देवी भागवत उत्तरार्द्ध — पृष्ठ 791–800
देवी भागवत उत्तरार्द्ध · Gita Press, Gorakhpur · पृष्ठ 791–800
पृष्ठ 791
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७८२ कौशिकी कमलाकारा कामचारप्रभञ्जिनी कौमारी करुणापाङ्गी ककुबन्ता करिप्रिया केसरी केशवनुता कदम्बकुसुमप्रिया । कालिन्दी कालिका काञ्ची कलशोद्भवसंस्तुता काममाता क्रतुमती कामरूपा कृपावती । कुमारी कुण्डनिलया किराती कीरवाहना
कैकेयी कोकिलालापा केतकी कुसुमप्रिया ।
कमण्डलुधरा काली कर्मनिर्मूलकारिणी ॥
कलहंसगतिः कक्षा कृतकौतुकमङ्गला ।
कस्तूरीतिलका कम्रा करीन्द्रगमना कुहूः ॥
कर्पूरलेपना कृष्णा कपिला कुहराश्रया ।
कूटस्था कुधरा कम्रा कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ॥
श्रीमद्देवीभागवत [ अ ० ६ । १४३. कौशिकी, १४४. कमलाकारा ( कमलके ॥ ३२ समान सुन्दर आकार धारण करनेवाली ), १४५. कामचारप्रभञ्जिनी ( स्वेच्छाचारका ध्वंस करनेवाली ), १४६. कौमारी, १४७. करुणापाङ्गी ( करुणामय कटाक्षसे भक्तोंपर कृपा करनेवाली ), १४८. ककुबन्ता ( दिशाओंकी अवसानरूपा ), १४ ९. करिप्रिया ( जिन्हें हाथी प्रिय है ) ॥ ३२ ॥
१५०. केसरी, १५१. केशवनुता ( भगवान् ॥ ३३ श्रीकृष्णके द्वारा प्रणम्य ), १५२. कदम्बकुसुमप्रिया ( कदम्बके पुष्पसे प्रेम करनेवाली ), १५३. कालिन्दी, १५४. कालिका, १५५. काञ्ची, १५६. कलशोद्भवसंस्तुता ( अगस्त्यमुनिसे स्तुत होनेवाली ), १५७. काममाता, १५८. क्रतुमती ( यज्ञमय विग्रह धारण करनेवाली ), १५ ९. कामरूपा, १६०. कृपावती, १६१. कुमारी, १६२. कुण्डनिलया ( हवन-। ३४ कुण्डमें विराजनेवाली ), १६३. किराती ( भक्तोंका कार्यसाधन करनेके लिये किरात - वेष धारण करनेवाली ), १६४. कीरवाहना ( तोतापक्षीको वाहनरूपमें रखनेवाली ) ॥ ३३-३४ ॥ १६५. कैकेयी, १६६. कोकिलालापा, १६७. केतकी, १६८. कुसुमप्रिया, १६ ९. कमण्डलुधरा ( ब्रह्मचारिणीके रूपमें कमण्डलु धारण करनेवाली ), ३५ १७०. काली, १७१. कर्मनिर्मूलकारिणी ( आराधित होनेपर कर्मोंको निर्मूल कर देनेवाली ) ॥ ३५ ॥
१७२. कलहंसगतिः, १७३. कक्षा, १७४. कृतकौतुकमङ्गला ( सर्वदा मंगलमय वैवाहिक वेष धारण करनेवाली ), १७५. कस्तूरीतिलका, १७६. कम्रा ( चंचला ), १७७. करीन्द्रगमना ( ऐरावतपर आरूढ होनेवाली ), १७८. कुहूः ( अमावस्या नामसे ३६ प्रसिद्ध ) ॥ ३६ ॥
१७ ९. कर्पूरलेपना, १८०. कृष्णा, १८१. कपिला, १८२. कुहराश्रया ( बुद्धिरूपी गुहा में स्थित रहनेवाली ), १८३. कूटस्था ( पर्वतशिखरपर निवास करनेवाली ), १८४. कुधरा ( पृथ्वीको धारण करनेवाली ), १८५. कम्रा ( अत्यन्त सुन्दरी ), १८६. कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ( अपनी कुक्षिमें स्थित अखिल ३७ । जगत्की रक्षा करनेवाली ) ॥ ३७ ॥
पृष्ठ 792
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अ ० ६ ] खड्गखेटकरा खर्वा खेचरी खगवाहना खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खगराजोपरिस्थिता खलघ्नी खण्डितजरा खण्डाख्यानप्रदायिनी खण्डेन्दुतिलका गङ्गा गणेशगुहपूजिता गायत्री गोमती गीता गान्धारी गानलोलुपा गौतमी गामिनी गाधा गन्धर्वाप्सरसेविता गोविन्दचरणाक्रान्ता गुणत्रयविभाविता गन्धर्वी गह्वरी गोत्रा गिरीशा गहना गमी गुहावासा गुणवती गुरुपापप्रणाशिनी गुर्वी गुणवती गुह्या गोप्तव्या गुणदायिनी गिरिजा गुह्यमातङ्गी गरुडध्वजवल्लभा गर्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा द्वादश स्कन्ध ७८३ । १८७. खड्गखेटकरा ( दानवोंको मारनेके ॥ ३८ लिये हाथमें ढाल - तलवार धारण करनेवाली ), १८८. खर्वा ( अभिमानिनी ), १८ ९. खेचरी, १ ९ ०. खगवाहना, १ ९ १. खट्वाङ्गधारिणी, १ ९ २. ख्याता, १ ९ ३. खगराजोपरिस्थिता ( गरुडके ऊपर विराजमान रहनेवाली ) ॥ ३८ ॥
१ ९ ४. खलघ्नी, १ ९ ५. खण्डितजरा ( बुढ़ापेसे । रहित विग्रहवाली ), १ ९ ६. खण्डाख्यानप्रदायिनी ॥ ३ ९ ( मधुर कथाओंको प्रदान करनेवाली ), १ ९ ७. खण्डेन्दुतिलका ( ललाटपर खण्डित चन्द्रमा अर्थात् द्वितीया चन्द्रमाको तिलकरूपमें धारण करनेवाली ), १ ९ ८. गङ्गा, १ ९९. गणेशगुहपूजिता ( गणेश तथा कार्तिकेयसे पूजित ) ॥ ३ ९ ॥ । २००. गायत्री ( अपना गुणगान करनेवालोंकी संरक्षिका ), २०१. गोमती, २०२. गीता, २०३. गान्धारी, ॥ ४० २०४. गानलोलुपा, २०५. गौतमी, २०६. गामिनी, २०७. गाधा ( पृथ्वीको आश्रय देनेवाली ), २०८. गन्धर्वाप्सरसेविता ( गन्धर्व तथा अप्सराओंसे सेवित ) ॥ ४० ॥
२० ९. गोविन्दचरणाक्रान्ता ( श्रीविष्णुके । चरणोंसे आक्रान्त अर्थात् पृथ्वीस्वरूपिणी ), २१०. गुणत्रयविभाविता ( तीन गुणोंके साथ आविर्भूत ॥। ४१ होनेवाली ), २११. गन्धर्वी, २१२. गह्वरी ( दुरूह महिमावाली ), २१३. गोत्रा ( पृथ्वीरूपा ), २१४. गिरीशा ( पर्वतकी अधिष्ठात्री ), २१५. गहना ( गूढ़ स्वभाववाली ), २१६. गमी ( गमनशीला ) ॥ ४१ ॥
२१७. गुहावासा, २१८. गुणवती, २१ ९. । गुरुपापप्रणाशिनी ( महान् पापोंका नाश करनेवाली ), ॥ ४२ २२०. गुर्वी, २२१. गुणवती, २२२. गुह्या, २२३. गोप्तव्या ( हृदयमें छिपाये रखनेयोग्य ), २२४. गुणदायिनी ॥ ४२ ॥
२२५. गिरिजा, २२६. गुह्यमातङ्गी ( ब्रह्म-विद्यास्वरूपिणी ), २२७. गरुडध्वजवल्लभा ( विष्णुकी परम प्रिया ), २२८. गर्वापहारिणी ( अभिमानका नाश । करनेवाली ), २२ ९. गोदा ( गौ अथवा पृथ्वीका दान ॥ ४३ | करनेवाली ), २३०. गोकुलस्था, २३१. गदाधरा ॥ ४३ ॥
पृष्ठ 793
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७८४ गोकर्णनिलयासक्ता गुह्यमण्डलवर्तिनी घर्मदा घनदा घण्टा घोरदानवमर्दिनी घृणिमन्त्रमयी घोषा घनसम्पातदायिनी घण्टारवप्रिया घ्राणा घृणिसन्तुष्टकारिणी घनारिमण्डला घूर्णा घृताची घनवेगिनी । ज्ञानधातुमयी चर्चा चर्चिता चारुहासिनी
चटुला चण्डिका चित्रा चित्रमाल्यविभूषिता ।
चतुर्भुजा चारुदन्ता चातुरी चरितप्रदा ॥
चूलिका चित्रवस्त्रान्ता चन्द्रमः कर्णकुण्डला ।
चन्द्रहासा चारुदात्री चकोरी चन्द्रहासिनी ॥
चन्द्रिका चन्द्रधात्री च चौरी चौरा च चण्डिका ।
चञ्चद्वाग्वादिनी चन्द्रचूडा चोरविनाशिनी ॥
श्रीमद्देवीभागवत [ अ ० ६ । २३२. गोकर्णनिलयासक्ता ( गोकर्ण नामक ॥ ४४ तीर्थस्थानमें निवासहेतु तत्पर रहनेवाली ), २३३. गुह्यमण्डलवर्तिनी ( अत्यन्त गोपनीय मण्डलमें विद्यमान रहनेवाली ), २३४. घर्मदा ( ऊष्मा प्रदान करनेवाली ), २३५. घनदा ( मेघ उत्पन्न करनेवाली ), २३६. घण्टा, २३७. घोरदानवमर्दिनी ॥ ४४ ॥
२३८. घृणिमन्त्रमयी ( सूर्यको प्रसन्न करनेवाले । मन्त्ररूपसे विराजमान ), २३ ९. घोषा ( युद्धमें भयावह ॥ ४५ नाद करनेवाली ), २४०. घनसम्पातदायिनी ( मेघोंको जलवृष्टिकी आज्ञा देनेवाली ), २४१. घण्टारवप्रिया ( घण्टाध्वनिसे प्रसन्न होनेवाली ), २४२. घ्राणा ( घ्राणेन्द्रियकी अधिष्ठात्री देवी ), २४३. घृणिसन्तुष्ट-कारिणी ( सूर्यको सन्तुष्ट करनेवाली ) ॥ ४५ ॥
२४४. घनारिमण्डला ( अनेकानेक शत्रुओंसे परिवृता ), २४५. घूर्णा ( सर्वत्र भ्रमणशीला ), २४६. ॥ ४६ घृताची ( सरस्वतीरूपा अथवा रात्रिकी अधिष्ठात्री देवी ), २४७. घनवेगिनी ( प्रचण्ड वेगशाली ), २४८. ज्ञानधातुमयी ( चिन्मय धातुओंसे बनी हुई ), २४ ९. चर्चा, २५०. चर्चिता ( चन्दन आदि सुगन्धित द्रव्योंसे सुपूजित ), २५१. चारुहासिनी ॥ ४६ ॥
२५२. चटुला, २५३. चण्डिका, २५४. चित्रा, २५५. चित्रमाल्यविभूषिता ( अनेक प्रकारके रंगों की ४७ मालाओंसे सुशोभित ), २५६. चतुर्भुजा, २५७. चारुदन्ता, २५८. चातुरी, २५ ९. चरितप्रदा ( सदाचारकी शिक्षा प्रदान करनेवाली ) ॥ ४७ ॥
२६०. चूलिका ( देवी - देवताओंमें शीर्ष स्थानवाली ), २६१. चित्रवस्त्रान्ता, २६२. चन्द्रम: कर्ण-कुण्डला ( कानोंमें चन्द्राकार कुण्डल धारण करनेवाली ), २६३. चन्द्रहासा, २६४. चारुदात्री, २६५. चकोरी, ४८ २६६. चन्द्रहासिनी ( चन्द्रमाको अपने मुखसौन्दर्यसे आह्लादित करनेवाली ) ॥ ४८ ॥
२६७. चन्द्रिका, २६८. चन्द्रधात्री, २६ ९. चौरी ( अपनी शक्तिको गुप्त रखनेवाली ), २७०. चौरा ( भक्तोंका पाप हरण करनेवाली ), २७१. चण्डिका, २७२. चञ्चद्वाग्वादिनी ( चंचलतापूर्वक सम्भाषण करनेवाली ), २७३. चन्द्रचूडा, २७४. चोरविनाशिनी ४ ९ । ( चौरवृत्तिमें लिप्त लोगोंका विनाश करनेवाली ) ॥ ४ ९ ॥
पृष्ठ 794
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अ ० ६ ] द्वादश स्कन्ध ७८५
चारुचन्दनलिप्ताङ्गी चञ्चच्चामरवीजिता ।
चारुमध्या चारुगतिश्चन्दिला चन्द्ररूपिणी ॥
चारुहोमप्रिया चार्वाचरिता चक्रबाहुका ।
चन्द्रमण्डलमध्यस्था चन्द्रमण्डलदर्पणा ॥
चक्रवाकस्तनी चेष्टा चित्रा चारुविलासिनी ।
चित्स्वरूपा चन्द्रवती चन्द्रमाश्चन्दनप्रिया ॥
चोदयित्री चिरप्रज्ञा चातका चारुहेतुकी ।
छत्रयाता छत्रधरा छाया छन्दः परिच्छदा ॥
छायादेवीच्छिद्रनखा छन्नेन्द्रियविसर्पिणी ।
छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता छिद्रोपद्रवभेदिनी ॥
छेदा छत्रेश्वरी छिन्ना छुरिका छेदनप्रिया ।
जननी जन्मरहिता जातवेदा जगन्मयी ॥
जाह्नवी जटिला जेन्री जरामरणवर्जिता ।
जम्बूद्वीपवती ज्वाला जयन्ती जलशालिनी ॥
जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितामित्रा जगत्प्रिया ।
जातरूपमयी जिह्वा जानकी जगती जरा ॥
२७५. चारुचन्दनलिप्ताङ्गी ( सुन्दर चन्दनसे ५० अनुलिप्त अंगोंवाली ), २७६. चञ्चच्चामरवीजिता ( निरन्तर डुलाये जाते हुए चँवरोंसे सुसेवित ), २७७. चारुमध्या ( सुन्दर कटिप्रदेशवाली ), २७८. चारुगतिः ( मनमोहक गतिवाली ), २७ ९. चन्दिला, २८०. चन्द्ररूपिणी ॥ ५० ॥
२८१. चारुहोमप्रिया ( श्रेष्ठ हवनसे प्रसन्न होने-५१ वाली ), २८२. चार्वाचरिता ( उत्तम आचरणसे सम्पन्न ), २८३. चक्रबाहुका, २८४. चन्द्रमण्डलमध्यस्था, २८५. चन्द्रमण्डलदर्पणा ( चन्द्रमण्डलरूपी दर्पणको धारण करनेवाली ) ॥ ५१ ॥
२८६. चक्रवाकस्तनी ( चक्रवाकके समान ५२ स्तनोंवाली ), २८७. चेष्टा, २८८. चित्रा, २८ ९. चारुविलासिनी, २ ९ ०. चित्स्वरूपा ( चिन्मय स्वरूपवाली ), २ ९९. चन्द्रवती, २ ९ २. चन्द्रमा, २ ९ ३. चन्दनप्रिया ॥ ५२ ॥
२ ९ ४. चोदयित्री ( भक्तोंको प्रेरणा प्रदान ५३ करनेवाली ), २ ९ ५. चिरप्रज्ञा ( सनातन विद्यास्वरूपिणी ), २ ९ ६. चातका ( चातकके समान दृढ संकल्पवाली ), २ ९ ७. चारुहेतुकी, २ ९ ८. छत्रयाता ( छत्रयुक्त होकर गमन करनेवाली ), २ ९९. छत्रधरा, ३००. छाया, ३०१. छन्दःपरिच्छदा ( वेदोंसे ज्ञात होनेवाली ) ॥ ५३ ॥
५४ ३०२. छायादेवी, ३०३. छिद्रनखा, ३०४. छन्नेन्द्रियविसर्पिणी ( जितेन्द्रिय योगियोंके पास पधारनेवाली ), ३०५. छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता ( अनुष्टुप् छन्दमें प्रतिष्ठित रहनेवाली ), ३०६. छिद्रोपद्रवभेदिनी ( कपटरूप उपद्रवको शान्त करनेवाली ) ॥ ५४ ॥
५५ ३०७. छेदा ( पापोंका उच्छेदन करनेवाली ), ३०८. छत्रेश्वरी, ३० ९. छिन्ना, ३१०. छुरिका, ३११. छेदनप्रिया, ३१२. जननी, ३१३. जन्मरहिता, ३१४. जातवेदा ( अग्निस्वरूपिणी ), ३१५. जगन्मयी ॥ ५५ ॥
३१६. जाह्नवी, ३१७. जटिला, ३१८. जेत्री, ३१ ९. ५६ जरामरणवर्जिता, ३२०. जम्बूद्वीपवती, ३२१. ज्वाला, ३२२. जयन्ती, ३२३. जलशालिनी, ३२४. जितेन्द्रिया, ३२५. जितक्रोधा, ३२६. जितामित्रा, ३२७. जगत्प्रिया, ३२८. जातरूपमयी ( परम सुन्दर रूपवाली ), ३२ ९. जिह्वा, ३३०. जानकी, ३३१. जगती, ३३२. जरा ५७ ( सन्ध्याकालमें वृद्धरूप धारण करनेवाली ) ॥ ५६-५७ ॥
पृष्ठ 795
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७८६ जनित्री जह्नुतनया जगत्त्रयहितैषिणी ज्वालामुखी जपवती ज्वरघ्नी जितविष्टपा जिताक्रान्तमयी ज्वाला जाग्रती ज्वरदेवता ज्वलन्ती जलदा ज्येष्ठा ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी
जम्भिनी जृम्भणा जृम्भा ज्वलन्माणिक्यकुण्डला ।
झिंझिका झणनिर्घोषा झंझामारुतवेगिनी ॥
झल्लरीवाद्यकुशला ञरूपा ञभुजा स्मृता ।
टङ्कबाणसमायुक्ता टङ्किनी टङ्कभेदिनी ॥
टङ्कीगणकृताघोषा टङ्कनीयमहोरसा ।
टङ्कारकारिणी देवी ठठशब्दनिनादिनी ॥
डामरी डाकिनी डिम्भा डुण्डुमारैकनिर्जिता ।
डामरीतन्त्रमार्गस्था डमड्डमरुनादिनी ॥
श्रीमद्देवीभागवत [ अ ० ६ । ३३३. जनित्री, ३३४. जह्नुतनया, ॥ ५८ ३३५. जगत्त्रयहितैषिणी ( तीनों लोकोंका हित चाहनेवाली ), ३३६. ज्वालामुखी, ३३७. जपवती ( सदा ब्रह्मके जपमें तत्पर रहनेवाली ), ३३८. ज्वरघ्नी, ३३ ९. जितविष्टपा ( सम्पूर्ण जगत्पर विजय प्राप्त करनेवाली ) ॥ ५८ ॥
। ३४०. जिताक्रान्तमयी ( सबको आक्रान्त करनेके लिये विजयशालिनी देवी ), ३४१. ज्वाला, ३४२. जाग्रती, ॥ ५ ९ ३४३. ज्वरदेवता, ३४४. ज्वलन्ती, ३४५. जलदा, ३४६. ज्येष्ठा, ३४७. ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी ( दिशाओं-विदिशाओंको अपने धनुषकी स्पष्ट तथा भीषण टंकारसे व्याप्त कर देनेवाली ) ॥ ५ ९ ॥ ३४८. जम्भिनी ( अपने दाँतोंसे दानवोंको पीस डालनेवाली ), ३४ ९. जृम्भणा, ३५०. जृम्भा, ६० ३५१. ज्वलन्माणिक्यकुण्डला ( प्रभायुक्त मणियोंके कुण्डलोंसे सुशोभित ), ३५२. झिंझिका ( झींगुरसदृश तुच्छ प्राणीको भी अपने अंशसे उत्पन्न करनेवाली ), ३५३. झणनिर्घोषा ( कंकणकी झंकार ध्वनिसे सर्वदा मुखरित ), ३५४. झंझामारुतवेगिनी ( झंझावातके सदृश भयावह वेगशाली ) ॥ ६० ॥
३५५. झल्लरीवाद्यकुशला ( झाँझ नामक वाद्य ६१ बजानेमें अत्यन्त निपुण ), ३५६. ञरूपा ( बलीवर्दके समान रूपवाली ), ३५७. ञभुजा ( बलीवर्दके समान पराक्रमी भुजाओंवाली ), ३५८. टङ्कबाणसमायुक्ता, ३५ ९. टङ्किनी, ३६०. टङ्कभेदिनी ॥ ६१ ॥
३६१. टङ्कीगणकृताघोषा ( रुद्रगणके समान गम्भीर ध्वनि करनेवाली ), ३६२. टङ्कनीयमहोरसा ६२ ( वर्णनीय महान् वक्ष: स्थलवाली ), ३६३. टङ्कार-कारिणीदेवी, ३६४. ठठशब्दनिनादिनी ( ठ ठ शब्दके घोर निनादसे शत्रुओंको भयाक्रान्त करनेवाली ) ॥ ६२ ॥
३६५. डामरी, ३६६. डाकिनी, ३६७. डिम्भा, ३६८. डुण्डुमारैकनिर्जिता ( डुण्डुमार नामक राक्षसको परास्त करनेवाली ), ३६ ९. डामरीतन्त्रमार्गस्था ( डामर-तन्त्रके मार्गपर स्थित ), ३७०. डमड्डमरुनादिनी ( डमरुसे ६३ । डमड् - डमड् ध्वनि उत्पन्न करनेवाली ) ॥६३ ॥
पृष्ठ 796
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अ ० ६ ] द्वादश स्कन्ध ७८७
डिण्डीरवसहा डिम्भलसत्क्रीडापरायणा ।
दुण्ढिविघ्नेशजननी ढक्काहस्ता ढिलिव्रजा ॥
नित्यज्ञाना निरुपमा निर्गुणा नर्मदा नदी ।
त्रिगुणा त्रिपदा तन्त्री तुलसीतरुणातरुः ॥
त्रिविक्रमपदाक्रान्ता तुरीयपदगामिनी ।
तरुणादित्यसङ्काशा तामसी तुहिना तुरा ॥
त्रिकालज्ञानसम्पन्ना त्रिवेणी च त्रिलोचना ।
त्रिशक्तिस्त्रिपुरा तुङ्गा तुरङ्गवदना तथा ॥
तिमिङ्गिलगिला तीव्रा त्रिस्त्रोता तामसादिनी ।
तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा तनुमध्या त्रिविष्टपा ॥
त्रिसन्ध्या त्रिस्तनी तोषासंस्था तालप्रतापिनी ।
ताटङ्किनी तुषाराभा तुहिनाचलवासिनी ॥
तन्तुजालसमायुक्ता तारहारावलिप्रिया ।
तिलहोमप्रिया तीर्था तमालकुसुमाकृतिः ॥
३७१. डिण्डीरवसहा ( डिण्डी नामक वाद्यकी ६४ ध्वनिको सहन करनेवाली ), ३७२. डिम्भलसत्क्रीडा-परायणा ( छोटे बच्चोंके साथ प्रेमपूर्वक क्रीडा करनेमें संलग्न ), ३७३. दुण्ढिविघ्नेशजननी, ३७४. ढक्काहस्ता, ३७५. ढिलिव्रजा ( ढिलि नामक गणसमूहोंसे समन्वित ) ॥ ६४ ॥
३७६. नित्यज्ञाना, ३७७. निरुपमा, ३७८. ६५ निर्गुणा, ३७ ९. नर्मदा, ३८०. नदी, ३८१. त्रिगुणा, ३८२. त्रिपदा, ३८३. तन्त्री, ३८४. तुलसीतरुणातरुः ( वृक्षोंमें तरुणी तुलसीरूपसे विराजमान ) ॥ ६५ ॥
३८५. त्रिविक्रमपदाक्रान्ता ( भगवान् वामनके तीन डगोंसे आक्रान्त पृथ्वीरूपा ), ३८६. तुरीयपदगामिनी ( चतुर्थ पादमें गमन करनेवाली ), ३८७. तरुणादित्य-६६ सङ्काशा ( प्रचण्ड सूर्यके समान तेजवाली ), ३८८. तामसी, ३८ ९. तुहिना ( चन्द्रमासदृश शीतल किरणोंवाली ), ३ ९ ०. तुरा ( शीघ्र गमन करनेवाली ) ॥ ६६ ॥
३ ९ १. त्रिकालज्ञानसम्पन्ना, ३ ९ २. त्रिवेणी ( गंगा - यमुना- सरस्वतीरूपा ), ३ ९ ३. त्रिलोचना, ३ ९ ४. त्रिशक्तिः ( इच्छाशक्ति क्रियाशक्ति - ज्ञानशक्तिरूपा ), ६७ ३ ९ ५. त्रिपुरा, ३ ९ ६. तुङ्गा, ३ ९ ७. तुरङ्गवदना ॥ ६७ ॥
३ ९ ८. तिमिङ्गिलगिला ( मत्स्यभोजी तिमिंगिलको भी खा जानेवाली ), ३ ९९. तीव्रा, ४००. त्रिस्त्रोता, ४०१. तामसादिनी ( अज्ञानरूपी अन्धकारका भक्षण करनेवाली ), ४०२. तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा, ४०३. तनुमध्या, ४०४. त्रिविष्टपा ॥ ६८ ॥
६८ ४०५. त्रिसन्ध्या, ४०६. त्रिस्तनी ( राजा मलय--ध्वजके यहाँ कन्याके रूपमें विराजमान ), ४०७. तोषा -संस्था ( सदा सन्तुष्ट भावमें स्थित ), ४०८. तालप्रतापिनी ( ताली बजाकर शत्रुओंको आतंकित करनेवाली ), ४० ९. ताटङ्किनी, ४१०. तुषाराभा ( बर्फके समान धवल ६ ९ कान्तिवाली ), ४११. तुहिनाचलवासिनी ( हिमालयमें निवास करनेवाली ) ॥ ६ ९ ॥ ४१२. तन्तुजालसमायुक्ता, ४१३ तारहारा-वलिप्रिया ( चमकीले तारोंसे युक्त हार - पंक्तियोंसे प्रेम करनेवाली ), ४१४. तिलहोमप्रिया, ४१५. तीर्था, ४१६. तमालकुसुमाकृतिः ( तमालपुष्पके समान ७० श्याम आकृतिवाली ) ॥ ७० ॥
पृष्ठ 797
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७८८ श्रीमद्देवीभागवत [ अ ० ६ तारका त्रियुता तन्वी त्रिशङ्कुपरिवारिता तलोदरी तिलाभूषा ताटङ्कप्रियवाहिनी त्रिजटा तित्तिरी तृष्णा त्रिविधा तरुणाकृतिः तप्तकाञ्चनसंकाशा तप्तकाञ्चनभूषणा त्रयम्बका त्रिवर्गा च त्रिकालज्ञानदायिनी तर्पणा तृप्तिदा तृप्ता तामसी तुम्बुरुस्तुता तार्क्ष्यस्था त्रिगुणाकारा त्रिभङ्गी तनुवल्लरिः थात्कारी थारवा थान्ता दोहिनी दीनवत्सला दानवान्तकरी दुर्गा दुर्गासुरनिबर्हिणी देवरीतिर्दिवारात्रिर्द्रौपदी दुन्दुभिस्वना देवयानी दुरावासा दारिद्र्योद्भेदिनी दिवा दामोदरप्रिया दीप्ता दिग्वासा दिग्विमोहिनी दण्डकारण्यनिलया दण्डिनी देवपूजिता देववन्द्या दिविषदा द्वेषिणी दानवाकृतिः । ४१७. तारका ( भक्तोंको तारनेवाली ), ४१८. त्रियुता, ४१ ९. तन्वी, ४२०. त्रिशङ्कुपरिवारिता ॥ ७१ ( राजा त्रिशंकुके द्वारा उपास्यरूपमें वरण की हुई ), ४२१. तलोदरी ( पृथ्वीको उदरके रूपमें धारण करनेवाली ), ४२२. तिलाभूषा ( तिलके पुष्पके सदृश नीलकान्तिवाली ), ४२३. ताटङ्कप्रियवाहिनी ( कानोंमें । सुन्दर कर्णफूल धारण करनेवाली ) ॥७१ ॥
४२४. त्रिजटा, ४२५. तित्तिरी, ४२६. तृष्णा, ॥ ७२ ४२७. त्रिविधा, ४२८. तरुणाकृतिः, ४२ ९. तप्त-काञ्चनसङ्काशा ( तप्त सोनेके सदृश प्रभावाली ), ४३०. तप्तकाञ्चनभूषणा ( तप्त सोनेके सदृश दीप्तिवाले आभूषणोंसे अलंकृत ) ॥ ७२ ॥
। ४३१. त्रैयम्बका, ४३२. त्रिवर्गा, ४३३. त्रिकाल-॥ ७३ ज्ञानदायिनी, ४३४. तर्पणा, ४३५. तृप्तिदा, ४३६. तृप्ता, ४३७. तामसी, ४३८. तुम्बुरुस्तुता, ४३ ९. तार्क्ष्यस्था ( गरुडपर विराजमान रहनेवाली ), ४४०. त्रिगुणाकारा, ४४१. त्रिभङ्गी, ४४२. तनुवल्लरिः ( कोमल लताकी भाँति कमनीय अंगोंवाली ), । ४४३. थात्कारी ( युद्धभूमिमें ' थात् ' शब्दका उच्चारण ॥ ७४ करनेवाली ), ४४४. थारवा ( भयसे मुक्त करनेवाले शब्दका उच्चारण करनेवाली ), ४४५. थान्ता ( मंगलमयी देवी ), ४४६. दोहिनी ( यथेच्छ दोहन करनेयोग्य कामधेनुस्वरूपिणी ), ४४७. दीनवत्सला ॥ ७३-७४ ॥ ४४८. दानवान्तकरी, ४४ ९. दुर्गा, ४५०. | दुर्गासुरनिबर्हिणी ( दुर्ग नामक राक्षसका वध ॥ ७५ करनेवाली ), ४५१. देवरीति: ( दिव्य मार्गसे सम्पन्न ), ४५२. दिवारात्रि:, ४५३. द्रौपदी, ४५४. दुन्दुभिस्वना ( दुन्दुभिके समान तीव्र ध्वनि करनेवाली ) ॥ ७५ ॥
४५५. देवयानी, ४५६. दुरावासा, ४५७. दारिद्र्योद्भेदिनी ( दरिद्रता दूर करनेवाली ), ४५८. । दिवा, ४५ ९. दामोदरप्रिया, ४६० दीप्ता, ४६१. ॥ ७६ दिग्वासा ( दिशारूपी वस्त्रवाली ), ४६२. दिग्विमोहिनी ( समस्त दिशाओंको मोहित करनेवाली ) ॥ ७६ ॥
४६३. दण्डकारण्यनिलया, ४६४. दण्डिनी, ४६५. देवपूजिता, ४६६. देववन्द्या, ४६७. दिविषदा ( सदा स्वर्गमें विराजमान रहनेवाली ), ४६८. द्वेषिणी ( राक्षसोंसे । द्वेष करनेवाली ), ४६ ९. दानवाकृतिः ( समयानुसार ॥ ७७ । दानवसदृश आकृति धारण करनेवाली ) ॥ ७७ ॥
पृष्ठ 798
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अ ० ६ ] द्वादश स्कन्ध ७८ ९ दीनानाथस्तुता दीक्षा दैवतादिस्वरूपिणी धात्री धनुर्धरा धेनुर्धारिणी धर्मचारिणी धरंधरा धराधारा धनदा धान्यदोहिनी धर्मशीला धनाध्यक्षा धनुर्वेदविशारदा धृतिर्धन्या धृतपदा धर्मराजप्रिया ध्रुवा धूमावती धूमकेशी धर्मशास्त्रप्रकाशिनी नन्दा नन्दप्रिया निद्रा नृनुता नन्दनात्मिका नर्मदा नलिनी नीला नीलकण्ठसमाश्रया नारायणप्रिया नित्या निर्मला निर्गुणा निधिः निराधारा निरुपमा नित्यशुद्धा निरञ्जना नादबिन्दुकलातीता नादबिन्दुकलात्मिका नृसिंहिनी नगधरा नृपनागविभूषिता नरकक्लेशशमनी नारायणपदोद्भवा निरवद्या निराकारा नारदप्रियकारिणी नानाज्योतिः समाख्याता निधिदा निर्मलात्मिका नवसूत्रधरा नीतिर्निरुपद्रवकारिणी नन्दजा नवरत्नाढ्या नैमिषारण्यवासिनी । नवनीतप्रिया नारी नीलजीमूतनिः स्वना निमेषिणी नदीरूपा नीलग्रीवा निशीश्वरी । नामावलिर्निशुम्भघ्नी नागलोकनिवासिनी । ४७०. दीनानाथस्तुता, ४७१. दीक्षा, ४७२. ॥ ७८ दैवतादिस्वरूपिणी, ४७३. धात्री, ४७४. धनुर्धरा, ४७५. धेनु:, ४७६. धारिणी, ४७७. धर्मचारिणी, ४७८. धरंधरा, ४७ ९. धराधारा, ४८०. धनदा, । ४८१. धान्यदोहिनी, ४८२. धर्मशीला, ४८३. धनाध्यक्षा, ॥ ७ ९ ४८४. धनुर्वेदविशारदा ॥ ७८-७९ ॥ ४८५. धृतिः, ४८६. धन्या ४८७ धृतपदा, ४८८. धर्मराजप्रिया, ४८ ९. ध्रुवा, ४ ९ ० धूमावती, । ४ ९ १. धूमकेशी, ४ ९ २. धर्मशास्त्रप्रकाशिनी, ४ ९ ३. नन्दा, ॥ ८० ४ ९ ४. नन्दप्रिया, ४ ९ ५. निद्रा, ४ ९ ६. नृनुता ( मनुष्यों-द्वारा नमस्कृत ), ४ ९ ७. नन्दनात्मिका, ४ ९ ८. नर्मदा, ४ ९९. नलिनी, ५००. नीला, ५०१. नीलकण्ठसमाश्रया । ( नीलकण्ठ महादेवकी आश्रयरूपा ) ॥ ८०-८१ ॥ ५०२. नारायणप्रिया, ५०३. नित्या, ५०४. निर्मला, ॥ ८१ ५०५. निर्गुणा, ५०६. निधि:, ५०७. निराधारा, ५०८. निरुपमा, ५० ९. नित्यशुद्धा, ५१०. निरञ्जना ( मायासे । रहित ), ५११. नादबिन्दुकलातीता ( नाद - बिन्दु - कलासे परे ), ५१२. नादबिन्दुकलात्मिका ( नादबिन्दुकला-॥ ८२ रूपिणी ), ५१३. नृसिंहरूपा, ५१४. नगधरा, ५१५. नृपनागविभूषिता ( नागराजसे विभूषित ) ॥ ८२-८३ ॥ । ५१६. नरकक्लेशशमनी, ५१७. नारायणपदोद्भवा ( भगवान् विष्णुके चरणसे प्रकट गंगास्वरूपिणी ), ॥ ८३ ५१८. निरवद्या ( दोषरहित ), ५१ ९ निराकारा, ५२०. नारदप्रियकारिणी, ५२१. नानाज्योतिः-। समाख्याता ( अनेकविध ज्योतिरूपसे विख्यात ), ५२२. निधिदा, ५२३. निर्मलात्मिका ( विशुद्धस्वरूपा ), ॥ ८४ ५२४. नवसूत्रधरा ( नवीन सूत्र धारण करनेवाली ), ५२५. नीतिः, ५२६. निरुपद्रवकारिणी ( समस्त । उपद्रवोंको समाप्त कर देनेवाली ) ॥ ८४-८५ ॥ ५२७. नन्दजा ( नन्दकी पुत्री ), ५२८. ॥ ८५ नवरत्नाढ्या ( नौ प्रकारके रत्नोंसे विभूषित ), ५२ ९. नैमिषारण्यवासिनी ( नैमिषारण्यमें लिंगधारिणी ललितादेवीके रूपमें विराजमान ), ५३०. नवनीतप्रिया, ५३१. नारी, ५३२. नीलजीमूतनिः स्वना ( नीले मेघ ॥ ८६ समान गर्जन करनेवाली ), ५३३. निमेषिणी ( निमेषरूपा ), ५३४. नदीरूपा, ५३५. नीलग्रीवा, ५३६. निशीश्वरी ( रात्रिकी अधिष्ठात्री देवी ), ५३७. नामावलिः ( नानाविध नामोंवाली ), ५३८. निशुम्भघ्नी ( निशुम्भ दैत्यका संहार ॥ ८७ | करनेवाली ), ५३ ९. नागलोकनिवासिनी ॥ ८६-८७ ॥
पृष्ठ 799
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
७ ९ ० नवजाम्बूनदप्रख्या नागलोकाधिदेवता नूपुराक्रान्तचरणा नरचित्तप्रमोदिनी निमग्नारक्तनयना निर्घातसमनिःस्वना नन्दनोद्याननिलया निर्व्यूहोपरिचारिणी ॥
पार्वती परमोदारा परब्रह्मात्मिका परा ।
पञ्चकोशविनिर्मुक्ता पञ्चपातकनाशिनी ॥
परचित्तविधानज्ञा पञ्चिका पञ्चरूपिणी । पूर्णिमा परमा प्रीतिः परतेजः प्रकाशिनी
पुराणी पौरुषी पुण्या पुण्डरीकनिभेक्षणा ।
पातालतलनिर्मग्ना प्रीता प्रीतिविवर्धिनी ॥
पावनी पादसहिता पेशला पवनाशिनी ।
प्रजापतिः परिश्रान्ता पर्वतस्तनमण्डला ॥
पद्मप्रिया पद्मसंस्था पद्माक्षी पद्मसम्भवा ।
पद्मपत्रा पद्मपदा पद्मिनी प्रियभाषिणी ॥
श्रीमद्देवीभागवत [ अ ० ६ । ५४०. नवजाम्बूनदप्रख्या ( नवीन सुवर्णसदृश ॥ ८८ कान्तिसे सम्पन्न ), ५४१. नागलोकाधिदेवता ( पाताल-लोककी अधिष्ठात्री देवी ), ५४२. नूपुराक्रान्तचरणा ( नूपुरोंकी झंकारसे समन्वित चरणोंवाली ), ५४३. नरचित्तप्रमोदिनी, ५४४. निमग्नारक्तनयना ( धँसी हुई लाल आँखोंवाली ), ५४५. निर्घातसमनिःस्वना । ( वज्रपातके समान भीषण शब्द करनेवाली ), ५४६. ८ ९ नन्दनोद्याननिलया ( नन्दनवनमें विहार करनेवाली ), ५४७. निर्व्यूहोपरिचारिणी ( बिना व्यूहरचनाके आकाशमें स्वच्छन्द विचरण करनेवाली ) ॥ ८८-८९ ॥ ५४८. पार्वती, ५४ ९. परमोदारा, ५५०. पर-ब्रह्मात्मिका, ५५१. परा, ५५२. पञ्चकोशविनिर्मुक्ता ( अन्नमय, प्राणमय, मनोमय, विज्ञानमय और ९ ० आनन्दमय – इन पाँच कोशोंसे रहित विग्रहवाली ), ५५३. पञ्चपातकनाशिनी ( पाँच प्रकार महापातकोंका नाश करनेवाली ), ५५४. परचित्त-विधानज्ञा ( दूसरोंके मनोभावोंको समझनेवाली ), ५५५. ५५६. ॥ ९९ ५५ ९. ५६१. ५६५. सदृश पञ्चिका ( पंचिकादेवीके नामसे प्रसिद्ध ), पञ्चरूपिणी, ५५७. पूर्णिमा, ५५८. परमा, प्रीतिः, ५६०. परतेजः ( परम तेजस्विनी ), प्रकाशिनी ॥ ९ ० - ९ १ ॥ ५६२. पुराणी, ५६३. पौरुषी, ५६४. पुण्या, पुण्डरीकनिभेक्षणा ( विकसित कमलके नेत्रोंवाली ), ५६६. पातालतलनिर्मग्ना ( पातालके तलतक प्रविष्ट होनेकी सामर्थ्य से सम्पन्न ), ५६७. ९ २ प्रीता, ५६८. प्रीतिविवर्धनी, ५६ ९. पावनी, ५७०. पादसहिता ( तीन पदोंसे शोभा पानेवाली ), ५७१. पेशला ( परम सुन्दर विग्रहवाली ), ५७२. पवनाशिनी ( वायुका भक्षण करनेवाली ), ५७३. प्रजापतिः, ५७४. परिश्रान्ता ( प्रयत्नशीला ), ५७५. पर्वतस्तन-मण्डला ( विशाल स्तनोंसे सुशोभित ) ॥ ९ २ - ९ ३ ॥ ९ ३ ५७६. पद्मप्रिया ( कमलपुष्प अर्पित करनेसे प्रसन्न होनेवाली ), ५७७. पद्मसंस्था ( कमलके आसनपर स्थित रहनेवाली ), ५७८. पद्माक्षी, ५७ ९. पद्मसम्भवा, ५८०. पद्मपत्रा ( कमलपत्रकी भाँति जगत् से निर्लिप्त रहनेवाली ), ५८१. पद्मपदा ( कमलके समान कोमल चरणोंवाली ), ५८२. पद्मिनी ( हाथमें कमल धारण ९ ४ करनेवाली ), ५८३. प्रियभाषिणी ॥ ९ ४ ॥
पृष्ठ 800
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
अ ० ६ ] द्वादश स्कन्ध ७ ९ १
पशुपाशविनिर्मुक्ता पुरन्ध्री पुरवासिनी ।
पुष्कला पुरुषा पर्वा पारिजातसुमप्रिया ॥
पतिव्रता पवित्राङ्गी पुष्पहासपरायणा ।
प्रज्ञावतीसुता पौत्री पुत्रपूज्या पयस्विनी ॥
पट्टिपाशधरा पङ्क्तिः पितृलोकप्रदायिनी ।
पुराणी पुण्यशीला च प्रणतार्तिविनाशिनी ॥
प्रद्युम्नजननी पुष्टा
पुष्टा पितामहपरिग्रहा ।
पुण्डरीकपुरावासा पुण्डरीकसमानना ॥
पृथुजङ्घा पृथुभुजा पृथुपादा पृथूदरी ।
प्रवालशोभा पिङ्गाक्षी पीतवासाः प्रचापला ॥
प्रसवा पुष्टिदा पुण्या प्रतिष्ठा प्रणवागतिः ।
पञ्चवर्णा पञ्चवाणी पञ्चिका पञ्जरस्थिता ॥
परमाया परज्योतिः परप्रीतिः परागतिः ।
पराकाष्ठा परेशानी पावनी पावकद्युतिः ॥
५८४. पशुपाशविनिर्मुक्ता ( पाशविक बन्धनोंसे ९ ५ मुक्त ), ५८५. पुरन्ध्री ( गृहस्थीके कार्यमें संलग्न स्त्रीके रूपमें विराजमान ), ५८६. पुरवासिनी, ५८७. पुष्कला, ५८८. पुरुषा ( पुरुषार्थमयी ), ५८ ९. पर्वा ( पर्वस्वरूपा ), ५ ९ ०. पारिजातसुमप्रिया ( पारिजात पुष्पसे अत्यधिक प्रेम रखनेवाली ), ५ ९ १. पतिव्रता, ५ ९ २. पवित्राङ्गी, ५ ९ ३. पुष्पहासपरायणा ( खिले ९ ६ हुए पुष्पके समान हँसनेवाली ), ५ ९ ४. प्रज्ञावतीसुता, ५ ९ ५. पौत्री, ५ ९ ६. पुत्रपूज्या, ५ ९ ७. पयस्विनी ( प्राणियोंके संवर्धनहेतु अमृततुल्य दुग्ध प्रदान करनेवाली ) ॥ ९ ५ - ९ ६ ॥ ५ ९ ८. पट्टिपाशधरा, ५ ९९. पंक्तिः, ६००. पितृलोकप्रदायिनी, ६०१. पुराणी, ६०२. पुण्यशीला, ९ ७ ६०३. प्रणतार्तिविनाशिनी ( शरणागतजनोंका क्लेश दूर करनेवाली ), ६०४. प्रद्युम्नजननी, ६०५. पुष्टा ( पुष्टिरूपा ), ६०६. पितामहपरिग्रहा ( आदिशक्तिद्वारा पितामह ब्रह्माके लिये अर्पित की गयी देवी ), ६०७. पुण्डरीकपुरावासा ( पुण्डरीकपुर अर्थात् चिदम्बरक्षेत्रमें ९ ८ निवास करनेवाली ), ६०८. पुण्डरीकसमानना ( कमल-सदृश सुन्दर मुखवाली ) ॥ ९ ७ - ९ ८ ॥ ६० ९. पृथुजङ्घा ( विशाल जाँघोंवाली ), ६१०. पृथुभुजा ( दीर्घ भुजाओंवाली ), ६११. पृथुपादा ( बृहत् चरणोंवाली ), ६१२. पृथूदरी ( विशाल उदरवाली ), ६१३. प्रवालशोभा ( मूँगेके समान कान्तिसे सम्पन्न ), ९९ ६१४. पिङ्गाक्षी, ६१५. पीतवासाः, ६१६. प्रचापला ( अत्यन्त चंचल स्वभाववाली ), ६१७. प्रसवा ( सम्पूर्ण जगत्को उत्पन्न करनेवाली ), ६१८. पुष्टिदा, ६१ ९. पुण्या, ६२०. प्रतिष्ठा, ६२१. प्रणवागतिः ( ओंकारकी मूलरूपा ), ६२२. पञ्चवर्णा, ६२३. पञ्चवाणी, ६२४. पञ्चिका, ६२५. पञ्जरस्थिता ( प्राणियोंके १०० शरीरमें स्थित रहनेवाली ) ॥ ९९ -१०० ॥ ६२६. परमाया ( परम मायारूपा ), ६२७. परज्योतिः, ६२८. परप्रीतिः, ६२ ९. परागतिः, ६३०. पराकाष्ठा ( ब्रह्माण्डकी अन्तिम सीमा ), ६३१. परेशानी ( परमेश्वरी ), ६३२. पावनी, ६३३. पावकद्युतिः, १०१ | ६३४. पुण्यभद्रा ( पवित्र करनेमें अतीव दक्ष ),