श्रीगणेशाय नमः।
हठ योग प्रदीपिका
Hatha Yoga Pradipika With Bhasha Tika · Khemraj Krishna Das · 288 पृष्ठ · 29 खण्ड
In English
Hatha Yoga Pradipika
This is a manual of Hatha Yoga written by Swatmarama. It includes a Sanskrit commentary called Jyotsna and a Hindi translation/commentary by Mihir Chandra. The text covers yoga practices including asanas, pranayama, mudras, and samadhi.
This book answers
- What are the different types of asanas in hatha yoga?
- How to perform pranayama and shatkarma?
- What are the benefits of various mudras and bandhas?
- How to achieve samadhi through yoga practices?
विषय सूची
- हठयोगप्रदीपिका jain और ट तहित । शैवाभय । श्रीः । परीर हठयोगप्रदीपिका । सहजानन्दसंतानचिन्तामणि- स्वात्मारामयोगीन्द्रविरचिता… 1–10
- । श्रीः अथ हठयोगप्रदीपिका. संस्कृत टीका-भाषाटीकासमेता । प्रथमोपदेशः १: श्रीआदिनाथाय नमोऽस्तु तस्मै येनोपदिष्टा हठयोगविद्या… 11–20
- ] ( ) १. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ११ आदि हठविद्याको जानतेहैं और उनकी कृपासे स्वात्माराम योगी ( मैं ) जानताहूँ । ४… 21–30
- ] - ( ) १. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २१ सदा नित्यं योगमेवाभ्यसेत् । एवशब्देनाभ्यासांतरस्य योगे विघ्नक- रत्वं सूचितम्… 31–40
- ] - ( ) १. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ३१ अथ मयूरासनमाह - धरामिति । करद्वयेन करयोर्द्वयं युग्मं तेन वरां भूमिमवष्टभ्यावलंव्य प्रसारितांगुली भूमिसंलग्नतलौ… 41–50
- ] - ( ) १. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ४१ नाशनं येनकेनापि भाग्यहीनेन दुर्लभम् । धीमता भुवि भूमौ लभ्यते प्राप्यते । ४७… 51–60
- ] - ( ) १. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ५१ इति कप्प्रत्ययः । पंचानां शाकानां समाहारः पंचशाकम् । तदुक्तं वैद्यके-'सर्वशाकमचाक्षुष्यं चाक्षुष्यं शाकपंचकम्… 61–70
- ] - ( ) २. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ६१ तक और मध्याह्नमें अर्थात् पांच भाग किये दिनके मध्य भागमें और सायंकाल अर्थात् सूर्यास्तसे पूर्व और सूर्यास्तके… 71–80
- ] - ( ) २. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ७१ धौतिकर्माह-चतुरंगुलामति । चतुर्णामंगुलानां समाहारश्चतुरं गुलं चतुरंगुलं विस्तारो यस्य तादृशं हस्तानां… 81–90
- ] - ( ) २. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । ८१ प्राणायामोऽवश्यमभ्यसनीयः सर्वोत्तमैरभ्यस्तत्वान्महाफलत्वा- वो सूचयन्नाह चतुर्भिः । ब्रह्मादय इति… 91–100
- 3.1 - ( ) संस्कृतटीका भाषाटीका समेता । ९१ परिलंघयेत् । तथा प्राणो हृदिस्थोऽयं योगिनां क्रमयोगतः… 101–110
- ] - ( ) २. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १०१ द्भस्त्रावत् । पुनःपुनरेवं कृत्वा रेचकपूरकावृत्तिश्रमे जाते वामनासा- घुटेन पूरकं कृत्वानामिकाकनिष्ठिकाभ्यां… 111–120
- ] - ( ) २. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १११ हठसिद्धिज्ञापकमाह -वपुःकृशत्वमिति । वपुषो देहस्य कृशत्वं कार्य वदने मुखे प्रसन्नता प्रसादो नादस्य ध्वनेः… 121–130
- ] - ( ) ३. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १२१ पाष्णि वामस्य पादस्य योनिस्थाने नियोजयेत् । वामोरूपरि संस्थाप्य दक्षिणं चरणं तथा । १९ । महाबंधमाह-पाणिमिति… 131–140
- ] ( ) ३. संस्कृतटीका -भाषाटीकासमेता । १३१ मुखी कृत्वा तिसृणां नाडीनां पंथाः त्रिपथस्तस्मित्रिपथे कपाल-कुहरे परियोजयेत्संयोजयेत्… 141–150
- ] - ( ) २. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १४१ तस्मिन्निरंजने शून्ये सुषिरावकाशे खेचरी मुद्रा तिष्ठते स्थिरीभवति । 'प्रकाशनस्थेयाख्ययोश्च' इत्यात्मनेपदम्… 151–160
- ] - ( ) ३. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १५१ सीविनी, लिंग, नाभि, हृदय, ग्रीवा, कंठदेश, लंबिका, नासिका, नुकटियोंका मध्य, मस्तक, मूर्द्धा, ब्रह्मरंध्र… 161–170
- ] - ( ) ३. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १६१ शुक्रे स्थिरे जीवनाच्छुक्रे नष्टे मरणं शुक्राधीनं तस्माच्छुक्रं बिंदु मनश्च मानसं च प्रकृष्टाद्यत्नादिति… 171–180
- ] - ( ) ३. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १७१ इडा भगवती गंगा पिंगला यमुना नदी । इडापिंगलयोर्मध्ये बालरंडा च कुंडली । ११० । गंगायमुनादिपदार्थमाह-इडेति… 181–190
- 3. ] - ( ) संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १८१ -जो कोई मुद्रा योगीजनोंको अणिमा आदि महासिद्धियोंकी प्रदायिनी ( देने--जाली ) है । १२८… 191–200
- ] - ( ) ४. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । १ ९ १ काले अमरोली वज्रोली सहजोली च पूर्वोक्ताः प्रजायंते नाजितप्रा- णस्य न चाजितचित्तस्य सिद्धयंतीति भावः । १४… 201–210
- ] - ( ) ४. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २०१ और मेरेमें एक रस चित्त रखनेको योग कहते हैं । स्कंदपुराणमें लिखा है कि, आत्मज्ञानसे मुक्ति होती है वह आत्मज्ञान… 211–220
- ] - ( ) ४. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २११ शांभवी चिभिव्यक्तिस्थानत्वाद्ध्यानेनात्मसाक्षात्कारहेतुत्वाच्च… 221–230
- 8. ] - ( ) संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २२१ चक्षुःसंबंधः । कीदृशी दृष्टिः निमेषोन्मेषवर्जिता निमेषः पक्ष्मसंयोगः उन्मेषः पक्ष्मसंयोगविश्लेषः ताभ्यां… 231–240
- ] - ( ) ४. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २३१ अभ्यसेत्खेचरीं तावद्यावत्स्याद्योगनिद्वितः । संप्राप्तयोगनिद्रस्य कालो नास्ति कदाचन । ४ ९ । अभ्यसेदिति… 241–250
- ] - ( ) ४. संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २४१ श्रीआदिनाथेनेति । श्रीआदिनाथेन शिवेन कथिताः प्रोक्ताः पादेन चतुर्थांशेन सह वर्तमानाः कोटिसंख्याका… 251–260
- ] ( ) ४॰ संस्कृतटीका-भाषाटीकासमेता । २५१ भाषार्थ--अभ्यास कियाहुआ अर्थात् अनुसंधान किया यह नाद बाहिरका जोशब्द है उसका आवरण करताहै अर्थात् बाह्यके शब्दकोभी… 261–270
- ] | ( ) ४. संस्कृतटीका-भाषाटीकासमेता २६१ है और मन सहित जब शब्दका विलय होजाताहै तब शब्दरहित जो परब्रह्महै वही परमात्मा शब्दसे कहाजाताहै अर्थात् संपूर्ण… 271–280
- 8. ] - ( ) संस्कृतटीका भाषाटीकासमेता । २७१ पूर्वकसजातीयप्रत्ययप्रवाहरूपस्य निदिध्यासनस्य उक्तलक्षणे ध्यानेंऽ-तर्भावः… 281–288