श्रीगणेशाय नमः।

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी — पृष्ठ 601–610

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी · पृष्ठ 601–610

पृष्ठ 601

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 601 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

वारहवां अध्याय । ४६१

वो हैतुकस्तक नैरुक्को धर्मपाठकः ।

त्रयश्चाश्रमिणः पूर्वे परिपत्स्याद्दशावरा ॥ १११ ॥

वेदविद्यजुर्विच्च सामवेदविदेव च ।

व्यवरा परिपज्ज्ञेया धर्मसंशयनिर्णये ॥ ११२ ॥

raise वेदविद्धर्मं यं व्यवस्येद्विजोत्तमः ।

स विज्ञेयः परो धर्मो नाज्ञानामुदितोऽयुतैः ॥ ११३ ॥

तानाममन्त्राणां जातिमात्रोपजीविनाम् ।

सहस्रशः समेतानां परिषत्त्वं न विद्यते ॥ ११४ ॥

यं वदन्ति तमोभूता मूर्खा धर्ममतद्विदः ।: तत्पापं शतधा भूत्वा तद्वक्रूननुगच्छति ॥ ११५ ॥

एतद्वोऽभिहितं सर्वं निःश्रेयसकरं परम् ।

तस्मादप्रच्युतो विप्रः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ ११६॥

एवं स भगवान् देवो लोकानां हितकाम्यया ।

धर्मस्य परमं गुह्यं ममेदं सर्वमुक्रवान्॥ ११७ ॥

सर्वमात्मनि संपश्येत्सच्चासच्च समाहितः ।

सर्वह्यात्मनि संपश्यन्ना धर्मे कुरुते मनः ॥ ११८ ॥

, मीमांसादि antar तीनों वेद का ज्ञाता वेदानुकूल शास्त्रज्ञमें परायण ऐसे ब्रह्मचारी, arat, from और धर्म के विचारोंब्राह्मणों की सभा कहलाती है । धर्म गृहस्थ अथवा वानप्रस्थ दश के लिए तीनों वेद के ज्ञाता, कम. में सन्देह पड़ने पर निर्णय करने करना चाहिए । एक भी वेद से कम तीन ब्राह्मणों को अधिष्ठाताधर्म जाने । पर दश हजार मुख ब्राह्मण जिसको धर्म कहे उसकोहोता । ब्रह्मचर्य होन, वेद न जानने का भी कहा धर्म मान्य नहीं

पृष्ठ 602

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 602 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

४६२ मनुस्मृति । वाले नाममात्र से ब्राह्मण जाति के हज़ारों इकट्ठे होजायें तो भी वह सभा नहीं कही जाती । तमोगुणी धर्म न जाननेवाले, जिसको प्रायश्चित्त बतावे उसका पाप, सैकड़ों भाग होकर बतलानेवाले को प्राप्त होता है । यह परम कल्याणकारी संपूर्ण साधन कहा गया है । जो द्विज अपने धर्म से विचलित नहीं होता वह. परम गति को पाता है । इस प्रकार भगवान् मनुने, मनुष्यों की हितकामना से यह धर्मका सारा तत्त्व कहा था, वही मैंने तुम लोगों से कह सुनाया । मनुष्य संपूर्ण कार्य कारणों को श्रात्मा: सावधान होकर भावना करे । जो सबको श्रात्मरूप जानता उसका मन धर्म में नहीं जाता ॥ १११- ११८॥

मैव देवताः सर्वाः सर्वमात्मन्यवस्थितम् ।

आत्मा हि जनयत्येषां कर्मयोगं शरीरिणाम् ॥ ११६॥

खं संनिवेशयेत्खेषु चेष्टनस्पर्शनेऽनिलम् ।

पक्तिदृष्ट्योः परं तेजः स्नेहेऽपो गां च मूर्तिषु ॥ १२० ॥

मनसीन्दु दिशः श्रोत्रे क्रान्ते विष्णुं वले हरमं ।

वाच्यग्निं मित्रमुत्सर्गे प्रजने च प्रजापतिम् ॥ १२१ ॥

प्रशासितारं सर्वेषामणीयांसमणोरपि ।

रुक्माभं स्वतंधीगम्यं विद्यात्तं पुरुषं परम् ॥ १२२ ॥

एतमेर्के वदन्त्यग्नि मनुमन्ये प्रजापतिम् ।

इन्द्रमेके परे प्राणमपरे ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १२३ ॥

- एष सर्वाणि भूतानि पञ्चभिर्व्याप्य मूर्त्तिभिः ।

जन्मवृद्धिक्षयैर्नित्यं संसारयति चक्रवत् ॥ १२.४ ॥

एवं यः सर्वभूतेषु पश्यत्यात्मानमात्मना । . स सर्व समतामेत्य ब्रह्माभ्येति परं पदम् ॥ १२५ ॥

पृष्ठ 603

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 603 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

चारहवां अध्याय । ४६३

इत्येतन्मानवं शाखं भृगुप्रोक्तं पठन् द्विजः ।

भवत्याचारवान्नित्यं यथेष्टां प्राप्नुयाद्गतिम् ॥ १२६ ॥

इति मानवे धर्मशास्त्रे भृगुप्रणीतायां स्मृतौ द्वादशोऽध्यायः समाप्तः ॥ १२ ॥

इन्द्रादि सब देव श्रात्मस्वरूप हैं, यह सारा जगत् परमात्मा में ही स्थित है | क्योंकि पर्मात्मा ही प्राणियों को उन शुभा शुभ कर्मों का फल देनेवाला है । ज्ञानी पुरुष श्रात्माकाश वायु को चेष्टा और स्पर्श में वाहरी, तेज कोआकाशजठराग्निको में, सूर्य को नेत्र में जल को शरीर के चिकने पदार्थों में, पृथिवी को शरीर में, चन्द्रमा को मन में, दिशाओं को श्रोत्र में, विष्णु भगवान् को गति में, शिव को वल में, अग्नि को वाणी में, मित्र को गुदामैं और प्रजापति को जननेन्द्रिय में भावना करे । संपूर्ण विश्व का शासनकर्ता अणु से भी अणु शुद्ध " सुवर्ण समान कान्तिमय और निर्विकल्प बुद्धिगम्य परमात्मा को कोईजा-नना चाहिए । इस परमात्मा को कोई श्रग्नि, कोई ब्रह्ममनु, कहते प्रजापति, कोई इन्द्र, कोई प्राण और कोई सनातनसाथ मिलाकर हैं । यह परमात्मा सब प्राणियों को पञ्चभूतों के के गति की भांति उत्पत्ति, पालन, और प्रलयद्वारामें अपनी घुमायाश्रात्मा करता है । इस प्रकार जो पुरुष सबकोप्राणियोंपाकर परमपद ब्रह्म को को देखता है वह सब की समता मानव धर्मशास्त्र को पढ़ता पाता है । जो द्विज भृगु के कहे इसअभीष्टः उत्तमं गति को पाता है वह सदाचारी होता है और " " ।है ॥ ११६-१२६ ॥ बारहवां अध्याय समाप्त

पृष्ठ 604

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 604 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

विक्रयार्थ पुस्तकों का सूचीपत्र । नाम पुस्तक. मूल्य. निर्णयसिन्धुं मूल ॥] पु० भगवन्तभास्कर मिताक्षरा सटीक १० पु० प्रथम श्राचारकाण्ड ३) ५० द्वितीय व्यवहारकाण्ड... श] पु० तृतीय प्रायश्चित्तकाण्ड ५] पु० शुक्रनीति राजनीति याज्ञवल्क्यस्मृति सटीक ॥ चाणक्यनीतिदर्पण 'मानवधर्मसार का सार 'मानवधर्मसार सटीक -!! .. निर्णयसिन्धु भाषांटीका सहित. ४) पु० मनुस्मृति सटीक.... ५].पु० श्रष्टादशस्मृति सटीक २ ] पु० याज्ञवल्क्य मयत्री संवाद ' ': मनुस्मृति उर्दू अनुवाद सहित श्रीमद्भागवत वारहोंस्कंध सटीक पत्रेनुमा ५) पु० मार्कण्डेयपुराण. मूल =JH मार्कण्डेयपुरात तीन जिल्दों में... २ ) स्कन्दपुराण काशीखंड सटीक पूर्वार्द्ध व उत्तरार्द्ध

पृष्ठ 605

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 605 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

:अकारादिक्रमेण श्लोकानुक्रमणिका ।

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्

अ श्रग्नीनात्मनि वैतानान... १६३ अकन्येति तु यः कन्याम्... २८४ अग्नीधनं भैक्षचर्याम्... ४२ कामतः कृतं पापम् ४०५ श्रग्नेः सोमयमाभ्यां च... १०० ... ७१.कामतः कृते पापे... ४०५ श्रग्नेः सोमस्य चैषादौ ... ७८ श्रकामतस्तु राजन्यम् ४१६ अग्नौ प्रास्ताहुतिः [...] २३ अग्न्यभावे तु विप्रस्य कामस्य क्रिया काचित् ११ | श्रग्न्यगारे गवां गोष्ठे १२४ कारण परित्यक्ता..... ४८ कारं चाप्युकार च ३६ श्रग्न्याधेयं पाकयज्ञान्... कुर्वन् विहितं कर्म ४०५ माः सर्वेषु वेदेषु... ८५ अकृतं च कृतारक्षेत्रात्... २१५ २४ केवलं भुंक्ते... ३४१ श्रङ्गावपीडनायां च कृता वा कृता वापि... ३६४ ५५ अङ्गुलीन्थिभेदस्य... ३३ अकृत्वा भैक्षचरणम्... १०१ अनुष्ठमूलस्य तले श्रक्रोधनान्प्रसादान्.. १२७... १७ चक्षुर्विषयं दुर्गम्... २७८ श्रक्रोधनाः शौचपराः ... ३२१ | अच्छलेनैव चान्विवेत्: २७१ अक्षमाला वशिष्ठन १७२ / धजडश्चेदपौगण्ड अक्षारलवणानाः ३८७ प्रजाविकं सैकशफम्...... २०६३३८ क्षेत्रेबीजमुत्सृष्टम् १ श्रजाविकेतु संरुद्धे... ३६३ गारदाही गरदः श्रजीगर्तः तं हनुम ३११ ३८६ क्षत्रिया वैश्ये जीवंस्तु यथोक्तेन ... ४२३ श्रग्निदग्धानग्निदग्धान् ३६४ अज्ञानात्राश्य विमूत्रम्... ४३६ ... १६२ | अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानान् III श्रग्निपकाशनो वा... ज्ञानादारुणी पीवा... ४५६ श्रग्निवायुरविभ्यस्तु... ५२६५ | यज्ञेन्यो अन्धिनः श्रेष्ठाः t.. ४० अग्निं वाहारयेदेनम् शो भवति वै नालः ... १० ११८ सर्पाः श्रग्निहोत्रं च जुहुयात् Test: पक्षिणः ६... १६० अग्निहोत्रं समादाय ४०४ यो मानाविनाशिन्यः अग्निहोत्र्यपविध्याग्नीन्

पृष्ठ 606

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 606 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

( २ )

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्टम्

तु धन्दांसि १३० धर्मदण्डनं लोके २६८. ... ३० अतः स्वल्पीयसि द्रव्ये... ३६६ धर्मेण च यः प्राह... ४२. १४४ तपास्त्वनधीयानः १४६ श्रधर्मेणैधते तावत्: श्रतस्तु विपरीतस्य... ' २१२ अधस्तानोपदध्याच १२३ श्रतिक्रान्ते ' दशाहेतु... १७३ अधार्मिकं त्रिभिर्न्यायैः २६८ श्रतिकात्म या... २३१ धार्मिको नरो यो हि ५. २४३ श्रतिथिं 'चाननुज्ञाप्यं १३५ अधितिष्ठेश केशांस्तु... १२७. श्रतिवादांस्तितिक्षेत, १६७ अधियज्ञं ब्रह्म जपेत्... २०४ श्रतैजसानि पात्राणि १६८ श्रधिविन्ना तु या नारी ३३२ तोऽन्यतमःस्थाय ४१२ श्रधीत्य विधिवद्वेदान् १६५ तोऽन्यतमयावृत्त्या III ११६ श्रधीयीरंखयो वर्णाः श्रत्युष्णं सर्वमन्नं स्यात् १०४ धोष्टिकृतिकः १४८ २२० गाया वायुगीताः '३२४ अध्यक्षान्विविधान्कुर्यात् मूलमनाहार्यम् २८० अध्यग्न्यध्यावाहनिकम् ३५१- श्रदण्डवान्दण्डयन्राजा I अध्यात्मरतिरासीनः.११८. श्रदत्तानामुपादानम् ४४.३ श्रध्यापनं ब्रह्मयज्ञः ७ श्रदत्त्वा तु य एतेभ्यः ८४ श्रध्यापनमध्ययनम् दर्शयित्वा तत्रैव.... २७२ श्रध्यापनमध्ययनम्; ३८८ श्रदातरि पुनर्दाता २७३ अध्यापयामास पितॄत् ४६ श्रीयमाना भर्तारम् ३३३: अध्येष्यमाणस्त्वाचान्तः ३५४ श्रदूषितानां द्रव्याणाम् ३६६ श्रध्येष्यमाणं तु गुरुः....... ३६ श्रदेश्यं यश्च दिशति " २५५ श्रनंशो क्लीवपतितौ. ३५२ श्रद्धिरेव ·द्विजायभायाम् ७१ श्रनग्निरनिकेतः स्यात् '... १६६ ११५. श्रद्भिर्गात्राणि शुध्यन्ति १७६ श्रनधीत्य द्विजो वेदान. II श्रस्तु प्रोक्षणं शौचम् १८० -अनन्तरः सपिण्डाद्यः श्रद्धयोग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रम् - ३.७१ अन्तरगतशवेामे १३२.. - श्रद्यात्काकः पुरोडाशम् २१० अनन्तरमरिं विद्यात्..२३३ दोहेणैव भूतानाम् ११४ अनन्तरासु जातानाम् III श्रद्वारेण च नातयार "... १२६ अनपत्यस्य पुत्रस्य ३५४ २५४ अनपेक्षितमर्यादम् २६८.

पृष्ठ 607

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 607 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

( ३ )

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम्

धनग्यासेन वेदानान्... १६० अनेन नारीवृत्तेन... १६८ तिगृथामांसम्... १५१ अनेन विधिना नित्यम्.... १८६ अनातुरः सानिखानि... १३१ धनेन विधिना यस्तु... ४१७ धनदयं नाददीत... २७५ | धनेन विधिना राजा... II मनादेवस्य चादानात् २७५ श्रनेन विधिना राजा ३०४ ४६० श्रनेन विधिना श्राद्धम्... ११२ अनारोग्यमनायुष्यम् ३३ श्रनेन विधिना सर्वान् [...] २०३ ान ३८५ श्रनेन विप्रो वृत्तेन... १५१ ३८७ न्तर्गतशवे प्रामे १३२- धनायां समुत्तमः १७३ ३८६ श्रन्तर्दशा स्यातां चेत् ३११ श्राहिताग्निता नेयम... ४०८ अन्धो जडः पीठसप ... २६२ विजय गरमात्... २४१ अन्धो मत्स्यानिवाश्नाति सपनाः ७२ मेष पराधीनम् *** ३८४ निश्चेन... ३४२ श्रचहर्तामयाविलम्... ४०६ निदशायागोःक्षीरम्... १६१ श्रमादे भ्रया मार्टि ३०० निर्दशाहांगां नाम्... २८७ धन्नाद्यजानां सत्त्वानाम्... ४२१ " ३२४ धनु निष्कृतीनां तु... ४३३ श्रन्यदुक्तं जातमन्यत् अनुनयेच्या प्रेतम् १७७ श्रन्यां चेद्दर्शयित्वान्या... २८१ ३५३ श्रन्यानपि प्रकुर्वीत... २१६ अन्धं परिशाय... २६७ श्रन्ये कृतयुगे धर्माः RE 'श्रनुभावी तु यः कश्चित्... २५७ श्रन्येषां चैवमादीनाम्... ३०२ अनुमन्ता विशसिता १६६ श्रभ्येष्वपि तु कालेषु... २३८ श्रनुराःशुचिर्दक्षः... २१७ श्रन्योन्यस्याव्यभिचारः... ३३५ ३३ श्रन्वाधेयं च यद्दत्तम् ३५१ श्रतुष्याभिरफेनाभिः ... ४०७ अपः शस्रं विषं मांसम्... ३६० नृतं च समुत्कर्षे ... ४२२ अनृतं तु यदन्दः... २५१ श्रपःसुराभाजनस्थाः III १ = ६ श्रपत्यं धर्मकार्याणि ताकाच... ... २५७ श्रनेकानि सहस्राणि १८७ अपत्यलोभाद्या तु श्री २५५ ५१ अपदिश्यापदेश्यं च... श्रनेन कमयोगेन... ९४... १... २०४ श्रपराजितां वास्थाय.अनेन क्रमयोगेन.i. 205 ३४० अपराह्न तथा दर्भाः प्रनेन विधानेन

पृष्ठ 608

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 608 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

( ४ ) पृष्ठम्श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः श्रपसव्यएनौ कृत्वा... १०१ । श्रभोज्यानां तु भुक्त्वान्नम्... ४२३ II पवेऽयमर्णस्य... २५५ 200 III श्रम्यङ्गमनंश्रन्यखनं स्वापनंचाक्ष्णोःच गात्रोत्सादन-थप नमीपे नियतः ... ५६.श्रपक्यो यावतः पक्तिमान् ६५ मेवच कायदयात्... ४२० पदन यो दातुः ... १६३ पांतीपता पंक्तिः... श्रमत्यैतानि षड् जग्वा पामग्नेश्च संयोगात् १७६ मन्त्रिका तु कार्येयन् II श्रपि नः स कुले जापान्... १११ श्रनात्यः प्राइविवाको वा... ३५७ पियक कर्म २१६ | श्रमात्यमुख्यं धर्मज्ञम् २३० पुत्रायां मृतायां तु ३४१ | श्रमात्यराष्ट्रदुर्गार्थ.... २३२ पुत्रोऽनेन विधिना ३४० श्रमात्ये दगड श्रायनः १०.२१७ पाः फलवन्तो ये १० श्रमानुषीषु पुरुषः... III अयोद्योऽतिथिः सायम्... ८३ माययैव वर्तत... २२४ प्रयत्नः सुखार्थेषु... १६४ श्रमावास्या गुरुं इन्ति १३३ श्रप्राचिभिर्यक्क्रियते... ३५५ श्रमावास्यामष्टमी च... १३६ श्रनुप्रवेश्य तं दण्डन्... III श्रमेध्ये वा पतेन्मत्तः ४१४ ३२६ निपदित्याहुः... २६३ श्रयं द्विजैर्हि विद्वद्भिः ३६६ यो विभागोवः ३५४ अब्दार्थमिन्द्रमित्येतत् ४४० श्रयाज्ययाजनैश्चैव... ७६ श्रब्राह्मणः संग्रहणे ३०६ ] श्रयुध्यमानस्योत्पाद्य... १४२ श्रब्राह्मय्यादध्ययनम् ६४ श्ररक्षिता गृहे रुद्राः... ३२० भयस्य हि यो दाता २६७ | श्ररक्षितारं राजानम्... २६८ श्रभिचारेषु सर्वेषु ३६६ श्ररण्ये वा त्रिभ्यत्य... ४४० www २०७ श्रनिपूजिनागांस्तु १६६ राजके हितोऽस्मिन् २५५ श्ररोगाः सर्वसिद्धार्थाः... १६ श्रनियोक्ता न दवूयात् श्रनादनशील ४४ अर्थकामेष्वसमानाम् २५ अभिवादये १४० श्रर्थसम्यादनाच... २३९ विदारवः... '४'४ श्रर्थस्य संग्रह चैनान्... ११६ अभिशस्तस्य २५० निषतु यः कन्याम ३१८१५१ अपव्यमानंनवुभौ तुबुव... २५४ नात २४ श्रनादुदर्शन... २२३

पृष्ठ 609

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 609 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

( ५ ) इलीक: पृष्ठम् श्लोकः पृष्ठम् श्रलंकृतश्च संपश्येत्... २४५ श्रष्टौ मासान्यथादित्यः... ३६६ ... १०६1 श्रलब्धं चैव लिप्सेत २२३ श्रसंस्कृतप्रमीतानाम् लन्धमिध्देदण्डेन... २२३ | श्रसंस्कृतान्पशन्मन्त्रैः... १६६ लानुं दानपात्रं च... ४५५ १६ श्रसकृद्भर्भवासेपु श्रलाभेन विषादी स्यात्... १६ श्रसंख्यामूर्तयस्तस्य... ४४५ श्रलिङ्गी सिद्विषय १४८ श्रसंधितानां संधाता... ३०४ ... अल्पं वा बहु वा यस्य ४८ श्रसपिण्डं द्विजं प्रेतम् ... १६६ श्रसपिण्डा च या मातुः... ६६ श्रल्पानाभ्यवहारेण १०० संभाव्ये साक्षिभिश्च.... २५५ श्रवकाशेषु चोदेषु ... ३४८ ४१७ संभोज्या हासंयान्याः अनु कान ४३२ श्रसम्यक्कारिणश्चैव ३६१ ... ४३२ श्रसाचिकेषु त्वर्थेषु २६४ श्रवसूर्य त्वन्दशतम् ... २ ९ ४ | अस्थिमतां तु सच्चानाम् ४२१ श्रवनिष्ठीवतो दर्पात् २०२ ... २८० श्रस्थिस्थूणं स्नायुयुतम् ... २० ... २६१ श्रस्मिन्धर्मोऽखिलेनोक्तः श्रवाक्शिरारतमरयन्धे १०४ ४५ असं गमयति तान् 'श्रवाच्यो दीक्षितो नाना ३१८ ३५२ अवतन्त्राः स्त्रियः कार्याः श्रविद्यानां तु सर्वेषाम् २८० ३७१ श्रस्वामिनाकृतो यस्तु श्रविद्वांश्चैव विद्वांश्च... २१७ ५६ श्रहन्यहन्यवेक्षेत श्रविद्वांसमलं लोके....... ७ ... २०० श्रहं प्रजाः सिसृक्षस्तु... ३५० श्रवेचेत गतीर्नृणाम्... २५१ अहाये बाह्मणद्रव्यम् वेदयानो नष्टस्य २०२ ६७ वहिंसयेन्द्रियासमैः • श्रन्या सौम्यनानीम्... ... ४६१ श्रहिंसयैव भूतानाम्... ३८६ श्रतानाममन्त्राणाम्... ६३ श्रहिंसा सत्यमस्तेयम् ... श्रतैर्यदुद्विजैर्भुक्तम् ३१ हुतं हुतं चैव ७८ -श्रशक्नुवंस्तु शुश्रूषाम् अहोरात्रे विभजते... १३... ३६१ ter अशामंस्तस्करान्यस्तु हा चैकेन राज्या च .... २८१... २०१ 'अश्मरीस्थीनि गोवालान् ८८ हा रात्र्या च याञ्जन्तून् श्रोत्रियः पिता यस्य श्रा १५०... × Yo श्रीकमेतत्साधूनाम् ३०३ | श्राकारैरिङ्गितैर्गत्या... १५ अष्टपाद्यं तु शूद्रस्य ४३४ आकाशातुविकुर्वाग्यात् श्रवसमश्नीयात्

पृष्ठ 610

मनुस्मृति पण्डित गिरिजाप्रसाद द्विवेदी, पृष्ठ 610 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

( ६ )

श्लोकः पृष्ठम् श्लोकः

श्राकाशशास्तु विज्ञेयाः... TE श्राद्यं यत्यक्षरं ब्रह्म श्रागमं निर्गमं स्थानम् ३१३ श्राद्याद्यस्य गुणं त्वेषाम् नागन्सुत्राह्मणस्यैव... ३५८ श्राधिः सीमाबालधनम् खागारादभिनिष्क्रान्तः... १६६ श्राधिश्चोपनिधिश्चोभौ श्राचम्य प्रयतो नित्यम् ६१ श्रपः शुद्धा भूमिगताः श्राचम्य प्रयतो नित्यम् १७५ | आपत्कल्पेन यो धर्मम् श्राचम्योदक्परावृत्य... १०१ पद धनं रक्षेत् आचारः परमो धर्मः www २० आपतोऽथवा वृद्धः श्राचारहीनःकोनश्च... ६३ आपो नारा इति प्रोक्ताः श्राचाराद्विच्युतो विप्रः... २० श्रताः सर्वेषु वर्णेषु १४१ श्रामन्त्रितस्तु यः श्राद्धे श्राचार्य स्वनुपाध्यायम्... १७५ श्रायति सर्वकार्याणाम् श्राचार्य च प्रवक्तारम्... १४२ श्रायत्यां गुणदोषज्ञः श्राचार्यपुत्रः शुश्रूषुः... ४२ आयुष्मन्तं तं सूते ... ६१ श्रायुष्मान्भव सौम्येति श्राचार्यस्वस्य यां जातिम् ४८ श्रायुष्यं प्राङ्मुखो भुंक्ते श्राचार्ये तु खलु प्रेते... ६५ आयोगवश्च क्षत्ता च श्राचार्यो ब्रह्मलोकेशः १४५ श्रारण्यांश्च पशून्सर्वान् आचार्यो ब्रह्मणो मूर्तिः... ६१ श्रारण्यानां च सर्वेषाम् श्राच्छाद्य चार्चयित्वा च ७० श्रारभेतैव कर्माणि तुरामभिशस्तां वा -४१७ आरम्भकचिताऽधैर्यम् श्रात्मनश्च परित्राणे... २०५ श्रार्तस्तु कुर्यात्स्वस्थः आत्मनो यदि वान्येषाम्... ४१७ पादस्तु भुञ्जीत आत्मैव देवताः सर्वाः... ४६२ श्रर्धिकः कुलमित्रं च आत्मैव ह्यात्मनः साक्षी... २६० श्रार्यता पुरुषज्ञानम् श्राददीत न शुद्रोऽपि... ३३५ श्रार्षे धर्मोपदेशं च श्राददीताथ षड्भागम्... २२ = श्रार्षे गोमिथुनं शुल्कम् श्राददीतार्थषद्रभागम्... २५१ श्रावृत्तानां गुरुकुलात् श्रादानमप्रियकरम्... २४१ श्राश्रमादाश्रमं गत्वा श्रादाननित्याज्चादातुः ४०० श्राश्रमेषु द्विजातीनाम् आदिष्टनोदकं कुर्यात् १७५ षोडशादायस्य