संख्या पादपृष्ठ सूत्र - संख्या पाद पृष्ठ ४ ९ - श्रुतानुमानप्रज्ञाभ्यामन्यविषया १८ - संस्कारसाक्षात्करणात्पूर्व-विशेषार्थत्वात् १ २६६ जातिज्ञानम् .... ३ ५१८ .... ४१ - श्रोत्राकाशयोः सम्बन्धसंयमाद्दिव्यं ४३ - स्मृतिपरिशुद्धौ स्वरूपशून्येवार्थ-श्रोत्रम् मात्रनिर्भासा निर्वितर्का ५४० ३ .... १ २५७ ( स ) ५१ - स्थान्युपनिमन्त्रणे सङ्गस्मयाकरणं १३- सति मूले तद्विपाको जात्यायुर्भोगाः पुनरनिष्टप्रसङ्गात् २ २ ९ ३ .... ३ ५५० १४- स तु दीर्घकालनैरन्तर्यसत्कारासेवितो ४६ - स्थिरसुखमासनम् ४२० २ दृढभूमिः 03 १६ ९ | ४४ - स्थूलस्वरूपसूक्ष्मान्वयार्थवत्त्व-१ ३६ - सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम् संयमाद्भूतजयः ४१७ २ ५४१ ३ .... ५५ - सत्त्वपुरुषयोः शुद्धिसाम्ये ३८ - स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनं वा १ २५३ कैवल्यमिति ९ - स्वरसवाहि विदुषोऽपि ५५३ ३ ३५ - सत्त्वपुरुषयोरत्यन्तासंकीर्णयोः प्रत्ययाविशेषो तथारूढोऽभिनिवेशः २ २८ ९ .... भोगः परार्थान्यस्वार्थसंयमात्पुरुषज्ञानम् ५४ - स्वविषयासम्प्रयोगे चित्तस्य स्वरूपानुकार ३ ५३१ ४ ९ - सत्त्वपुरुषान्यताख्यातिमात्रस्य इवेन्द्रियाणां प्रत्याहारः २ ४५५ सर्वभावाधिष्ठातृत्वं सर्वज्ञातृत्वं च ३ २३ - स्वस्वामिशक्त्योः स्वरूपोपलब्धिहेतुः ५४७ ४१ - सत्त्वशुद्धिसौमनस्यैकाग्र्येन्द्रिय-संयोगः .... २ ३३८ जयात्मदर्शनयोग्यत्वानि च ४१ ९ | ४४ - स्वाध्यायादिष्टदेवतासम्प्रयोगः २ २ ४२० .... १८ - सदा ज्ञाताश्चित्तवृत्तयस्तत्प्रभोः ( ह ) पुरुषस्यापरिणामित्वात् ५७५ | २८ - हानमेषां क्लेशवदुक्तम् ४ ४ ५८८ ४२ - संतोषादनुत्तमसुखलाभः ४१ ९ | ३४ - हृदये चित्तसंवित् .... २ .... ३ ५३० २ - समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ११ - हेतुफलाश्रयालम्बनैः संगृहीतत्वा-२ २८१ .... ४५ - समाधिसिद्धिरीश्वरप्रणिधानात् देषामभावे तदभावः २ ४२० ………. ४ ५६७ ४० - समानजयाज्ज्वलनम् १६ - हेयं दुःखमनागतम् ५४० ३ २ ३०० ११- सर्वार्थतैकाग्रतयोः क्षयोदयौ चित्तस्य ( क्ष ) ४८८ | ५२ - क्षणतत्क्रमयोः संयमाद्विवेकजं ज्ञानम् समाधिपरिणामः ३ ३ ५५१ .... .... ७- सुखानुशयी रागः २८८ | ३३ - क्षणप्रतियोगी परिणामापरान्त-२ .... निर्ग्राह्यः क्रमः ४५ - सूक्ष्मविषयत्वं चालिङ्गपर्यवसानम् १ २६० ४ ५ ९ १ ४१ - क्षीणवृत्तेरभिजातस्येव मणेर्ग्रहीतृग्रहणग्राह्येषु २२- सोपक्रमं निरुपक्रमं च कर्म तत्संयमा-दपरान्तज्ञानमरिष्टेभ्यो वा तत्स्थतदञ्जनता समापत्तिः ३ ५२० १ २५५ ( ६०८ ) - म
पृष्ठ 646
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
परिशिष्ट ३ ] शब्दानुक्रमणी* * [ षड्दर्शनसमन्वय शब्दानुक्रमणी षड्दर्शनसमन्वय पृष्ठ पृष्ठ ८४, ८८, १० ९ ३४- अहङ्कार .... ( अ ) ( आ ) ४८ १- अमि १- आकाश ५१ ४८ २ - अणु २ - आकुञ्चनं कर्म ९ ६ ३ - अकर्तृत्व .... ५३ ३- आगम - प्रमाण ५६, १०७ ५५ ४- अत्यन्ताभाव ४ - आत्म - तत्त्व १ ५, १३ ५ - अथर्ववेद ५ - आत्मा ( शुद्ध चेतन तत्त्व ) २, ४८, ५०, ६० ११, १२, २१, २५, २ ९, ३१, ६ - अद्वैत - सिद्धान्त ६- आत्रेय ६२ २० .... ७ - अदृष्ट ७ - आधिदैविक १, ९ ० ८ - अधर्म ५३ ८ - आधिभौतिक १, ९ ० १० ९- अधिकरण ९- आध्यात्मिक १, ९ ० १०- अधिकरण- सिद्धान्त ५७ १०- आरम्भिक उपादान कारण ६३ ११ - अधिदैव ( सृष्टि ) ९ ० २१ ११- आश्मरथ्य १२ - अधिभूत ( सृष्टि ) ९ ० ९ ० १२ - आसुरि २०, ७६ १३ - अध्यात्म ( सृष्टि ) १४ - अध्यास ( जो वास्तवमें न हो किंतु अज्ञानसे ( इ ) मान लिया हो, आरोपित ) ५०, ५३ १३ १- इच्छा २ - इन्द्रियाँ ४ ९, ९ ०, १० ९ ५६, १०७ १५- अनुमान प्रमाण .... ३- इन्द्रियें ( कर्म ) ९ २ ८०, ८१, १२८ १६- अन्तःकरण ४ - इन्द्रियें ( ज्ञान ) ६०, ९ १ ९ ६ १७- अन्यता ( ई ) १८ - अन्योन्याभाव ५५ १ - ईश्वर ( पुरुषविशेष, शबल चेतन तत्त्व ५१ १ ९- अपरत्व २, १४, ३०, ८१ समष्टिरूप ) २० - अपवर्ग ६१ ११७, १२२ २- ईश्वरवाद ( सांख्य ) ९ २ २१- अपान ३ - ईश्वरवाद ( पूर्वमीमांसा ) ९ ५ २२- अभ्युपगम - सिद्धान्त ५७ २३ - अभाव पदार्थ ( 3 ) ५५ १ - उत्तरमीमांसा ( वेदान्त - दर्शन, ब्रह्म-२४ - अभिनिवेश १२ ९ ९, ४६ २५ - अर्थ ६० सूत्र ) २- उत्क्षेपण कर्म ५३ २६ - अर्थवत् ९ ६ ९ २ ५७ २७- अवयव ३ - उदान .... .... ६० २८ - अवक्षेपण ५३ ४ - उपचार छल .... ६१ २ ९- अविद्या ५ - उपलब्धि ९ २, १२ ९, १३१ ३० - अशक्ति ५७ ९ ३ ६- उदाहरण ३१ - अस्तित्व ५७ ९ ६ ७ - उपनय ८ - उपनिषद् ( वेदमन्त्रोंके आध्यात्मिक विचारोंको दर्शाने-३२ - असम्प्रज्ञातसमाधि . ८२, १२ ९, १३५ वाले ग्रन्थ, जिनमें मुख्य ग्यारह हैं — ईश, केन, कठ, ३३- अस्मिता ९ २ .... ( ६० ९ )
पृष्ठ 647
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
पातञ्जलयोगप्रदीप ] शब्दानुक्रमणी * * [ परिशिष्ट ३ पृष्ठ पृष्ठ प्रश्न, मुण्डक, माण्डूक्य, तैत्तिरीय, ऐतरेय, छान्दोग्य, ६ - गौतम ४७ बृहदारण्यक और श्वेताश्वतर - उपनिषद् ) १ ( घ ) ९- उपमान -प्रमाण ५७ १- घ्राण ४८, ७८. १०- उपलक्षण १५ ( च ) ११- उपस्थ .... ७८ १ - चतुःसूत्री १४, ८ ९, १२ ९ १२- उपादान - कारण २ - चित्त ३०, ६३ २८, ७८, ८३, १२३, १२४, १३४ .... ( ** ) ३ - चित्तवृत्ति १२३, १२४, १२५ १ - ऋग्वेद ४ - चेतन - तत्त्व ( आत्मा, १ २- ऋषि ( वेदमन्त्रोंके द्रष्टा ) १ परमात्मा ) २, १५, २३, ८०, ८८, १०८ ( ए ) ( छ ) १- एकत्व १ - छन्द ( लौकिक और वैदिक शब्दोंको नियमित करने, ९ ६ ( औ ) पाद, यति और विराम आदिकी व्यवस्था करनेमें १ - औडुलोमि आचार्य उपयोगी है ) ३ ८, २० २ - छल ५ ९ ( क ) १- कणाद ) 11 ( .... ४७ २- कपिल १ - जड - तत्त्व ( प्रकृति, माया, गुणोंका साम्य तथा २०, ७४, ७५ .... ३ - कल्प ( आश्वलायन, आपस्तम्ब, बोधायन और विषम परिणाम ) २, ७०, ७८ .... कात्यायन आदि ऋषियोंके बनाये श्रौतसूत्र, गृह्यसूत्र, २- जनक २०, ७५ .... धर्मसूत्र हैं जिनमें योगके प्रयोग, मन्त्रोंके ३- जल ४८, ४ ९, ८७ विनियोगकी विधि है ) ४- जल्प ३ .... ५८ .... ४ - कर्म ४७, ५३ ५ - जाग्रत् - अवस्था १३४ ६- जाति ६३ ५- कारण ६० .... ६- काम्य कर्म ७ - जीव ( पुरुष = शबल चेतन - त ४ -तत्त्व .... व्यष्टिरूप ) ४८, ४ ९ ७- काल २, २४, ८०, ८१ ८ - जैगीषव्य आचार्य ८- कालातीत हेत्वाभास ५ ९ २०, ७५ .... ९ - जैमिनि ९ - काशकृत्स्न .... २० ५८, २० .... १० - ज्योतिष ( यज्ञादि अनुष्ठानके कालविशेषकी १०- कार्ष्णजिनि २१ .... व्यवस्था करता है ) ११- कार्य ६३ ३ .... १२ - कैवल्य १३२, १३३, १३४ .... ( त ) १- तत्त्व ( सार वस्तु ) १२ ९ १३- क्लेश २, ७८ .... ... ८५, १० ९, ११० २ - तमस् ( ग ) ७५, ७६ ४ ९, ५० ३- तत्त्वसमास १- गन्ध .... .... २ - गमनकर्म ७८, ७ ९, १० ९ ४- तन्मात्रा .... ५३ ५ - तर्क ५०, ८५, १० ९, ११० ५८ ३- गुण .... .... ६- तुष्टि ९ ३, ९ ४ ७८ .... ४- गुदा .... .... ४ ९, ७८ ५१ ७- त्वचा .... ५- गुरुत्व ( ६१० ) पा ० यो ० प्र०२१-
पृष्ठ 648
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
परिशिष्ट ३ ] शब्दानुक्रमणी* * [ षड्दर्शनसमन्वय पृष्ठ पृष्ठ १४ - न्याय ( प्रमाणोंसे अर्थका परीक्षण, गौतम मुनिका ( द ) बनाया हुआ दर्शन ) १- दर्शन ( तत्त्वज्ञान - सम्बन्धी शास्त्र ) ३, ४७, ५५, ६३ १, २ २- दयानन्द सरस्वती २२, २८ ( प ) ३ - दिशा ४८, ४ ९ १- पञ्च - भूत ४ ९ ४ - दुःख ( अपने विरुद्ध प्रतीत होनेवाली रजोगुणसे २- पञ्च यज्ञ ४, ६ उत्पन्न हुई चित्तकी एक वृत्तिका ३ - पञ्चशिखाचार्य .... २०, ७५ नाम दुःख है ) १, ४ ९, ५०, ५२, ६१ ४ - पदार्थ ४८, ५५ .... १३०, १३१ ५ - दृश्य .... ५- परत्व ५०, ५१ ६ - दृष्टान्त ५७ .... ६ - परमाणुवाद ६४ .... ७- दोष ६१ .... ७- परमात्मतत्त्व ११, १४ .... ... ५०, ५१ ८- द्रवत्व ८ - परमात्मा ( शुद्ध चेतन तत्त्व .... ४८ ९- द्रव्य समष्टि रूप ) २, ८१, १०८ १३० १०- द्रष्टा ९- पराशर २० ११- द्वेष ४ ९, ५०, ५३, ९ २, १२ ९ .... १० - परार्थं .... ९ ६ १२ - द्वैत - सिद्धान्त १०, १२, २७, २ ९, ३१ .... ११ - परार्थानुमान .... ५८ १३ - द्वैताद्वैत - सिद्धान्त २ ९ १२- परिमाण ५० ( ध ) १३ - पाद ( चौथा भाग, प्रकरण ) ९, १२८ १ - धर्म • ४८, ५०, ५३ .... १४ - पुरुष ( जीव = शबल चेतन तत्त्व २ - धर्म ( मूल ) ६० .... व्यष्टिरूप ) २, ८० ३ - धर्मी ४८ .... १५- पुरुषविशेष ( ईश्वर, शबल चेतन तत्त्व १३२ ४- धारणा समष्टि रूप ) २, ८० १३२ ५- ध्यान १६- पुरुषका बहुत्व ११२, ११३ ( न ) ... ५७ १७ - पूर्ववत् अनुमान - प्रमाण ५६ १- निगमन .... ६० | १८ - पृथक्त्व .... ५०, ५१. २ - निग्रह - स्थान ४८ | १ ९ - पृथ्वी ४८, ५०, ७८ ३ - नित्य .... .... २० - प्रकरण ( अध्याय, वृत्तान्त ) १, ४, ४७, ६८ ४- निद्रा ( वृत्ति ) .... ९ १ ६३ | २१ - प्रकरणसमहेत्वाभास ५ - निमित्तकारण ५८ २ ९ | २२ - प्रकृति ( गुणोंका साम्य परिणाम ६- निम्बार्काचार्य ७- निर्णय माया ) २, ७८, ८५, १०८ ५८ ( पद - विभाग, मन्त्रका अर्थ ८- निरुक्त और २३- प्रत्यक्ष - प्रमाण ५५, १०७ .... देवताके निरूपणद्वारा एक - एक पदके सम्भावित २४ - प्रतिज्ञा ५७ और अवयवार्थका निश्चय करता है ) ३ २५- प्रतितन्त्र - सिद्धान्त .... ५७ ९ - नित्य कर्म २६ - प्रध्वंसाभाव ४ ५५ .... १०- निषिद्ध कर्म २७ - प्रमाण ४ ५५, ५७, १०७ ११ - निरोध १२८, १२ ९ | २८ प्रमाता ५५ .... .... १२ - नेत्र २ ९ - प्रमाण - वृत्ति ४ ९, ७८ ९ १ १३ - नैमित्तिक कर्म ३० - प्रमिति ४ .... ५५ ( ६११ )
पृष्ठ 649
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
पातञ्जलयोगप्रदीप ] शब्दानुक्रमणी * * [ परिशिष्ट ३ पृष्ठ पृष्ठ ३१- प्रमेय उनके तत्त्वोंको दर्शानेवाले ) .... ५७, ६८ १ .... ३२- प्रयत्न ८ - मोक्ष ५०, ५३ १००, ११३ ३३- प्रयोजन ५७ ( य ) ३४ - प्रलय १ - यजुर्वेद ८ ९ १ ३५ - प्रलयावस्था १३४ २- यज्ञ ४, ६ ३६- प्रवृत्ति .... ६१ ३ - योग ( समाधिः पतञ्जलि मुनिका बनाया हुआ ३७- प्रसारण कर्म दर्शन ) ५३ ३, ६८, १२३, १३५ .... ३८ - प्रज्ञा १३१ ( र ) ३ ९- प्रागभाव १- रजोगुण ५५ ८५, १० ९ ४० - प्रायश्चित्त कर्म ४ २- रस .... ४८, ५० ४१ - प्राण .... ९ २ ३- रसना ... ४ ९, ७८ ४२- प्रादुर्भाव ( वर्तमान वस्तुका प्रकट होना ) १ ४- राग .... ९ २, १२ ९ ४३ - प्रेतभाव ५ - रामानुजाचार्य ६१ २७ .... ( फ ) ) ६- रूप .... ४ ९, ५०, ५३ १- फल ६१ ( ल ) १ - लिङ्ग ५६, ६० ( ब ) २ - लिङ्गि १ - बन्ध १००, ११३ .... ५६ २- बुद्धि ५०, ५२, ६१, १२८ ( व ) ३ - बहुत्व ९ ६ १- वाक्छल ५ ९ ४ - बल्लभाचार्य २ - वाणी २ ९ .... .... ७८ ५- बादरायण ३ - वाद २० ५८ .... ६ - बादरि ४- वार्षगण्याचार्य २० २०, ७५ .... ७ - ब्राह्मण ( वेदमन्त्रोंके व्याख्या - ग्रन्थ, ५ - वायु .... ४८, ५१, ७८ इनमेंसे चार प्रसिद्ध हैं-६ - विकल्प ( वृत्ति ) ९ १ .... ऐतरेय ऋग्का, शतपथ यजुका, ताण्ड्य ब्राह्मण ७- कृ ७ ९, १०८, १० ९ ४६ सामका और गोपथ अथर्वका ) ८- वितण्डा १ ५८ ९ - विपर्यय ( वृत्ति ) ( भ ) ... ९ १ १- भावागणेश .... ७५ १० - विभाग ५०, ५१, ५३ ११- विभु ( म ) ४ ९, ५० १२ - वियोग .... २७ | १ - मध्वाचार्य .... ९ ६ १३ - विज्ञानभिक्षु ४८, ५०, ६१, ७८, १२८ ७६ २- मन .... १४ - विवर्त्तवाद ७८, ७ ९, १०८, १० ९ ११ ३- महत्तत्त्व १५ - विवेक - ख्याति १५ १३१ ४- महावाक्य १६ - विशिष्टाद्वैत - सिद्धान्त ५- माया ( प्रकृति, गुणोंका साम्य .... २७ १७ - विशेष २, ११, २१, २५ | .... ४७, ४८, ५४ परिणाम ) ६ - मीमांसादर्शन ( पूर्वमीमांसा, जैमिनि मुनिका बनाया १८ - विराट् .... १४ १ ९ - विरुद्धहेत्वाभास २, ५ हुआ दर्शन ) .... ५८ ७ - मुनि ( मननशील, वेदके अर्थोंको मनन करके २० - वृत्ति ९ १, १२३, १२८ ( ६१२ )
पृष्ठ 650
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
परिशिष्ट ३ ] शब्दानुक्रमणी* ** [ षड्दर्शनसमन्वय पृष्ठ पृष्ठ २१ - वेद ( ईश्वरीय ज्ञान, ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, ४- समवाय ४७, ५४ ५ - समष्टि ( पूर्ण रूप ) अथर्ववेद ) १४, ७८, ८१, ११२ १ ६ - समाधि - प्रारम्भ - अवस्था २२ - वेदान्त ( उत्तरमीमांसा, व्यास मुनिका बनाया हुआ १३४ दर्शन, उपनिषद् ).... ३, ४, ९ ७ - समाधि १, १२२, १२८ २३ - वेदोंके अङ्ग ( शिक्षा, कल्प, व्याकरण, निरुक्त, ८- समान ९ २ ९- सम्प्रज्ञात समाधि ( एकाग्रता ) छन्द, ज्योतिष ) १३४ ३ १० - सम्प्रज्ञात समाधि ( विवेकख्याति ) २४ - वेदोंके उपाङ्ग ( मीमांसा, वेदान्त, न्याय, वैशेषिक, १३५ सांख्य, योग ) ११ - संयम १३२ ३ १२- सर्वतन्त्र सिद्धान्त २५ - वैशेषिक ( पदार्थोंके भेदोंका बोधक, कणाद मुनिका .... ५७ १३ - सभ्यविचार हेत्वाभास बनाया हुआ दर्शन ).... ३, ४०, ६३, ६७ ५८ १४ - संयोग २६ - व्यष्टि ( अंशरूप ) ५१, ५२, ९ ६ ७, १४, ७ ९, ८१, ११२ .... २७ - व्याकरण ( व्याकरण प्रकृति और प्रत्यय आदिके १५ - संशय ५७ उपदेशसे पदके स्वरूप और उसके अर्थके निश्चय १६ - संस्कार ५३ .... करनेमें उपयोगी है ) ३ १७- संहिता ( पुस्तक ) १ .... ९ २ | १८ - सांख्य ( कपिल मुनिका बनाया २८ - व्यान हुआ दर्शन ) ३, ६८, ७५ २ ९- व्यास मुनि ५,८, २० १ ९ - सांख्यसप्तति ७६ ३० - व्याप्ति ५६ .... .... २०- साधारण कारण ६३ ( श ) .... २१ - साध्यसम हेत्वाभास २१, २२, २५, २७ ५ ९ १ - शंकराचार्य .... .... २२ - सामवेद १ ५०, ५२, ५३ २- शब्द .... ३- शरीर ५३ २३- सामान्य ६० .... १५ | २४ - सामान्य छल .... ५ ९ ४- शबल स्वरूप .... ५- शिक्षा ( शिक्षाका उपयोग वैदिक वर्णों, स्वर और २५ - सामान्यतोदृष्ट अनुमान प्रमाण ५६ .... मात्राओंके बोध करानेमें होता है ) २६- सिद्धि ३ | ९ ५, १३२ २७ - सिद्धान्त .... ८१ ६- शुद्ध चेतनतत्त्व .... ५७ १५ २८ - सुषुप्ति- अवस्था .... १३४ ७- शुद्धस्वरूप ८ - शुद्धाद्वैत - सिद्धान्त २ ९ | २ ९ - सुख .... ५०, ५२ .... ५६ ३० - सृष्टि ९ - शेषवत् अनुमान - प्रमाण ८ ९, ९ ०, ९ ७, १० ९, ११२ .... १० - शेषवृत्तित्व ९ ६ | ३१ - स्थूलभूत ७८, १० ९ .... ११ - श्रोत्र ४ ९, ७८ ३२ - स्पर्श ४८, ५१ ( ष ) १३४ ३३- स्वप्न १ - षड्दर्शन ( मीमांसा, वेदान्त, न्याय,, वैशेषिक, सांख्य १३, १२८, १२ ९ ३४- स्वरूपावस्थिति और योग, जो वेदोंके उपाङ्ग कहलाते हैं ) ३ ) ३५ - स्वरूपस्थिति ( जडतत्त्वके अविवेकपूर्ण संयोगसे २- षष्टि - तन्त्र परे होकर पुरुषका अपने शुद्ध चेतन - स्वरूपमें ७६ ( स ) स्थित होना ) २, १३ .... ५० १ - संख्या ३६ - स्वार्थानुमान ५८ १० ९, ११० ३७ - स्मृति ( वृत्ति ) २ - सत्त्वगुण ९ १ ३ - समन्वय ( मेल, अविरोध ) २८ ३८- स्नेह ५० % ५२ ( ६१३ )