सुश्रुत संहिता चौखम्बा — पृष्ठ 21–30

सुश्रुत संहिता चौखम्बा · Chaukhamba · पृष्ठ 21–30

पृष्ठ 21

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 21 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । १५ विषयाः-सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः व्रणरोगिणो हितकरा आहाराः ३२-३४ १०३ यथोक्ताहाराचार नियमितस्य फलम् ३५-३७ " २० विंशतितमोऽध्यायः । हिताहितीयनामाध्यायोपक्रमः १-२ १०४ हिताहितविषयेऽन्यमतम् AW एकान्तहितान्येकान्ता हितानि च द्रव्याणि ४ सर्वप्राणिहितकररक्तशाल्याद्याहारवर्गः 39 हितविहारवर्णनम् हिताहितप्रदर्शनम् संयोगतो S हितानि विरुद्धद्रव्यस्यापि क्वचित्प्रयोगः स्वस्थव्यक्तावेव एकान्तहिताहितत्वेन व्यवस्था संयोगतोऽहितद्रव्याणां वर्णनम् कर्मविरुद्धद्रव्याणां वर्णनम् मानविरुद्धद्रव्याणां वर्णनम् ो विपाकतश्च विरुद्धरसद्वन्द्वानि अतियोगयुक्तानि स्निग्धादिद्रव्याण्यप्यहितानि भवन्ति १७-१८ विरुद्धरसवीर्यवतां द्रव्याणां सेवने व्यापदः १ ९ ६ " ७ " ८ १०५ ९ " १०-१२ 99 1.3 १३ १०५-१०६ १४ 93 १६ I १६ १०६-१०७ . 99 99 अहितस्य सामान्यलक्षणम् २० विरुद्धारा नजन्यरोग प्रतिक्रिया २१ 99 केषाञ्चिदू विरुद्धाशनमप्यहिताय न भवति २२ १०७-१०८ दिग्भेदेन वायु गुणवर्णनम् २३-३० " कफपित्तवातानां देहधारकत्वम् २१ एकविंशतितमोऽध्यायः । व्रणप्रश्ननामाध्यायोपक्रमः वातपित्तकफा एव शरीरोत्पत्तिस्थितिप्रलयकारणानि... वातादीनां निर्वचनम् प्रकृतिस्थानां वातादिदोषाणां स्थानानि अग्निपित्तयोः परस्परं भेदविमर्शः १-२ १० ९ ३-४ I ५ 99 ... ६-७ १० ९ -११० ८ 99 ९ १११ पञ्चविधपित्तवर्णनम् १० CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

पृष्ठ 22

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 22 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri १६ विषयाः-सुश्रुतसंहिताया: -पित्तस्य चिकित्सोपयोगि स्वलक्षणम् पञ्चविधश्लेष्मणः स्थानकर्माणि श्लेष्मणश्चिकित्सोपयोगिस्वलक्षणम् रक्तस्थानकथनम् रक्तस्य स्वलक्षणम् सूत्राङ्काः ११ पृष्ठाङ्काः ११२ १२-१४ १५ १६ १७ १८ १ ९ २१ २२ 99 ११२-११३ 99 " 99 " ११४ 19 दोषसञ्चयलक्षणानि वात प्रकोपणद्रव्याणि वातप्रकोपण कालः २० पित्तप्रकोपणानि पित्तप्रकोपकालः कफप्रकोपणान कफप्रकोपकालः शोणितप्रकोपकारणानि शोणितप्रकोपकालः दोषाणां प्रकोपलक्षणानि प्रकुपितदोषाणां प्रसराख्यप्रकोप विशेषस्य लक्षणानि प्रकुपितो दोषो यत्र प्रसरति तत्र रोगमुत्पादयति प्रसरेण अन्यस्थानगतदोषस्य प्रतीकारः " २३ 99 २४ II २५ ११४- ११५ २६ २७ 99 २८ ११५-११६ " 99 २ ९ -३० ... ३१ दोषार्णा प्रसरणलक्षणानि ३२ 99 दोषाणां स्थानसंश्रयवर्णनम् ३३ ११६-११७ व्याधीनां व्यक्त्यवस्थाकथनम् ३४ 99 व्याधीनां भेदावस्था ३५ व्याधीनां सञ्चयप्रकोपादिविज्ञ एव वैद्यो भवति " ३६ ११८ ३७ " 99 ३ ९ ४० ११ ९ सञ्चयावस्थायां दोषाहरणे गुणः दोषद्वयसंयोगे अंशांशबलविकल्पेनानुबन्धानुबन्धिभावः ३८ संसर्गसन्निपातयोश्चिकित्सा सूत्रम् २२ द्वाविंशतितमोऽध्यायः । चणशब्दनिर्वचनम् बणास्त्रावविज्ञानीयनामाध्यायोपक्रमः अष्टणाधिष्ठानदर्शनम् CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar १-२ ११ ९ 99

पृष्ठ 23

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 23 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । १७ विषयाः-सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः सुखसाध्यदुःखसाध्यव्रणाः व्रणानामाकृतयः ४ ११ ९ १११-१२० व्रणानां शीघ्रं संरोहणे प्रदुष्टौ च कारणम् ६ 99 ७ दुष्टव्रणानां लिङ्गानि सर्वेषां व्रणानामाखाववर्णनम् स्थानभेदाद् व्रणासावस्य लक्षणमसाध्यत्वं व सकलवणवेदनाकथनम् 99 १२०-१२१ ९ -१० १२२ ११ व्रणवर्णवर्णनम् १२ १२३ अत्र प्रदर्शिता व्रणास्त्राव वेदनावर्णा अन्यन्त्रोकसर्वशोफ-विकारेष्वपि बोद्धव्याः १३ 99 २३ त्रयोविंशतितमोऽध्यायः । कृत्याकृत्यविधिनामाध्यायोपक्रमः १-२ सुखसाध्या व्रणाः ३ दुःखसाध्या व्रणा. ४ सुखरोपणीया व्रणाः १२३ १२३-१२४ १२४ 99 कृच्छ्रसाध्या व्रणाः याप्या व्रणाः प्रतिकाराभाववत्साध्यवणानामेव याप्यत्वंम साध्यत्वं च यापनीयलक्षणम् उपेक्षयासाध्यव्याधेरप्यसाध्यत्वम् असाध्यव्रणवर्णनम् व्याधेः सुखसाध्यता शुद्ध गलक्षणम् संरोहणलक्षणम् सम्यगूढवणलक्षणम् रूढोऽपि व्रणो दोषप्रकोपादिभिर्दीर्यते ५ ६-७ ५१ ८ १२४-१२५ ९ 99 १०-११ 21 १२-१४ १२५-१२६ १५-१६ 39 १७ १८ १ ९ १२७ 93 90 २० " २१ 29 १-२ " १२८ 13 २४ चतुर्विंशतितमेोऽध्यायः । व्याधिसमुद्देशीयनामाध्यायोपक्रमः शस्त्रसाध्यस्नेहादिक्रियासाध्यत्वेन व्याधीनां द्वैविध्यम् ३ त्रिविधं दुःखं सप्तविधा व्याधयश्च त्रिविधाध्यात्मिकव्याधिलक्षणानि २ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar 89 १२८-१२९

पृष्ठ 24

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 24 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

१८ विषयाः-Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहितायाः-सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः आधिभौतिकव्याधिलक्षणम् ६ १२८-१२९ अधिदविकव्याधिलक्षणम् ७ १२ ९ -१३० सर्वेषां व्याधीनां वातपित्तकफा एवादिकारणम् ८ १३०-१३१ रसादिदोषजन्या विकाराः ९ १३१-१३२ व्याधीनामनेकत्वे कारणम् १० 55 व्याधीनां दोषाणां च कार्यकारणभावसम्बन्धः ११ 99 उपसंहारः १२ 19 २५ पञ्चविंशतितमोऽध्यायः । अष्टविधशस्त्रकर्मीयनामाध्यायोपक्रमः १-२ १३३ छेद्या व्याधयः ३-४ भेद्या व्याधयः ५-८ 33 लेख्या व्याधयः वेध्या व्याधयः ९ II १० १३४ एष्या आहार्याश्च व्याधयः ११ " विस्राव्या व्याधयः १२-१५ 39 सीच्या व्याधयः १६ 19 सीवनस्य विषयविशेषे प्रतिषेधः १७ II विशोधनीया व्याधयः १८-१९ १३४-१३५-सीवनकर्मणो विस्तरेण वर्णनम् २०-२६ १३५-१३६ सीवनानन्तरं कर्म अत्र सङ्क्षेपेणोक्तस्याष्टविधशस्त्रकर्मणश्चिकित्सायां विस्तार वर्णनसङ्केतः अष्टविधशस्त्रकर्मणो व्यापत्तयः व्यापत्सुकारणकथनम् अनभिज्ञवैद्य वर्जनोपदेशः २७-२८ 99 २ ९ " ३० 99 ३१ 39 " अतियुक्तशस्त्रव्यापद्वर्णनम् मर्मविद्धसामान्यलक्षणानि अममविद्धसिरादिलक्षणम् अनुक्तमांसमणो विद्धलक्षणम् मोहेन निजगावच्छेदकस्य वैद्यस्य त्यागः तिर्यक्शस्त्रप्रयोगेण व्यापदः ३२ ३३ ३४-३५ १३६-१३७ ३६-३९ ४० ४१ ४२ " II CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

पृष्ठ 25

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 25 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । १ ९. विषया: -सूत्राङ्काः पृष्टाङ्काः वद्यंप्रति व्याधितेन विश्वासः कार्यः ४३ १३६-१३७ वैद्यद्वारा विश्वस्तस्यातुरस्य पुत्रवत्पालनम् ४४ १३७-१३८. सुचिकित्सायाः फलम् ४५ साध्यव्याधेरपि नानाविधकर्म साध्यत्वम् ४६ " २६ षडविंशतितमोऽध्यायः । प्रनष्टशल्पविज्ञानीयनामाध्यायोपक्रमः १-३ १३८ शल्यशब्दनिर्वचनम् शल्यस्य चिकित्सोपयोगी भेदः ३ ४ 59 " शल्यशास्त्रनिरुक्तिः ५ 19 शारीरागन्तुक शल्यलक्षणम् ६ " शल्येषु शरस्य प्राधान्यम् ७ १३८-१३९ शल्यानामाहरणोपयोगिगतिभेदाः ८ II शरीरे शल्यानि कथं स्थिति कुर्वतीति प्रतिपादनम् ९ 99 त्वगादिगतशल्यानां लक्षणानि १० १३ ९ -१४० शल्यानामावाधकरत्वेकारणम् ११ II त्वगादिप्रणष्टशल्यानां विज्ञानोपायाः १२ 99 सशल्यानां व्रणानां सामान्यलक्षणम् १३-१५ १४१ निःशल्यख्य लक्षणम् १६-१७ " त्वगादिगतशल्यानामाहरणोपयोगिन्यन्तः स्थावस्था १० " " वार्क्षादिशल्यान्यनिर्हतानिचेद्रक्तं मांसंच पच-न्तीति प्रतिपादनम् १ ९ १४२ २०-२१ सौवर्णादीनिशल्यान्यनिर्हृतानि समयान्तरा द्वि-लीयन्त इति कथनम् विषाणादिशल्यानि शरीरे न विशीयन्त इत्यभिधानम् २२ सम्यक् शल्यविज्ञो वैद्यो राज्ञचिकित्सां कर्तुमर्हतीति प्रतिपादनम् २७ सप्तविंशतितमोऽध्यायः । शल्यापनयनीयनामाध्यायोपक्रमः अवबंद्धानवबद्धभेदेन शल्यस्य द्वैविध्यम् अनवबद्धशल्योद्धरणे पञ्चदशकारणानि CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar II २३ " १-२ ३ १४२ II ४ १४३

पृष्ठ 26

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 26 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

... २० विषया: -Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri I सुश्रुतसंहिताया: -स्वभावादिकारणविषयः शल्यानामनुलोम प्रतिलोमभेदेन द्विविधारणोपायः प्रतिलोमानुलोमाहरणयोर्विषयः उत्तण्डितं छित्वा निर्घातयेदिति कथनम् हेस्तद्वाराऽऽहरणशक्य शल्यस्य हस्तेनैवाहरणम् ६ ७ सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः ५ १४३-१४४ १४४ ८ II II ९ हस्तांशक्ये शस्त्रकर्मणाऽऽहरणम् १० 99 १४५ शल्याहरणे उपद्रवचिकित्सा ११ 99 शल्याहरणानन्तरं कर्म १२ 59 वक्षः पतितेषु शल्यापहरणस्य विशेषविधिः १३ " अववद्धशल्यस्य निर्हरणोपायः १४ १४६-१४६ कुक्ष्याद्यच्छेदनीयप्रदेषस्योचुण्डितानां निर्हरणोपायः १५ कर्णवतां शल्यानामाहरणोपायः १६ कण्ठासक्तलाक्षाशल्यस्याहरणोपायः १७ लाक्षा भन्ने शल्ये कण्ठासक्ते आहरणोपायः कण्ठासक्तग्रासाहरणोपायः अस्थ्यादिसल्यस्य कण्ठासक्तस्याहरणविधानम् उदरान्तनिविष्टजला हरणोपायः बाहुरज्जुलताऽऽदिपीडितकण्ठप्रकुपितवायुकफापहरणम् २२ शल्याकृतीनां नानात्वादनुक्तोपायः स्वयमूहनीयः २८ अष्टाविंशतितमोऽध्यायः । विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयनामाध्यायोपक्रमः अरिष्टानां मृत्युसूचकत्वम् २३-२५ १८ ११ २० १४७ २१ १४६ 20 " 22 " 23 95 2 2 2 9 - R १४८ ३-४ रिष्टऽपि मृत्युनिवृत्त्युपायः ५ कालान्तरेऽरिष्टपीडाया निदर्शनम् II ६ १४८-१४९ अरिष्टज्ञानापरिज्ञाने दोषः ७ व्रणस्यारिष्टानि गन्धवैकृतकथनम् वर्णवैकृतवर्णनम् ८ 55 स्वाभाविकवणगन्धलक्षणम् शब्दवैकृताख्यानम् " १ " १०-१२ II १३-११ " १६. १४ ९ -१५० CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

पृष्ठ 27

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 27 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

आDigitized by Arya Samaj Foundation Chennai and Gangot. 2. सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । २१ विषया: -५२ स्पर्श वैकृताभिधानम् ५४ सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः १७ १५० आकृतिविकृतिवर्णनम् १८-१९ 99 असाध्यव्रणवर्णनम् २० 39 उपसंहारः २१ $ 9 २ ह एकोनत्रिंशन्तमोऽध्यायः । विपरीताविपरीत स्वप्न निदर्श नीयनामाध्यायोपक्रमः निर्देश्यवृतादिप्रतिपादनम् अप्रशस्तादूताः अप्रशस्तस्य दूतवेषादेराख्यानम् अप्रशस्तं दूतसम्भाषणम् अप्रशस्तं दूतचेष्टितम् दूतागमनसमयेऽप्रशस्तं वद्यचेष्टितादि १-२ १५० ३-४ १५१ ५-६ 99 ७८ 23 ९ 99 १०-१४ १५२ १५-१६ 19 वैद्यदूतयोः समागमे अप्रशस्ता वेला १७ 39 अप्रशस्तानां नक्षत्रतिथीनां कथनम् १८-१९ 39 रोग विशेषेण विशिष्टवेलादिवर्णनम् २०-२२ १५३ प्रशस्तदूतदर्शनम् २३-२६ 92 शुभाशुभशकुनवर्णनम् २७-४० १ ९४-११५-शुभाशुभवायोर्लक्षणम् ४१ १५५ वैद्यस्य यात्रायां रोगविशेषानुसारि शुभ शब्दाः ४२-४४ 99 ४६ 19 ४६ यात्रायामशस्तं वैद्यचेष्टितम् तुरगृहप्रवेशे वैद्यगुणविधेरतिदेशः यात्रोन्मुखस्यातुरगृहगतस्य च वैद्यस्य विपरोतं निमित्तम् ४७-५३ स्वप्नद्वारा शुभाशुभपरिज्ञानम् अफलदा: स्वप्नाः रोगविशेषे विशिष्टस्वप्नदर्शनारिष्टम् अशुभ स्वप्नदर्शन परिहारः प्रशस्तस्वप्नवर्णनम् ३० त्रिंशत्तमोऽध्यायः । पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिनामाव्यायोपक्रमः शरीरशीलयोः प्रकृतेविकृतिभाव एवारिष्टम् १५६ 59 ६४-६६ १६६-१५७ ६७ ६८-७० १६८ 20 ७१-७४ १६८-१६९ ७६-८१ १-२ १६० ३ पाठ्य - पुस्तक - विभाग CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar "

पृष्ठ 28

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 28 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

२२ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri " सुश्रुतसंहिताया: " विषया: -आतुरग्राह्यविरुद्ध शब्दविप्रतिपत्तिकथनम् सूत्राङ्काः ४–६ पृष्ठाङ्काः १६० आतुरप्राह्यविरुद्धस्पर्शविप्रतिपत्तिवर्णनम् आतुरप्राद्यविरुद्धरूपविप्रतिपत्तिकथनम् ७-८ १६०-१६१ ९ आतुरगतरसविरुद्ध प्रतिपत्तिगंधविरुद्धप्रतिपत्तिद्वयवर्णनम् १० 39 आतुरग्राह्यरसविप्रतिपत्तिकथनम् ११-१२ आतुरग्राह्यगन्धविप्रतिपत्तिकथनम् १३ 99 आतुरग्राह्यस्पर्शविप्रतिपत्तिवर्णनम् १४ 99 आतुरग्राह्यरूपविप्रतिपत्तिवर्णनम् १५-२३ १६१-१६२ ३ ९ एकत्रिंशत्तमोऽध्यायः । छायाविप्रतिपत्तिनामाध्यायोपक्रमः १-२ १६२-१६३ रिष्टभूताश्छायाः ३ १६३ शीलविकृतिजन्यारिष्टत्वम् ४ ओष्ठाद्यवयवविकृतिजन्यारिष्टत्वम् " ५-१० १६२-१६४ कायावयवक्रियाणां रिष्टभूता विप्रतिपत्तयः ११-१६ १६४ शरीरदेशविशेषाश्रितरिष्टभूतव्याधयः १७-२६ १६६ ज्वरातीसारादानामन्योन्योपद्रवत्वेऽसाध्यत्वम् २७-२९ 19 मृत्युकारणानि ३० १६६ गतायुषां चिकित्साया विफलत्वे हेतुः ३१-३२ " ३२ द्वात्रिंशत्तमोऽध्यायः । स्वभावविप्रतिपत्तिनामाध्यायोपक्रमः १-२ शरीरावयवानांमन्यथात्वं मरणसूचकम् १६६ शरीरावयवानामन्यथा भावस्य विस्तरेण सर्वरोगागामनुक्तरिष्टोपसंग्रहः वर्णनम् ३ १६६-१६७ ४ १६७-१६८ अरिष्टज्ञानफलम् ५-६ १६ ९ ७ ३३ त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः । १६८-१६९ अवारणीयनामाध्यायोपक्रमः प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्य महागदवर्णनम् १-२ १६ ९ रोगाणामसाध्यत्वे हेतुभूतोपद्रवाः असाध्यत्वकारका वातव्याध्युपद्रवाः असाध्यत्वकारकाः प्रमेहोपद्रवाः ३-४ 99 ५-६ १६ ९ -१७० ७ १७० ८ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar II

पृष्ठ 29

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 29 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

विषया: -Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । असाध्यत्वकारकाः कुष्टोपद्रवाः २३ सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः ९ १७० असाध्यत्वकारका अर्श उपद्रवाः १० असाध्यत्वकारका भगन्दरोपद्रवाः असाध्यत्वकारका अश्मर्युपद्रवाः असाध्यत्वकारका मूढगर्भोपद्रवाः असाध्यत्व कारका उदरोपद्रवाः ११ १२ 99 91 १३ १४ 93 १५-१८ १७१ १ ९ " २० „ असाध्यत्वकारका ज्वरोपद्रवाः असाध्यत्वकारका अतिसारोपद्रवाः असाध्यत्वकारका यक्ष्मो पद्रवाः असाध्यत्वकारका गुल्मोपद्रवाः .२१ "; असाध्यत्वकारका विद्रध्युपद्रवाः २२ 91 असाध्यत्वकारका पाण्डुरोगोपद्रवाः २३ II ससाध्यत्वकारका रक्तपित्तोपद्रवाः २४ 39 असाध्यत्व कारका उन्मादोपद्रवाः २५ १७१ असाध्यत्वकारका अपस्मारोपद्रवाः २६ १७२ ३४ चतुस्त्रिशत्तमोऽध्यायः । युक्तसेनीयनामाध्यायोपक्रमः १-२ १७२ विषादिभ्यो नृपो रक्षणीय इति कथनम् ३-४ " I विषप्रयोगभेदाः 91 ६ प्रमाणद्वारा s कालमृत्युसाधनम् वैद्य पुरोहिताभ्यां दोषागन्तु जन्यमृत्युभ्यो राजा रक्ष-णीय इति कथनम् वैद्यात्पुरोहितस्य प्राधान्यकथनम् वर्णसङ्करादिभयेन राज्ञो रक्षणीयत्वम् वैद्यकर्तृकदेववन्नृपोपासना प्रतिक्षणोपयोगित्वाद् राजनिवासस्थानसमीपे वैद्यस्यो-चित प्रदेशवासः चिकित्सायाश्चत्वारः पादाः 9 ८ V १७३ 99 ९ " १०-११ " १२-१४ " १५-१६ १७० चतुर्षु पादेषु वैद्यस्य प्राधान्यम् १७ " पादत्रयविरहेऽपि गुणवद्वैद्यस्य चिकित्सायां साफल्यम् १० 93 वैद्यगुणवर्णनम् १ ९ -२० " CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar

पृष्ठ 30

सुश्रुत संहिता चौखम्बा, पृष्ठ 30 का मूल पृष्ठ
पूरे पर्दे पर देखने के लिये चित्र दबाएँ
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ

२४ विषया: -Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहितायाः -व्याधितगुणवर्णनम् भेषज गुणवर्णनम् परिचारक गुणवर्णनम् ३५ पञ्चत्रिंशत्तमोऽध्यायः । आतुरोपक्रमणीयनामाध्यायोपक्रमः व्याधिते दृष्टे भिषजा प्रथममायुरेव परीक्षितव्यम् आयुर्लक्षणम् दीर्घायुषों लक्षणानि मध्यमायुषो लक्षणम् अल्पायुषो लक्षणम् आयुषो ज्ञानार्थमङ्गप्रत्यङ्गप्रमाणोपदेशः स्त्रीश्रोणिपुरुषवक्षः स्थलप्रभृतीनां यौवन एव यथोक्त-प्रामाण्यम् उक्त प्रमाणज्ञानप्रयोजनम्. सारद्वाराऽऽयुर्निर्देश: व्याधीनां साध्यादिभेदनिरूपणम् अङ्गप्रत्यङ्गमानसारज्ञानफलम् अनुक्ते व्याधौ लक्षणद्वारा व्याध्युपचारः आत्ययिके व्याधौ ऋतुचिकित्साविधिः कीदृशी क्रिया न सिद्ध्यति क्रियाक्रिययोर्लक्षणम् अग्निपरीक्षा, पाचकाग्नेश्चातुर्विध्यं च विषमाद्यग्नीनां वातादिप्रकोपकत्वम् समाद्यग्नीनां चिकित्सा सौक्ष्म्याद्वसग्राहकाग्नेर्विवेचनाऽशक्या जाठरस्याग्नर्वायोः सहायकत्वम् सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः २१ १७४ ३२-३३ २४ 99 १७४-१७६ १-२ १७६ 3 " ४ १७६ ५-६ १७६ ७-८ 99 ९ -११ " १२ १७७ १३ १७८ १४-१५ 29 १६ १७८-१७९ १७ १७ ९ १८ " १ ९ 99 २०-२१ १७ ९ -१८० २२ 99 २३ 39 २४ 39 २५ " २६ १८० २७ १८१ २८ " २ ९ 99 ३० ३१ १८२ ३२ वयः परीक्षा भेषजमात्राप्रयोग एव वयोज्ञानस्य फलम् दोषचयादावपिवयोज्ञानमावश्यकम् क्रियाविशेषेऽपिवयोज्ञानफलं भवति CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar