प्रशस्तपाद भाष्य - पदार्थधर्म सङ्ग्रह - न्यायकन्दली टीका - प्रशस्तपाद मुनि — पृष्ठ 61–70

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashsagarsuri Gyanmandir Ye न्यायकन्दलीसंवलितप्रशस्तपादभाष्यम् प्रशस्तपादभाष्यम् द्रव्याश्रितत्वञ्चान्यत्र नित्यद्रव्येभ्यः । [ साधम्यं वैधर्म्य-नित्य द्रव्यों को छोड़कर और सभी पदार्थों का द्रव्य में आश्रित रहना साधर्म्य है | न्यायकन्दली ग्राह्यम् । एतानि परित्यज्यापरेषां द्रव्यादीनां त्रयाणां कारणत्वं समवाय्यसम-वायिकारणत्वम् । यद्यपि द्रव्यस्य नासमवायिकारणत्वम्, न च समवायिकारणत्वं गुणकर्मणोः, तथापि निमित्तकारणविलक्षणतयेदं साधर्म्यमुक्तम् । द्रव्याश्रितत्वञ्चान्यत्र नित्यद्रव्येभ्य इति । नन्वाश्रितत्वं षण्णा-मित्युक्तं तेनेदं पुनरुक्तम्? न पुनरुक्तम्, द्रव्योपलक्षितस्याश्रितत्वस्यात्र विवक्षितत्वादिति कश्चिद् । तदयुक्तम्, सामान्यादीनामपि द्रव्योपलक्षितस्या-श्रितत्वस्य सम्भवान्नेदं द्रव्यादित्रयसाधर्म्यकथनं स्यात् । तस्मादित्थं व्याख्येयम् । अन्यत्र नित्यद्रव्येभ्य इति द्रव्यग्रहणमुपलक्षणम्, तद्वृत्तयोऽन्त्या विशेषास्तेऽपि गृह्यन्ते । नित्यद्रव्याणि तद्गतांश्च विशेषान् परित्यज्य द्रव्य एवाश्रितत्वं द्रव्यादीनां त्रयाणां साधम्र्म्यं नापरेषामित्यर्थः । पदार्थों का ' कारणत्व ' साधर्म्य है । यहाँ कारणत्व शब्द से समवायिकारणत्व और असमवायिकारणत्व हो इष्ट है । यद्यपि द्रव्यों में असमवायिकारणत्व नहीं है. एवं गुण और कम्मं में समवायिकारणत्व नहीं है, किन्तु यहाँ ' क रणत्व ' शब्द से ' निमित्तकारण भिन्नकारणत्व ' रूप साधर्म्य ही विवक्षित है । ( यह साधर्म्य द्रव्यादि तीनों वस्तुओं में समान रूप से है ) । " द्रव्याश्रितत्वञ्चान्यत्र नित्यद्रव्येभ्यः " | ( प्र ० ) पहिले कह चुके हैं कि आश्रितत्व ( नित्य द्रव्यों को छोड़कर ) छः पदार्थों का साधर्म्य है । फिर वही बात कहते हैं, अतः इसमें पुनरुक्ति दोष है । ( उ ० ) इस दोष का परिहार कोई इस प्रकार करते हैं कि पहिले केवल ' आश्रितत्व ' साधर्म्य का उल्लेख है, अब ' द्रव्यातित्व ' साधर्म्य कहते । दोनों में कुछ अन्तर अवश्य है, अतः पुनरुक्ति दोष नहीं है । किन्तु यह समाधान ठीक नहीं है, क्योंकि यह द्रव्यादि तीन वस्तुओं के साधर्म्य का प्रकरण है, अतः द्रव्याश्रितत्व रूप प्रकृत साधम्यं सामान्यादि पदार्थों में अतिप्रसक्त होगा, इसलिए प्रकृत पङ्क्ति की व्याख्या इस प्रकार करनी चाहिए कि प्रकृत " अन्यत्र नित्यद्रव्येभ्यः " इस वाक्य में प्रयुक्त द्रव्य ' पद उपलक्षण है ( ' द्रव्याश्रितत्व ' शब्द का अर्थ है, द्रव्यरूप समवायिकारण से उत्पन्न होना, तदनुसार ) नित्य द्रव्य और उनमें रहनेवाले ' विशेष ' अर्थात् नित्य गुणों को छोड़कर द्रव्यादि तीन वस्तुओं का ( फलतः अनित्य द्रव्य, अनित्य गुण और कर्म्म इन तीन वस्तुओं का ) ' द्रव्याश्रितत्व ' अर्थात् द्रव्यरूप समवायिकारण से उत्पन्न होना साधर्म्य है, ओरो का नहीं । For Private And Personal

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashsagarsuri Gyanmandir संशोधक निवेदनम् श्रीमद्भिर्गवेषणालय निदेशकै: डॉ ० भागीरथप्रसादत्रिपाठि - ( वागीशः शास्त्री ) महाभागैराज्ञप्तेन मया न्यायकन्दलीटीकायुतस्यास्य प्रशस्तपादभाष्यग्रन्थस्य यथाशक्यं यथा-शीघ्रं च पुनर्मुद्रणक्षमं संशोधनं विहितम् । यद्यप्यत्र न्यायकन्दल्यां तत्सहकृत - हिन्दीभाषानुवादे चानुच्छेदादिव्यवस्था नास्ति समीचीना, अतः पाठकांना सौविध्याय आपेक्षिका नुच्छेद । दिविधेरवश्यम्भावादपि ग्रन्थस्य मुद्रण प्रकाशन शैयविधिसम्भवात् पुनः पूर्वसदृश एवायं ग्रन्थः संस्कृत:; तथापि समेत्रां भाष्य - कन्दली भाषानुवादानां प्रतीकानुसारं पृष्ठबन्धने ऐक्यरूप्यापादनाय यत्र तत्र यथा-सम्भवं कियत्प्रयासस्तरसा कृतोऽपि । ग्रन्थेऽस्मिन् संशोधनविधकर्मणा सप्ततिपृष्ठे ( पृ ० ७० ) ' प्रशस्तपादभाष्यम् ' इत्य-स्योपरि अथ द्रव्यपदार्थनिरूपणम् इति नूतनं शीर्षकं विधाय ' पृथिवी प्रकरणम् ' इत्युप-शीर्षकात् पूर्वं स्वल्पस्थानभावाद् द्रव्येषु इतिकर्तव्यस्थाने केवलं ' द्रव्ये ' इति पदं योजितम् । तथैव गुणपदार्थनिरूपण प्रकरणे पञ्चाशदुत्तर- द्विशततमपृष्ठत: ( पृ ० २५० ) ग्रन्थोपशीर्षकात् पूर्वं गुणेषु - इतिकर्तव्यस्थाने केवलं ' गुणे ' इति पदं योजितम् । एकचत्वारिंशदुत्तर - सप्तशततमपृष्ठे ( पृ ० ७४१ ) उपरि मुद्रितम् ' प्रशस्तपादभाष्यम् ' पदं मुद्रितात् अथ सामान्यपदार्थनिरूपणम् शीर्षकादधः कृतम् । तथैव पञ्चषष्ट्युतर-सप्तशततमपृष्ठे ( पृ ० ७६५ ) मुद्रितम् प्रशस्तपादभाष्यम् ' पदं मुद्रितात् अथ विशेष-पदार्थनिरूपणम् गीर्घकाल, तथा त्र्यधिकसप्तत्युत्तर - सप्तशततमपृष्ठे ( पृ ० ७७३ ) मुद्रितात् अथ समवायपदार्थनिरूपणम् शीर्षकाच्चाघः कृतम् । प्रतीकानुसारं च केषाञ्चित् प्रशस्तपादभाष्यांशानां न्यायकन्दल्यंशानां च पृष्ठपरिवर्तनम् -यथा सप्तपञ्चाशदुत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६५७ ) मुद्रितः स्थितिस्थापकस्तु... घनावयवमन्त्रि भाष्यांशोऽष्टपञ्चाशदुत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६५८ ) कृतः तद्धिन्दीभाषा-नुवादोऽपि तत्रैव विहितः । नवपञ्चाशदुत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६५६ ) मुद्रितः धर्मः पुरुषगुणः विशुद्धाभिसन्धिजः ' भाष्यांशः षष्ट्युत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६६० ) परिवर्तितः । तथा-त्रस्थ: ( पृ ० ६६० ) ' समवेतसमवायिकारणं स स्थितिस्थापक: ' इत्यादिकन्दल्यंशो नवपञ्चाशदुत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६५६ ) कदल्यंशे निवेशितः । पञ्चषष्ट्युत्तर- षड्ाततमपृष्ठे ( पृ ० ६६५ ) तत्र सामान्यानि विशिष्टदेवता-भक्तिरुपवासोऽप्रपादश्च ' इति भाष्यांशः सर्वत्रेव भाषानुवादेन सह् षट्षष्ट्युत्तर - पट्ाततम-पृष्ठे ( पृ ० ६६६ ) कृतोऽयं पंवादात् । तथात्रस्यः ( पृ. ६६६ ) ' ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यानाम् . ' ' संस्काराः भाष्यांशः सप्तषष्ट्युत्तर- षट्ा । तमपृष्ठे ( पृ ० ६६७ ) परिवर्तितः । For Private And Personal

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra ( पृ ० ३६६ ) विहितः । वसन्त पञ्चमी २०३४ वैक्रम दे १२-२-७८ खैस्ताब्दे www.kobatirth.org ( आ ) For Private And Personal Acharya Shri Kailashsagarsuri Gyanmandir उमाशङ्कर त्रिपाठी अनुसन्धान सहायकः सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालयः एवमेव सप्तषष्ट्युत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ३६७ ) मुद्रितः क्षत्रियस्य सम्यक् " स्वकीयाश्च संस्काराः ' भाष्यांशोऽष्टषष्ट्युत्तर- षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६६८ ) मुद्रितः ' शूद्रस्य पूर्ववर्णपारतन्त्र्यम् ' अभ्यञ्जनादिवर्जनं च ' भाष्यांशो नवषष्ट्युत्तर- षट् शततमपृष्ठे तथा च नवषष्ट्युत्तर- षट्शनतमपृष्ठे ( पृ ० ६६ ९ ) मुद्रितः ' विद्याव्रत स्नातकस्य ... महायज्ञानां ' भाष्यांशः सर्वत्रैव भाषानुवादेन सह सप्तत्युत्तर षट्ाततमपृष्ठे ( पृ ० ६७० ), एवमेव एकसप्तत्युत्तर- षट्शततमपृष्ठस्थः ( पृ ० ६७१ ) ' ब्रह्मचारिणो गृहस्थस्य वा.....-वानप्रस्थस्य ' भाष्यांशस्तथा द्वयधिकसप्तत्युत्तर- षट्शततमपृष्ठस्थः ( पृ ० ६७२ ) ' वनस्थस्य धर्मसाधनं कथयति - हुतशेष भोजनम् ' कन्दल्यंशश्च सर्वश्रेव द्वयधिकसप्तत्युत्तर- षट्शततम-पृष्ठे ( पृ ० ६७२ ) परिवर्तितः । इत्थमेव सप्तनवत्युत्तर - षट्शततमपृष्ठे ( पृ ० ६६७ ) शिवस्तव बोधकस्य ' जगदर-बीजाय...... चन्द्रायार्धेन्दुमौलये ' इति कन्दलीस्थश्लोकस्य स्पष्टार्थावगमको हिन्दीभाषा-नवानुवादो वाक्येनैकेनाङ्गितः । एकचत्वारिंशदुत्तर - सप्तशततमपृष्ठे ( पृ ० ७४१ ) ' जयन्ति जगदुत्पत्ति स्थितिसंहृति-हेतवः तन्निषेधार्थमाह- ' इति कन्दल्यंशादधोलिखित: ' मणियों का चोर की तरफ जाना ' कर्मनिरूपण समाप्त हुआ ' इति हिन्दीभाषानुवादांशस्तव पृष्ठे ' च प्रक्षोभणं चलनम् ' ' कर्मपदार्थः समाप्तः ' इति कन्दल्यं शादधस्तदर्थं सङ्गत्या परिवर्तितः । तथैव पञ्चषष्ट्युत्तर सप्तशततमपृष्ठे ( पृ ० ७६५ ) ' चतुयुं गचतुविद्या उत्पाद-विना- ' इति कन्दल्यंशस्तत्रैव पृष्ठे ' अप्रत्यक्ष व्यक्तियों में भी प्रवृत्ति सामान्यनिरूपण समाप्त हुआ ' इति हिन्दी भाषानुवादांशादधो न्यायकन्दलीति लिखित्वा परिवर्तितः । प्रकृतग्रन्थे मूलं प्रशस्तपादभाष्यं तदुरवग्राह्यार्थावबोधिका न्यायकन्दलीति टीका च भूतपूर्वानुसन्धान सहायक: श्रीदुर्गाधरझा - महोदयैरपि तदुभय भाव्यटीकयोः सम्य-गर्थावबोधायातिसरलहिन्दीभाषानुवादेनालङ्कृता । अत्र प्राचीनपरम्परया कि- अगर-मगर प्रभृतियावनभाषामिश्रितशब्दानां प्रयोगो बाहुल्येन कृतो विद्यते, इतः पूर्वं तेषामेव मिश्रित भाषा शब्दानां हिन्दी भाषाप्राशस्त्यात् । अतः क्वचन तत्तत्स्थलेषु यतः - यदि - किन्तु -प्रभृतिशब्दानां प्रयोगप्रयासः कृतो वर्तते । ईक्प्रशस्त ग्रन्थविषयविशेषे सहयोगिनस्तथा ग्रन्थमुद्रणकालमध्ये ममातकितास्वस्थ-तायां प्रायो मासद्वयं यावदीक्ष्यपत्र - संशोधनकर्मदत्तावघानाश्चेमे प ० श्रीरामगोविन्दशुक्ल-महोदयास्तेऽवश्यं धन्यवादार्हाः । तथैव ग्रन्थस्यास्य प्रशस्त प्रकाशनकर्मणि शेत्र्योत्पादनाय प्रकाशनाधिकारि- डॉ ० हरिश्चन्द्रमणि त्रिपाठि महोदयाश्चापि सततं साधुवादाहः सन्तीति निवेदयते ।

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashs विषया: न्यायकन्दलीसंवलितप्रशस्तपादभाष्यस्य विषयानुक्रमणी अकारणगुणकथनम् ( भाष्ये ) अकारणगुणपूर्वक गुणकथनम् ( भाष्ये ) अजसंयोग मतखण्डनम् ( भाष्ये ) अतीतस्य समवायिकारणत्वे मतविशेषः ( न्या ० क ० टीकायाम् ) अतीन्द्रियगुणकथनम् ( भा ० ) अधर्मनिरूपणम् अधमं साधनकथनं च ( भा ० अनध्यवसायनिरूपणम् भा ० अनुमान निरूपणम् भा ० अनुमाननिर्णयकथनम् टी. अनुसंधाननिरूपणम् भा ० अनुसन्धानोदाहरणम् भा ० अनेकाश्रित गुणकथनम् भा ० अन्तःकरणग्राह्यगुणकथनम् भा ० अपक्षेपण निरूपणम् भा ० अपदेशलक्षणम् अपदेशोदाहरणं च भा ० मोक्षो ज्ञानपूर्वकाद्धर्मात् भा ० अपां सांसिद्धिकद्रवत्त्ववत्त्वे विप्रतिपत्तिखण्डनम् भा ० अपेक्षा बुद्धिविनाशात् परत्वापरत्वविनाशस्योदाहरणम् भा ० अप्रत्यकर्मकथनम् भा ० अभावप्रमाणस्यानुमानेऽन्तर्भावकथनम् भा ० अभावस्य पदार्थत्वसाधनम् टी ० अमूर्त्तगुणकथनम् भा ० यावद्द्रव्यभाविगुणकथनम् भा ० अर्थापत्तेरनुमानेऽन्तर्भावकथनम् भा ० अवयवनिरूपणम् भा ० अवयवगुरुत्वभावखण्डनम् टी ० अविदुषां प्रवर्त्तकधर्माधर्मकार्यकथनम् भा ० अविद्याभेदनिरूपणम् भा ० अविनाभावपदार्थ नियामक कथने सौगतमतगु टी ० अविनाभावस्मरणस्यानुमानाङ्गत्व प्रदर्शनम् भा ० अव्याप्यवृत्तिगुणकथनम् भा ० असत्कार्यव्यवस्थापनम् टी ० ... For Private And Personal

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashsagar विषयाः [ ४८ ] असत्कार्यवादे विप्रतिपत्तिपूर्वकं सत्कार्यवादकथनम् टी ० असमवायिकारणगुणकथनम् भा ० आकाशकालदिगात्मनां साधर्म्यकथनम भा ० असमानजात्यारम्भकगुणकथनम्भा ० आकाशनिरूपणम् भा ० आकाशात्मनां साधर्म्यकथनम् भा ० आकाशे प्रमाणम् ( भा ० > आकुवननिरूपणम् ( भा ० » ) आत्मनित्यत्वेऽनिर्मोक्षाभावप्रकारः ( टी ० ) आत्मनिरूपणम् आत्मसिद्धौ प्रमाणानि च ( भा ० ) आत्मनः क्षणिकत्ववादनिरास: ( टी ० ) आत्मसमवेतानां प्रत्यक्षे कारणकथनम् ( भा ० > आत्मस्वरूपनिरूपणम् ( टी ० ) आत्मैकत्ववादनिरासः ( टी ० ) आज्ञाननिरूपणम् ( भा ० to ) आश्रमिणां धर्महेतुनिरूपणम् ( भा ० ) आश्रयनाशाद् द्वित्वादिनाशः ( भा ० ) श्रव्यापि गुणकथनम् ( भा ० ) इच्छा निरूपणम् ( भा ० ) इन्द्रियकथनम् ( भा ० ) इन्द्रियाणां प्राप्यकारित्वव्यवस्थापनम् ( टी ० ) ईश्वरस्याष्टगुणाधिकरणत्वम् ( टी ० ) :( ईश्वरस्यैकानेकत्वविचार: ( टी ० ) ईश्वरस्य क्लृप्तद्रव्यान्तर्गतत्वम् ( टी ० ) ईश्वरस्य नित्यमुक्तश्व कथनम्, ईश्वरस्य षड्गुणाश्रयत्वमतं च ( टी ० ) **** ईश्वरे प्रमाणोपन्यास: ( टी ० ) उत्क्षेपणनिरूपणं कर्मविभागश्च ( भा ० ) उत्क्षेपणादौ गमनव्यवहारस्य भाक्तत्वकथनम् उद्देशादिलक्षणम् ( टी ० )... उपमानस्य शब्देऽन्तर्भावकथनम् ( भा ० ) उभयकारणताश्रयगुणकथनम् ( भा ० ) एकादिप्रत्ययस्य रूपादिविषयत्वमतखण्डनम् ( टी ० ).... एकैकवृत्तिगुणकथनम् ( भा ० > For Private And Personal

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashs विषयाः एकै केन्द्रियग्राह्यगुणकथनम् ( भा ० ) ऐतिह्यस्यानुमानेऽन्तर्भावकथनम् ( भा ० ) कणादशब्दार्थकथनम् ( टी ० ) कर्मगुणकथनम् ( भा ० ) [ ४६ ] कर्मणां जातिपञ्चकत्वव्यवस्थापने शङ्कासमाधिः ( भा ० ) कर्मनिरूपणम् ( भा ० ) कर्म प्रत्यक्षे विप्रतिपत्तिनिराकरणम् ( टा ० ) कामादीनामिच्छायामन्तर्भावकथनम् ( भा ० ) कारणगुणपूर्वक गुणकथनम् ( भा ० ) कारणत्वञ्चान्यत्र पारिमाण्डल्यादिभ्यः ( भा ० ) कारणवतां कार्यत्वानित्यत्वे ( भा ० ) कालकृतपरत्वापरत्वोत्पत्तिकथनम् ( भा ० ) कालनिरूपणम्, सर्वकार्याणामुत्पत्तिस्थितिविनाशहेतुत्वम्, क्षणादिव्यवहारहेतु:, तद्गुणकथनम् ( भा ० ) कृतदारविद्याव्रतस्नातकानां धर्महेतुनिरूपणम् ( भा ० ) क्रिया हेतुगुणकथनम् भा ० क्रोधादीनां द्वेषान्तर्भावकथनम् भा ० गन्धनिरूपणम् ( भार ) गमनत्वस्य कर्मत्वापययत्वकथनम् भा ० गमनत्वस्य कर्मत्वपर्यायत्वे विशेषसञ्ज्ञया गमनग्रहणस्य फलम् भा ० गमननिरूपणम् भा ० गन्धशून्यत्वं सलिलादीनाम् टी ० गुणनिरूपणारम्भः, तेषां निर्गुणत्वं निष्क्रियत्वम् भा ० गुणविभागो रूपरसादिभेदेन भा ० गुणस्य निर्गुणले निष्क्रियत्वे युक्तिः टी ० गुणादीनां पञ्चानां निगुर्णत्व निष्क्रियत्वे भा ० गुरुत्वनिरूपणम् भा ० गुरुत्वस्य त्वगिन्द्रियग्राह्यतावादिमतखण्डनम् टी ० ग्रन्थकार वंशवर्णनादिकम् टी ० ग्रन्थोपसंहारः भा ० प्राणस्य पार्थिवत्वे प्रमाणम् टी ० घ्राणे प्रमाणकथनम् टो ० चक्षुषस्तैजसत्वकथनम् टी ० चित्ररूपयुक्तिकथनम् टी ० For Private And Personal ... ...

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashsaç [ ५० ] विषया: चेष्टाया अनुमानेऽन्तर्भाविकथनम् भा ० जलनिरूपणम् । तद्गुणकथनम् । तस्य द्वैविध्यम् । अनित्यस्य त्रैविध्यम् भा ० जलस्य शुक्लरूपादिमत्वे युक्तिः टी ० जले द्रवत्वात् कर्मोत्पत्तिः भा ० ज्ञाततावादनिराकरणम् टी ० ज्ञानपूर्वकाद्धर्मादपवर्गकथनम् भा ० ज्ञानस्य आत्मसमवेतत्वव्यवस्थापनम् टी ० ज्ञानस्य विषयसंवेदनानुमेयत्वमतखण्डनम् टी. ज्ञानस्य शरीराद्याश्रयत्वनिरासः भा ० तमसो भाभावरूपत्वम् टी ० तमसो द्रव्यान्तरत्वयुक्तिखण्डनम् टी ० तर्कज्ञानस्य चतुर्विधाविद्यायामन्तर्भावविचारः टी ० तेजसो नैमित्तिकद्रवत्ववत्त्वे युक्तिः टी ० तेजोनिरूपणम् । तद्गुणकथनम् । तस्य द्वैविध्यम् । अनित्यस्य त्रैविध्यम् भा ० त्रिपुटीप्रत्यक्षतामतनिराकरणम् टी ० त्र्यणुक कारणनिरूपणम् टी ० त्वगिन्द्रियस्य वायुत्वम्टी दिक्कालयोः सर्वोत्पत्तिनिमित्तत्वसाधनम् टी ० दिक्कालयोः साधर्म्यकथनम् भा ० दिनिरूपणम् । तद्गुणकथनम् । तस्याः प्राच्यादिभेदाः भा ० दीर्घत्व महत्त्वयोर्हस्वत्वाणुत्वयोश्च विशेषकथनम् भा ०... दुःखनिरूपणम् भा ० द्रवत्वनिरूपणम्, द्रवत्वविभागादिव भा ० द्रव्यत्वादीनामपरसामान्यत्व - विशेषसामान्यत्वकथनम् भा ० द्रव्यनाशजपरत्वापरत्वनाशोदाहरणम् भा ० द्रव्यविभागः पृथिव्यादिभेदेन भा ० द्रव्यसंयोगनाशजपरत्वापरत्वनाशोदाहरणम् भा ० द्रव्यातिरिक्तसंख्यासाधनम् टी ० द्रव्यादिपदार्थोद्देशक्रमनियमे युक्तिः टो G द्रव्यादीनां त्रयाणां सत्तावत्त्वे बाधकनिरासः टी. ... द्रव्यादीनां त्रयाणां सत्तावस्वं सामान्यविशेषवत्त्वं स्वसमयार्थशब्दाभिधेयत्वं धर्माधर्मकर्तृत्वम् भा ० For Private And Personal

Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra विषया: www.kobatirth.org Acharya Shri Kailashs [ ५१ ] :: : द्रव्यादीनां पञ्चानामनेकत्वं समवायित्वं च भा द्रव्योपेक्षा बुद्धिविनाशजपरत्वापरत्वनाशोदाहरणम् भा ० द्रव्याश्रितत्वमन्यत्र नित्यद्रव्येभ्यः नित्यद्रव्याणामनाश्रितत्वं च भा ० द्वित्वद्भावे विप्रतिपन्नानां तैथिकानां मतखण्डनम् टी ० द्वित्वसामान्यज्ञाने प्रमाणम् टी ० द्वित्वादेरपेक्षा बुद्धिनाशनाश्यत्वे क्षणनियमः भा ० द्वित्वा द्विजत्वे युक्तिः टी ० न्द्रियग्राह्यगुणकथनम् भा ० द्वेषनिरूपणम् भा ० द्वद्यणुक कारणनिरूपणम् टो ० धर्मनिरूपणम् भा ० धर्मविनाशप्रकार: टी ० धर्मस्य निःश्रेयसहेतुत्वकथनम् भा ० धर्मस्वीकारे युक्तिप्रदर्शनम् टी ० ध्वन्यात्मकशब्दोत्पत्तिविधिः भा ० निदर्शननिरूपणं तद्विभागः भा ० निदर्शनाभासनिरूपणम् भा ० निमित्तकारणगुणकथनम् भा ० निर्णयनिरूपणं निर्णय विभागश्च भा ० निष्क्रमणत्वप्रवेशनत्वयोः कर्मान्तरत्वखण्डनम् भा ० नैमित्तिकद्रवत्वोत्पत्तिप्रकारः भा ० पश्चानां कर्मणां गमनत्वकथनम् भा ० पदानामर्थबोधकत्वप्रकारकथनम् टी ० पदार्थानां सामान्यविशेषलक्षणानि टी ० परत्रारम्भकाणां गुणानां कथनम् भा ० परत्वापरत्व निरूपणम् भा ० परत्वापरत्वविनाशकारण निर्वचनम् भा ० परमह्रस्वत्व पर मदीर्घत्वपरिमाणस्वीकर्तृ मतम् टी ० परमाणुपरिमाणस्य कारणतामतखण्डनम् परमाणुसद्भावे युक्तिः टो ० परापरसामान्य निरूपणम् भा ० परार्थानुमानकथनम् भा ० टी ० For Private And Personal

www.kobatirth.org Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra [ २ ] विषया: परार्थानुमाने पूर्वपक्षनिरासः टी ० अनित्यपरिमाणमपि चतुर्विधम् भा ० परिमाणस्य द्रव्यातिरिक्तत्वव्यवस्थापनम् । टी ० पाणिमुक्तेषु गमननिरूपणम् भा ० पिठरपाक ( परमाणु संयोगजपाक ) वादनिराकरणम् टी ० पूर्व रूपनाशे प्रमाणोंपन्यासः टी ० पृथक्त्वनिरूपणम् भा ० पृथिवीजलयोः साधर्म्यकथनम् भा ० पृथिवीजलात्मनां साधर्म्यकथनम् भा ० पृथिवीतेजसोः साधम्यकथनम् भा ० पृथिवीपरमाणुरूपादीनां पाकजोत्पत्तिविधानम् भा ० पृथिव्यादीनां चतुर्णां साधर्म्यकथनम् भा ० पृथिव्यादीनां त्रयाणां साधर्म्यकथनम् भा ० पृथिव्यादीनां परत्वापरत्ववत्त्वे बाधकनिरासः टी ० पृथिव्यादीनां पञ्चानां साधर्म्यकथनम् भा ० पृथिव्यामभिघातात् कर्मोत्पत्तिः भा ० प्रतिज्ञाया उदाहरणन् भा ० प्रतिज्ञालक्षणम् भा ० प्रत्यक्ष निर्णयकथनम् भा ० प्रत्यक्ष निणं योदाहरणम् भा ० प्रत्यक्ष निरूपणम् प्रत्यक्ष प्रकारकथनं च भा ० प्रत्यक्षानुमानयोर्विरोधे बलाबलकथनम् टी ० प्रत्यक्षे मानमितिमेयमातॄणां विभागः भा ० प्रत्याम्नायनिरूपणम् भा ० प्रयत्न निरूपणम् प्रयत्नविभागादिकथनं च भा ० For Private And Personal Acharya Shri Kailashsagarsuri Gyanmandir पृ.सं. ५६४ ३१४ ३१६ ७ ९ ८ २६० २६३ २५६ ३३२ ६४ ६५ ६७ २५७ ५६ ६३ ६३ II ५७ ve ७२६ ५६६ ५६५ ६२२ ६२४ ४४२ ३७४ ४७१ ६११ ६१२ ६३८ परिमाणनिरूपणम्, तस्य चातुर्विध्यम् । महदू द्विविधम् । अण्वपि द्विविधम् । पीलुपाक ( पूर्वव्यूहनाशाद् व्यूहान्तरोत्पत्तिपूर्व कपाक ) वादिमत परिष्कारः टी ० पृथिवीनिरूपणम्, पृथिव्या गुणानां कथनम् । तस्या द्वैविध्यम् । अनिश्यायास्त्रविध्यम् भा. ७० पृथग्यप्तेजोवायुमनसां पृथिव्युदकज्वलन पवनात्ममनसां च साधर्म्यकथनम् भा ० पृथिव्यादीनां नवानां साधर्म्यकथनम्, द्रव्यत्वयोग इत्यादिना भा ० प्रत्याम्नायोदाहरणम् प्रत्यम्नायावयवस्यानुमानाङ्गत्वे शङ्कासमाधानं च भा ०

www.kobatirth.org Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra [ ५३ ] विषया: प्रव्रजितस्य धर्महेतु निरूपणम् भा ० प्रसारण निरूपणम् भा ० प्राणस्य वायुत्वम् भा ० बुद्धिनिरूपणं बुद्धिभेदनिरूपणं च भा ० इत्यादिना भाज बुद्धेरन्तःकरणग्राह्यत्वमतखण्डनम् टी ० बुद्धयपेक्षगुणकथनम् भा ० ब्राह्मणादीनां प्रत्येकं धर्महेतु कथनम् भा ० भावनाख्यसंस्कार निरूपणसु भा ० भावस्याभावकार्यत्वे विप्रतिपत्तिनिराकरणम् टी ० भूतात्मनां साधम्यं कथनाम् भा ० मनादीनि भा ० मङ्गलश्लोकव्याख्या मङ्गलस्य सफलत्वसाधनं च टी ०... मङ्गलाचरणम् भा ० मनसि कर्मकथनम् भा ० मनसो ज्ञातृत्वनिराकरणम् टी ० मनोबहुत्वव्यवस्थापनम् टी ० मुनिशब्दार्थ कथनम् टी ० मूर्तगुणकथनम् मूर्तीमूतं गुणकथनं च भा ० मोक्षक्रम निरूपणम् टी ० यन्त्रमुक्तेषु गमननिरूपणम् भा ० यावद्रव्यभाविगुणकथनम् भा ० युगपत्रितयकारणनाशज परत्वापरत्वनाशोदाहरणम् भा ० योगिनामतोन्द्रियार्थज्ञाने विपरीतानुमाने दोषकथनम् टी ० For Private And Personal Acharya Shri Kailashsagarsuri Gyanmandir पृ. सं. ६७२ ७०० १२० ४१० ४११ २३२ २३६ ६६६ ६४७ ३४५ ६४ २८ २ १ ७३५ २१६ २२५ २२१ ६ ६ ६८३ १७ I २२६ ६७४ ७२० २४६ ४०६ ४६८ बुद्धिविभागः, तस्य द्वैविध्यं विद्याविद्याभेदेन अविद्यापि चतुर्धा भ्रमणादीनां गमनेऽन्तर्भावः तानि च भ्रमणरेचनस्यन्दनोर्ध्वज्वलनतिर्यक् पतननमनोन्न-मनसि प्रमाणोपन्यासः, मनोनिरूपणं तद्गुण निरूपणं च भा ० महोदयशब्दार्थः तत्र तैथिकानां बौद्धादीनां च मतभेदः प्रदर्शितः टी ० महोदयाभिधस्यापवर्गस्य पारम्पर्येणास्मिन्निबन्धे हेतुत्वकथनम् टी ० मुक्तर्ज्ञानमात्रजन्यत्वं कर्मसमुच्चितज्ञानजन्यत्वं वा इति मतयोर्विवेक: टी ० मुक्तेः पुरुषार्थत्वसाधनम् टी ०