सुश्रुत संहिता चौखम्बा — पृष्ठ 21–30
सुश्रुत संहिता चौखम्बा · Chaukhamba · पृष्ठ 21–30
पृष्ठ 21
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । १५ विषयाः-सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः व्रणरोगिणो हितकरा आहाराः ३२-३४ १०३ यथोक्ताहाराचार नियमितस्य फलम् ३५-३७ " २० विंशतितमोऽध्यायः । हिताहितीयनामाध्यायोपक्रमः १-२ १०४ हिताहितविषयेऽन्यमतम् AW एकान्तहितान्येकान्ता हितानि च द्रव्याणि ४ सर्वप्राणिहितकररक्तशाल्याद्याहारवर्गः 39 हितविहारवर्णनम् हिताहितप्रदर्शनम् संयोगतो S हितानि विरुद्धद्रव्यस्यापि क्वचित्प्रयोगः स्वस्थव्यक्तावेव एकान्तहिताहितत्वेन व्यवस्था संयोगतोऽहितद्रव्याणां वर्णनम् कर्मविरुद्धद्रव्याणां वर्णनम् मानविरुद्धद्रव्याणां वर्णनम् ो विपाकतश्च विरुद्धरसद्वन्द्वानि अतियोगयुक्तानि स्निग्धादिद्रव्याण्यप्यहितानि भवन्ति १७-१८ विरुद्धरसवीर्यवतां द्रव्याणां सेवने व्यापदः १ ९ ६ " ७ " ८ १०५ ९ " १०-१२ 99 1.3 १३ १०५-१०६ १४ 93 १६ I १६ १०६-१०७ . 99 99 अहितस्य सामान्यलक्षणम् २० विरुद्धारा नजन्यरोग प्रतिक्रिया २१ 99 केषाञ्चिदू विरुद्धाशनमप्यहिताय न भवति २२ १०७-१०८ दिग्भेदेन वायु गुणवर्णनम् २३-३० " कफपित्तवातानां देहधारकत्वम् २१ एकविंशतितमोऽध्यायः । व्रणप्रश्ननामाध्यायोपक्रमः वातपित्तकफा एव शरीरोत्पत्तिस्थितिप्रलयकारणानि... वातादीनां निर्वचनम् प्रकृतिस्थानां वातादिदोषाणां स्थानानि अग्निपित्तयोः परस्परं भेदविमर्शः १-२ १० ९ ३-४ I ५ 99 ... ६-७ १० ९ -११० ८ 99 ९ १११ पञ्चविधपित्तवर्णनम् १० CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar
पृष्ठ 22
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri १६ विषयाः-सुश्रुतसंहिताया: -पित्तस्य चिकित्सोपयोगि स्वलक्षणम् पञ्चविधश्लेष्मणः स्थानकर्माणि श्लेष्मणश्चिकित्सोपयोगिस्वलक्षणम् रक्तस्थानकथनम् रक्तस्य स्वलक्षणम् सूत्राङ्काः ११ पृष्ठाङ्काः ११२ १२-१४ १५ १६ १७ १८ १ ९ २१ २२ 99 ११२-११३ 99 " 99 " ११४ 19 दोषसञ्चयलक्षणानि वात प्रकोपणद्रव्याणि वातप्रकोपण कालः २० पित्तप्रकोपणानि पित्तप्रकोपकालः कफप्रकोपणान कफप्रकोपकालः शोणितप्रकोपकारणानि शोणितप्रकोपकालः दोषाणां प्रकोपलक्षणानि प्रकुपितदोषाणां प्रसराख्यप्रकोप विशेषस्य लक्षणानि प्रकुपितो दोषो यत्र प्रसरति तत्र रोगमुत्पादयति प्रसरेण अन्यस्थानगतदोषस्य प्रतीकारः " २३ 99 २४ II २५ ११४- ११५ २६ २७ 99 २८ ११५-११६ " 99 २ ९ -३० ... ३१ दोषार्णा प्रसरणलक्षणानि ३२ 99 दोषाणां स्थानसंश्रयवर्णनम् ३३ ११६-११७ व्याधीनां व्यक्त्यवस्थाकथनम् ३४ 99 व्याधीनां भेदावस्था ३५ व्याधीनां सञ्चयप्रकोपादिविज्ञ एव वैद्यो भवति " ३६ ११८ ३७ " 99 ३ ९ ४० ११ ९ सञ्चयावस्थायां दोषाहरणे गुणः दोषद्वयसंयोगे अंशांशबलविकल्पेनानुबन्धानुबन्धिभावः ३८ संसर्गसन्निपातयोश्चिकित्सा सूत्रम् २२ द्वाविंशतितमोऽध्यायः । चणशब्दनिर्वचनम् बणास्त्रावविज्ञानीयनामाध्यायोपक्रमः अष्टणाधिष्ठानदर्शनम् CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar १-२ ११ ९ 99
पृष्ठ 23
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । १७ विषयाः-सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः सुखसाध्यदुःखसाध्यव्रणाः व्रणानामाकृतयः ४ ११ ९ १११-१२० व्रणानां शीघ्रं संरोहणे प्रदुष्टौ च कारणम् ६ 99 ७ दुष्टव्रणानां लिङ्गानि सर्वेषां व्रणानामाखाववर्णनम् स्थानभेदाद् व्रणासावस्य लक्षणमसाध्यत्वं व सकलवणवेदनाकथनम् 99 १२०-१२१ ९ -१० १२२ ११ व्रणवर्णवर्णनम् १२ १२३ अत्र प्रदर्शिता व्रणास्त्राव वेदनावर्णा अन्यन्त्रोकसर्वशोफ-विकारेष्वपि बोद्धव्याः १३ 99 २३ त्रयोविंशतितमोऽध्यायः । कृत्याकृत्यविधिनामाध्यायोपक्रमः १-२ सुखसाध्या व्रणाः ३ दुःखसाध्या व्रणा. ४ सुखरोपणीया व्रणाः १२३ १२३-१२४ १२४ 99 कृच्छ्रसाध्या व्रणाः याप्या व्रणाः प्रतिकाराभाववत्साध्यवणानामेव याप्यत्वंम साध्यत्वं च यापनीयलक्षणम् उपेक्षयासाध्यव्याधेरप्यसाध्यत्वम् असाध्यव्रणवर्णनम् व्याधेः सुखसाध्यता शुद्ध गलक्षणम् संरोहणलक्षणम् सम्यगूढवणलक्षणम् रूढोऽपि व्रणो दोषप्रकोपादिभिर्दीर्यते ५ ६-७ ५१ ८ १२४-१२५ ९ 99 १०-११ 21 १२-१४ १२५-१२६ १५-१६ 39 १७ १८ १ ९ १२७ 93 90 २० " २१ 29 १-२ " १२८ 13 २४ चतुर्विंशतितमेोऽध्यायः । व्याधिसमुद्देशीयनामाध्यायोपक्रमः शस्त्रसाध्यस्नेहादिक्रियासाध्यत्वेन व्याधीनां द्वैविध्यम् ३ त्रिविधं दुःखं सप्तविधा व्याधयश्च त्रिविधाध्यात्मिकव्याधिलक्षणानि २ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar 89 १२८-१२९
पृष्ठ 24
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
१८ विषयाः-Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहितायाः-सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः आधिभौतिकव्याधिलक्षणम् ६ १२८-१२९ अधिदविकव्याधिलक्षणम् ७ १२ ९ -१३० सर्वेषां व्याधीनां वातपित्तकफा एवादिकारणम् ८ १३०-१३१ रसादिदोषजन्या विकाराः ९ १३१-१३२ व्याधीनामनेकत्वे कारणम् १० 55 व्याधीनां दोषाणां च कार्यकारणभावसम्बन्धः ११ 99 उपसंहारः १२ 19 २५ पञ्चविंशतितमोऽध्यायः । अष्टविधशस्त्रकर्मीयनामाध्यायोपक्रमः १-२ १३३ छेद्या व्याधयः ३-४ भेद्या व्याधयः ५-८ 33 लेख्या व्याधयः वेध्या व्याधयः ९ II १० १३४ एष्या आहार्याश्च व्याधयः ११ " विस्राव्या व्याधयः १२-१५ 39 सीच्या व्याधयः १६ 19 सीवनस्य विषयविशेषे प्रतिषेधः १७ II विशोधनीया व्याधयः १८-१९ १३४-१३५-सीवनकर्मणो विस्तरेण वर्णनम् २०-२६ १३५-१३६ सीवनानन्तरं कर्म अत्र सङ्क्षेपेणोक्तस्याष्टविधशस्त्रकर्मणश्चिकित्सायां विस्तार वर्णनसङ्केतः अष्टविधशस्त्रकर्मणो व्यापत्तयः व्यापत्सुकारणकथनम् अनभिज्ञवैद्य वर्जनोपदेशः २७-२८ 99 २ ९ " ३० 99 ३१ 39 " अतियुक्तशस्त्रव्यापद्वर्णनम् मर्मविद्धसामान्यलक्षणानि अममविद्धसिरादिलक्षणम् अनुक्तमांसमणो विद्धलक्षणम् मोहेन निजगावच्छेदकस्य वैद्यस्य त्यागः तिर्यक्शस्त्रप्रयोगेण व्यापदः ३२ ३३ ३४-३५ १३६-१३७ ३६-३९ ४० ४१ ४२ " II CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar
पृष्ठ 25
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । १ ९. विषया: -सूत्राङ्काः पृष्टाङ्काः वद्यंप्रति व्याधितेन विश्वासः कार्यः ४३ १३६-१३७ वैद्यद्वारा विश्वस्तस्यातुरस्य पुत्रवत्पालनम् ४४ १३७-१३८. सुचिकित्सायाः फलम् ४५ साध्यव्याधेरपि नानाविधकर्म साध्यत्वम् ४६ " २६ षडविंशतितमोऽध्यायः । प्रनष्टशल्पविज्ञानीयनामाध्यायोपक्रमः १-३ १३८ शल्यशब्दनिर्वचनम् शल्यस्य चिकित्सोपयोगी भेदः ३ ४ 59 " शल्यशास्त्रनिरुक्तिः ५ 19 शारीरागन्तुक शल्यलक्षणम् ६ " शल्येषु शरस्य प्राधान्यम् ७ १३८-१३९ शल्यानामाहरणोपयोगिगतिभेदाः ८ II शरीरे शल्यानि कथं स्थिति कुर्वतीति प्रतिपादनम् ९ 99 त्वगादिगतशल्यानां लक्षणानि १० १३ ९ -१४० शल्यानामावाधकरत्वेकारणम् ११ II त्वगादिप्रणष्टशल्यानां विज्ञानोपायाः १२ 99 सशल्यानां व्रणानां सामान्यलक्षणम् १३-१५ १४१ निःशल्यख्य लक्षणम् १६-१७ " त्वगादिगतशल्यानामाहरणोपयोगिन्यन्तः स्थावस्था १० " " वार्क्षादिशल्यान्यनिर्हतानिचेद्रक्तं मांसंच पच-न्तीति प्रतिपादनम् १ ९ १४२ २०-२१ सौवर्णादीनिशल्यान्यनिर्हृतानि समयान्तरा द्वि-लीयन्त इति कथनम् विषाणादिशल्यानि शरीरे न विशीयन्त इत्यभिधानम् २२ सम्यक् शल्यविज्ञो वैद्यो राज्ञचिकित्सां कर्तुमर्हतीति प्रतिपादनम् २७ सप्तविंशतितमोऽध्यायः । शल्यापनयनीयनामाध्यायोपक्रमः अवबंद्धानवबद्धभेदेन शल्यस्य द्वैविध्यम् अनवबद्धशल्योद्धरणे पञ्चदशकारणानि CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar II २३ " १-२ ३ १४२ II ४ १४३
पृष्ठ 26
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
... २० विषया: -Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri I सुश्रुतसंहिताया: -स्वभावादिकारणविषयः शल्यानामनुलोम प्रतिलोमभेदेन द्विविधारणोपायः प्रतिलोमानुलोमाहरणयोर्विषयः उत्तण्डितं छित्वा निर्घातयेदिति कथनम् हेस्तद्वाराऽऽहरणशक्य शल्यस्य हस्तेनैवाहरणम् ६ ७ सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः ५ १४३-१४४ १४४ ८ II II ९ हस्तांशक्ये शस्त्रकर्मणाऽऽहरणम् १० 99 १४५ शल्याहरणे उपद्रवचिकित्सा ११ 99 शल्याहरणानन्तरं कर्म १२ 59 वक्षः पतितेषु शल्यापहरणस्य विशेषविधिः १३ " अववद्धशल्यस्य निर्हरणोपायः १४ १४६-१४६ कुक्ष्याद्यच्छेदनीयप्रदेषस्योचुण्डितानां निर्हरणोपायः १५ कर्णवतां शल्यानामाहरणोपायः १६ कण्ठासक्तलाक्षाशल्यस्याहरणोपायः १७ लाक्षा भन्ने शल्ये कण्ठासक्ते आहरणोपायः कण्ठासक्तग्रासाहरणोपायः अस्थ्यादिसल्यस्य कण्ठासक्तस्याहरणविधानम् उदरान्तनिविष्टजला हरणोपायः बाहुरज्जुलताऽऽदिपीडितकण्ठप्रकुपितवायुकफापहरणम् २२ शल्याकृतीनां नानात्वादनुक्तोपायः स्वयमूहनीयः २८ अष्टाविंशतितमोऽध्यायः । विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयनामाध्यायोपक्रमः अरिष्टानां मृत्युसूचकत्वम् २३-२५ १८ ११ २० १४७ २१ १४६ 20 " 22 " 23 95 2 2 2 9 - R १४८ ३-४ रिष्टऽपि मृत्युनिवृत्त्युपायः ५ कालान्तरेऽरिष्टपीडाया निदर्शनम् II ६ १४८-१४९ अरिष्टज्ञानापरिज्ञाने दोषः ७ व्रणस्यारिष्टानि गन्धवैकृतकथनम् वर्णवैकृतवर्णनम् ८ 55 स्वाभाविकवणगन्धलक्षणम् शब्दवैकृताख्यानम् " १ " १०-१२ II १३-११ " १६. १४ ९ -१५० CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar
पृष्ठ 27
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
आDigitized by Arya Samaj Foundation Chennai and Gangot. 2. सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । २१ विषया: -५२ स्पर्श वैकृताभिधानम् ५४ सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः १७ १५० आकृतिविकृतिवर्णनम् १८-१९ 99 असाध्यव्रणवर्णनम् २० 39 उपसंहारः २१ $ 9 २ ह एकोनत्रिंशन्तमोऽध्यायः । विपरीताविपरीत स्वप्न निदर्श नीयनामाध्यायोपक्रमः निर्देश्यवृतादिप्रतिपादनम् अप्रशस्तादूताः अप्रशस्तस्य दूतवेषादेराख्यानम् अप्रशस्तं दूतसम्भाषणम् अप्रशस्तं दूतचेष्टितम् दूतागमनसमयेऽप्रशस्तं वद्यचेष्टितादि १-२ १५० ३-४ १५१ ५-६ 99 ७८ 23 ९ 99 १०-१४ १५२ १५-१६ 19 वैद्यदूतयोः समागमे अप्रशस्ता वेला १७ 39 अप्रशस्तानां नक्षत्रतिथीनां कथनम् १८-१९ 39 रोग विशेषेण विशिष्टवेलादिवर्णनम् २०-२२ १५३ प्रशस्तदूतदर्शनम् २३-२६ 92 शुभाशुभशकुनवर्णनम् २७-४० १ ९४-११५-शुभाशुभवायोर्लक्षणम् ४१ १५५ वैद्यस्य यात्रायां रोगविशेषानुसारि शुभ शब्दाः ४२-४४ 99 ४६ 19 ४६ यात्रायामशस्तं वैद्यचेष्टितम् तुरगृहप्रवेशे वैद्यगुणविधेरतिदेशः यात्रोन्मुखस्यातुरगृहगतस्य च वैद्यस्य विपरोतं निमित्तम् ४७-५३ स्वप्नद्वारा शुभाशुभपरिज्ञानम् अफलदा: स्वप्नाः रोगविशेषे विशिष्टस्वप्नदर्शनारिष्टम् अशुभ स्वप्नदर्शन परिहारः प्रशस्तस्वप्नवर्णनम् ३० त्रिंशत्तमोऽध्यायः । पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिनामाव्यायोपक्रमः शरीरशीलयोः प्रकृतेविकृतिभाव एवारिष्टम् १५६ 59 ६४-६६ १६६-१५७ ६७ ६८-७० १६८ 20 ७१-७४ १६८-१६९ ७६-८१ १-२ १६० ३ पाठ्य - पुस्तक - विभाग CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar "
पृष्ठ 28
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
२२ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri " सुश्रुतसंहिताया: " विषया: -आतुरग्राह्यविरुद्ध शब्दविप्रतिपत्तिकथनम् सूत्राङ्काः ४–६ पृष्ठाङ्काः १६० आतुरप्राह्यविरुद्धस्पर्शविप्रतिपत्तिवर्णनम् आतुरप्राद्यविरुद्धरूपविप्रतिपत्तिकथनम् ७-८ १६०-१६१ ९ आतुरगतरसविरुद्ध प्रतिपत्तिगंधविरुद्धप्रतिपत्तिद्वयवर्णनम् १० 39 आतुरग्राह्यरसविप्रतिपत्तिकथनम् ११-१२ आतुरग्राह्यगन्धविप्रतिपत्तिकथनम् १३ 99 आतुरग्राह्यस्पर्शविप्रतिपत्तिवर्णनम् १४ 99 आतुरग्राह्यरूपविप्रतिपत्तिवर्णनम् १५-२३ १६१-१६२ ३ ९ एकत्रिंशत्तमोऽध्यायः । छायाविप्रतिपत्तिनामाध्यायोपक्रमः १-२ १६२-१६३ रिष्टभूताश्छायाः ३ १६३ शीलविकृतिजन्यारिष्टत्वम् ४ ओष्ठाद्यवयवविकृतिजन्यारिष्टत्वम् " ५-१० १६२-१६४ कायावयवक्रियाणां रिष्टभूता विप्रतिपत्तयः ११-१६ १६४ शरीरदेशविशेषाश्रितरिष्टभूतव्याधयः १७-२६ १६६ ज्वरातीसारादानामन्योन्योपद्रवत्वेऽसाध्यत्वम् २७-२९ 19 मृत्युकारणानि ३० १६६ गतायुषां चिकित्साया विफलत्वे हेतुः ३१-३२ " ३२ द्वात्रिंशत्तमोऽध्यायः । स्वभावविप्रतिपत्तिनामाध्यायोपक्रमः १-२ शरीरावयवानांमन्यथात्वं मरणसूचकम् १६६ शरीरावयवानामन्यथा भावस्य विस्तरेण सर्वरोगागामनुक्तरिष्टोपसंग्रहः वर्णनम् ३ १६६-१६७ ४ १६७-१६८ अरिष्टज्ञानफलम् ५-६ १६ ९ ७ ३३ त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः । १६८-१६९ अवारणीयनामाध्यायोपक्रमः प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्य महागदवर्णनम् १-२ १६ ९ रोगाणामसाध्यत्वे हेतुभूतोपद्रवाः असाध्यत्वकारका वातव्याध्युपद्रवाः असाध्यत्वकारकाः प्रमेहोपद्रवाः ३-४ 99 ५-६ १६ ९ -१७० ७ १७० ८ CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar II
पृष्ठ 29
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
विषया: -Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सूत्रस्थानविषयानुक्रमः । असाध्यत्वकारकाः कुष्टोपद्रवाः २३ सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः ९ १७० असाध्यत्वकारका अर्श उपद्रवाः १० असाध्यत्वकारका भगन्दरोपद्रवाः असाध्यत्वकारका अश्मर्युपद्रवाः असाध्यत्वकारका मूढगर्भोपद्रवाः असाध्यत्व कारका उदरोपद्रवाः ११ १२ 99 91 १३ १४ 93 १५-१८ १७१ १ ९ " २० „ असाध्यत्वकारका ज्वरोपद्रवाः असाध्यत्वकारका अतिसारोपद्रवाः असाध्यत्वकारका यक्ष्मो पद्रवाः असाध्यत्वकारका गुल्मोपद्रवाः .२१ "; असाध्यत्वकारका विद्रध्युपद्रवाः २२ 91 असाध्यत्वकारका पाण्डुरोगोपद्रवाः २३ II ससाध्यत्वकारका रक्तपित्तोपद्रवाः २४ 39 असाध्यत्व कारका उन्मादोपद्रवाः २५ १७१ असाध्यत्वकारका अपस्मारोपद्रवाः २६ १७२ ३४ चतुस्त्रिशत्तमोऽध्यायः । युक्तसेनीयनामाध्यायोपक्रमः १-२ १७२ विषादिभ्यो नृपो रक्षणीय इति कथनम् ३-४ " I विषप्रयोगभेदाः 91 ६ प्रमाणद्वारा s कालमृत्युसाधनम् वैद्य पुरोहिताभ्यां दोषागन्तु जन्यमृत्युभ्यो राजा रक्ष-णीय इति कथनम् वैद्यात्पुरोहितस्य प्राधान्यकथनम् वर्णसङ्करादिभयेन राज्ञो रक्षणीयत्वम् वैद्यकर्तृकदेववन्नृपोपासना प्रतिक्षणोपयोगित्वाद् राजनिवासस्थानसमीपे वैद्यस्यो-चित प्रदेशवासः चिकित्सायाश्चत्वारः पादाः 9 ८ V १७३ 99 ९ " १०-११ " १२-१४ " १५-१६ १७० चतुर्षु पादेषु वैद्यस्य प्राधान्यम् १७ " पादत्रयविरहेऽपि गुणवद्वैद्यस्य चिकित्सायां साफल्यम् १० 93 वैद्यगुणवर्णनम् १ ९ -२० " CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar
पृष्ठ 30
पाठ पढ़ें पाठ छिपाएँ
२४ विषया: -Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri सुश्रुतसंहितायाः -व्याधितगुणवर्णनम् भेषज गुणवर्णनम् परिचारक गुणवर्णनम् ३५ पञ्चत्रिंशत्तमोऽध्यायः । आतुरोपक्रमणीयनामाध्यायोपक्रमः व्याधिते दृष्टे भिषजा प्रथममायुरेव परीक्षितव्यम् आयुर्लक्षणम् दीर्घायुषों लक्षणानि मध्यमायुषो लक्षणम् अल्पायुषो लक्षणम् आयुषो ज्ञानार्थमङ्गप्रत्यङ्गप्रमाणोपदेशः स्त्रीश्रोणिपुरुषवक्षः स्थलप्रभृतीनां यौवन एव यथोक्त-प्रामाण्यम् उक्त प्रमाणज्ञानप्रयोजनम्. सारद्वाराऽऽयुर्निर्देश: व्याधीनां साध्यादिभेदनिरूपणम् अङ्गप्रत्यङ्गमानसारज्ञानफलम् अनुक्ते व्याधौ लक्षणद्वारा व्याध्युपचारः आत्ययिके व्याधौ ऋतुचिकित्साविधिः कीदृशी क्रिया न सिद्ध्यति क्रियाक्रिययोर्लक्षणम् अग्निपरीक्षा, पाचकाग्नेश्चातुर्विध्यं च विषमाद्यग्नीनां वातादिप्रकोपकत्वम् समाद्यग्नीनां चिकित्सा सौक्ष्म्याद्वसग्राहकाग्नेर्विवेचनाऽशक्या जाठरस्याग्नर्वायोः सहायकत्वम् सूत्राङ्काः पृष्ठाङ्काः २१ १७४ ३२-३३ २४ 99 १७४-१७६ १-२ १७६ 3 " ४ १७६ ५-६ १७६ ७-८ 99 ९ -११ " १२ १७७ १३ १७८ १४-१५ 29 १६ १७८-१७९ १७ १७ ९ १८ " १ ९ 99 २०-२१ १७ ९ -१८० २२ 99 २३ 39 २४ 39 २५ " २६ १८० २७ १८१ २८ " २ ९ 99 ३० ३१ १८२ ३२ वयः परीक्षा भेषजमात्राप्रयोग एव वयोज्ञानस्य फलम् दोषचयादावपिवयोज्ञानमावश्यकम् क्रियाविशेषेऽपिवयोज्ञानफलं भवति CC - 0. Gurukul Kangri Collection, Haridwar