वेदार्थ पारिजात - शुक्लयजुर्वेद करपात्र भाष्य - १ - स्वामी करपात्री

विषय सूची

• विषयपृष्ठ
• वाजसनेयि- माध्यन्दिन शुक्लयजुर्वेद - संहिता करपात्र भाष्य- समन्विता प्रणेतार: अनन्त श्री विभूषिताः स्वाभिकरपात्र महाराजाः प्रथमोऽध्यायः भाषानुवादकः डा ०… 1–10
• [ ११ ] को तैयार कर इस अमूल्य ग्रन्थ - रत्न को सब के सम्मुख प्रस्तुत करने वाले परम दयालु के रूप में जिन जिन महानुभावोंने अपनी अहैतुकी कृपा से इस कार्यको… 11–20
• [ ८ ] यदुक्तमर्थावबोधपर्यवसायित्वमेवास्य विधेरक्षरप्राप्ति मात्रेणफलासिद्धेः, यद्यपि विहितस्वाध्यायाध्ययनमात्रा-दर्थावबोधो न दृष्टस्तथापि… 21–30
• [ १८ ] वृक्षो जातः । अतः सोमसम्बन्धात् गायत्रीसम्बन्धाच्च पलाशवृक्षः प्रशस्य इत्युक्तम् । ' गायत्र्ये वा सोमस्य वा रा ० ज्ञस्तत्पतित्वा वर्णोऽभवत्… 31–40
• [ २८ ] ४– प्रथमान्तपदव्यपदिष्टं वायव इति कर्तृपदं स्थ इति क्रियापदसम्बन्धात् निराकांक्ष जातम्, ' प्रार्पयतु ' इति क्रियापदस्य सकर्मकस्य कर्मत्वेन व इति… 41–50
• [ ३८ ] ७ यस्माद्यस्मादपि धातोर्यस्मिन् प्रत्यये यस्मिन्नर्थे यं यमर्थ वक्त ं पदं समर्थं स्यात् तथा तथा निर्वक्तु ं शक्यते ' इति, तत्तु सर्वथा विरुद्धमेव,… 51–60
• [ ४८ ] ६५ - यदुक्तम् - ' सायणाचार्यास्तैत्तिरीयसंहिताभाष्ये ४६ पृष्ठे इन्द्रशब्दं वृषादित्वात् ( पा ० सू ० ६ । १ । २०३ ) इत्यनेनाद्यदात्तमाहुः… 61–70
• [ ५८ ] अपितु देवताओं का शंसन स्तवन आदि करना ही उनका कार्य है । ' रूढियोंग मपहरति ' - रूढि, योग का अपहरण करती है - इस न्याय से परिभाषित यज्ञ में ही… 71–80
• [ ६८ ] विश्वमेव कर्म यस्यासा, सम्पूर्णविश्वनिर्मात्रीति यावत् । सा तमः परिणामाक्रान्ता वृत्तिः विश्वधायाः विश्वान् सर्वानपि प्राणिनः धापयति कर्मानुसार… 81–90
• [ ७८ ] शरीर तव तपसा रक्षः प्रत्युष्टं प्रत्येक दग्धं प्रतिज्ञया दग्धं वा । अरातयः दानविघ्नकारका अपि ज्ञया दग्धा वा… 91–100
• [ 55 ] इति । योगवियोगसामानाधिकरण्यसिद्धिः । स्फ्योपहितपात्रीतो ग्रहणपक्ष अनःपक्षादतिशयः । अयमभिप्रायः अनसो-निर्वापपक्ष हि जुहूपभृतौ शकटस्य धुरो निदध्यात्… 101–110
• [ ६८ ] afrat देवानामध्वर्यू पूषादेवताहि देवानां भागधुक सर्वात्मकस्य सर्वैश्वर्य पूर्णस्याग्नेस्तादृशं लोकोत्तर हविर्न-मनुष्येण ग्रहीतुं शक्यम् इति… 111–120
• [ १०८ ] भूतानां सुखदानाय पृथिव्यां रक्षयामि ' इति । अत्र भूतायेत्यस्य कथमेतावानार्थं इति कोऽपि प्रमाणतन्त्रो न ज्ञातु शक्नुयात्… 121–130
• [ ११८ ] ५ – ये पदार्थाः संयोगेन विकारं प्राप्नुवन्ति अग्निच्छिन्नाः पृथक पृथक परमाणवो भूत्वा वायौ विहरन्ति शुद्धा भवन्ति… 131–140
• [ १२८ ] २० -- हे जीवाः तस्मादमृतवर्षिण्या भगवदीयकृपादृष्ट्या प्रोक्षिताः शुद्धा भवत । अहं वेदपुरुषस्त्वा त्वां ( जात्य-भिप्रायेणैकवचनम् )… 141–150
• [ १३८ ] १ - मूल संहितापाठेनापि विदितशाब्दन्यायस्य कर्मकाण्डपरत्वं मन्त्राणामनायासेन ज्ञायते । नहि नवचित्कि -चित् क्वचित् किञ्चित् प्रतिपादयन्… 151–160
• [ १४८ ] सम्प्रसारणरूपत्वे ककारस्य च द्वित्वे कुक्कुटरूपसिद्धिः । यद्वा कुत्सितं शब्दमसुरघ्नमसुराणां तनोतीति कुक्कुटः… 161–170
• [ १५८ ] पात्रीमुख ' मिति तैत्तिरीयश्रुतेः । यद्युवैवानो भवति जघनेन गार्हपत्यं स्वयं निदधाति स्पयोपरि पात्री पात्र्यां पुरोडा-शीयानावपतीत्यर्थः… 171–180
• [ १६८ ] १६ – हे अग्ने विशिष्टैश्वर्यशालिन् अग्ने वैश्वानर हे परमेश्वर वा त्वं धृष्टिः प्रगल्भोऽसि, अप्रधृष्यस्वभावत्वात्… 181–190
• [ १७८ ] दृषद इवोपलां स्थापयेत् । हे उपले त्वं पार्वतेयी पर्वत्यभिधाना अधस्तनशिलायाः सम्बन्धिनी पुत्रीरूपाधिषणासि पेषण-व्यापारस्य धारिकासि अतस्त्वं… 191–200
• [ १८८ ] उर्ध्वावाङ वृत्ति विलक्षणो मध्यवृत्तिर्वायुः एतन्मन्त्रार्थ उत्तरमन्त्रसर्पिक्ष इति तदुभयं समुच्चित्य व्याख्यातुमुत्तरमन्त्रं विनियुक्त ' प्रोहति… 201–210
• [ १६८ ] स्थितः । पुरोडाशश्रपणेन मनुष्यस्य कर्तृत्वमपितु नाकस्थस्य महाभाग्यस्य सवितुरेव । दिव्ये लोके दिव्येन लोकेन दिव्याग्नौ पुरोडाशस्य श्रपणात्… 211–220
• [ २०८ ] रुद्धमेव व्याख्यानमत्रकृतम् । शतपथे तु - सोऽभिमृशति माभेर्मा संविवथा इति मा त्वं भैषीर्मा संविक्था यत्त्वामहममानुषं सन्तं मानुषोऽभिमृशामि… 221–230
• [ २१८ ] ११ – विहितं जपमनूद्य मन्त्रं विधत्ते स इति । इन्द्रस्य दक्षिणो बाहुरतिशयेन वीर्यवान् वृत्रासुरवधकारित्वात् अतः स एव त्वमसीति स्पयस्य स्तुतिः… 231–240
• [ २२८ ] अर्थ - देवयागसाधनभूत पृथ्वी पर अर्थात् वेदी पर जो राक्षस संज्ञक अशुद्ध द्रव्य है उसे मैं दूर करता हूँ… 241–250
• [ २३८ ] डुत्सम्बन्धिभिश्चर्मभिः पश्चात् प्रतीचीं दिशमारभ्य प्राञ्चः प्राङ मुखा विभजमाना अभीयुः अभिजग्मुरित्यर्थः… 251–260
• [ २४८ ] ७ -- अत्र भावार्थत्वेन यदुक्तम् तेन - ' येनेश्वरेणान्तरिक्षे पृथिव्यास्तत्समीपे चन्द्रस्तत्समीपे पृथिव्योऽन्योन्यं समीपस्थानि नक्षत्राणि सर्वेषां… 261–270
• | २५८ ] स्रुव वामहस्ते कृत्वा वेदाग्राणां प्रतिपत्तिविधानात् छेदनेन वेदात् पृथग्भूतैमूलमारभ्य मुखपर्यन्तमुपरिदेशे स्रुव ' सम्माष्टि अनिशिता इति मन्त्रेण… 271–280
• [ २६८ ] जिह्वा इवोत्तिष्ठन्ति तस्मादाहाग्नेजिह्वासीति । सुहूर्देवेभ्य इति साधुदेवेभ्य इत्येव तदाह- धाम्ने धाम्ने मे भव यजुषे यजुषे इति सर्वस्मै मे… 281–290
• [ २७८ ] २५ – ‘ तस्येयमेव जुहूः । इयमुपभृदात्मैव ध्रुवा । तद्वा आत्मन एवेमानि सर्वाण्यङ्गानि प्रभवन्ति । तस्माद् ध्रुवाय एव सर्वो यज्ञः प्रभवति… 291–300
• [ २८८ } दुपविशति वेदिमध्येवा । तत आग्नीघ्रः स्पयं सव्यहस्ते गृहीत्वोपासर्जनीरुद्वास्याध्वर्योर्दाक्षिणेनानीय पिष्टानामुपरि धृतस्य… 301–310
• [ २ ] ; अशुद्धम शुद्धम पृष्ठम् पंक्ति अशुद्धम् एव एवं आकष्यित आकर्षित २० २ श्रेष्ठतमाय पूर्वक पूर्वकं तस्मात्कम तस्मात्कर्म आप्या 17 सहिता संहिता वमेवा ३… 311–320
• अशुद्धम् दयार्थं ह्रि I रक्षसां वाशिष्ट तरन्ती पूर्ण वध एव मैं यथार्थं सो द्धय अर्थ श्वय न ष्ट्रा तृतीयं म्यस संज्ञा आसन् चादिन् ग्राह्य ग्राह्य नर… 321–329